Paris ve Roma’nın öncülük ettiği çağrıların ardından, etkili görev için üst düzey siyasetçi ve yetkililerin adı geçiyor.
Avrupa'da hükümetler, ABD’nin kendilerinin bilgisi dışında Rusya ile bir anlaşma yapmasından endişe ederek, Ukrayna konusunda çıkarlarını temsil edecek bir müzakereci ataması için Avrupa Birliği’ne baskı yapıyor.
Planın destekçileri arasında Fransa ve İtalya bulunuyor. Söz konusu görüşmeler hakkında doğrudan bilgi sahibi olan üç diplomat ve yetkiliye göre, bu ülkeler Avrupa Komisyonu içinde ve bazı diğer ülkeler arasında bu görev için destek sağlamış durumda.
Onlara göre Avrupa, Ukrayna’nın gelecekte NATO üyeliği ihtimali gibi “kırmızı çizgilerini” ancak AB’nin müzakere masasında bir koltuğu olması halinde koruyabilir.
Bu eşi benzeri görülmemiş adım, Avrupa’nın ABD Başkanı Donald Trump’ın arabuluculuğunda yürütülen ikili görüşmelere yaklaşımında büyük bir değişimi temsil edecek.
Aynı zamanda kıtanın, dört yıldır süren savaşı sona erdirecek herhangi bir uzlaşmada önemli bir rol oynamaya hazır olduğunu gösterme çabasının bir parçası olarak görülüyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, son haftalarda Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve yakın çevresiyle diplomatik kanalların açılması çağrısı yapmak üzere güçlerini birleştirdi.
Bu çağrı, Beyaz Saray öncülüğündeki barış görüşmelerinin tıkanmaya başladığı bir dönemde geldi.
Üst düzey bir Fransız yetkili, “Macron son günlerde, Amerikalılarla Ruslar arasındaki ikili görüşmeler dikkate alındığında, tartışmada en azından bir rol oynamanın önemli olduğunu savunuyor” dedi.
Yetkili, “Meloni de bunu güçlü biçimde destekledi… Bu görüşmelerden ne elde edilebileceği konusunda saf değiller; ancak hiç angaje olmamak ile angaje olmak arasındaki denge konusunda bazı başkentlerde angajmanın faydalarına dair artan bir takdir var” ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte, pozisyonun ayrıntıları konusunda ciddi görüş ayrılıkları sürüyor. Eleştirmenler, bir müzakereci atanmasının Rusya’nın iyi niyetle müzakere etmeye hazır olduğu ve Ukrayna’nın tamamen boyun eğdirilmesi dışında bir sonucu kabul edebileceği izlenimi yaratacağını savunuyor.
Trump’ın bir anlaşma sağlama çabaları şu ana kadar başarısız oldu; Kremlin, Rus birliklerinin ele geçiremediği geniş toprak parçalarının Ukrayna tarafından teslim edilmesi talebinden geri adım atmıyor.
Moskova’ya mesaj
Brüksel’de, AB’nin olası müzakerelere nasıl katkı sağlayacağı ve bu sürecin Trump’ın Avrupa’nın kaygılarını göz ardı etmesini nasıl engelleyebileceği üzerine görüşmeler yapılıyor.
Yetkili, “Avrupalılar olarak güvenliğimiz üzerinde doğrudan etkisi olan bazı konular sadece ABD ile konuşulamaz. Washington’a verilecek mesaj, Moskova’ya verilecek mesaj kadar önemli” dedi.
Trump’ın ilk döneminde Ukrayna Müzakereleri Özel Temsilcisi olarak görev yapan ve 2008-2009 yıllarında George W. Bush döneminde NATO Büyükelçisi olan Kurt Volker, Brüksel’in masaya dahil olmak istiyorsa daha iddialı olması gerektiğini söyledi.
Volker, “Trump’ın Putin’le hem doğrudan hem de [ABD elçisi Steve] Witkoff aracılığıyla diyaloğunu sürdüreceği açıkça ortada.Bu durum ortadan kalkmayacak. Dolayısıyla eğer bu tür bir iletişim sürüyorsa, sizin de kendi iletişiminizin olması gerekir. Mesele Amerikalılar ve Ruslarla aynı odada olmak değil, herhangi bir iletişime sahip olmak” dedi.
Yeni bir görev mi?
Üst düzey bir AB yetkilisi, Avrupalı liderlerin özel temsilci fikrini ilk kez geçen mart ayında düzenlenen bir AB zirvesinde ele aldığını doğruladı. Geniş destek görmesine rağmen herhangi bir karar alınmadı ve öneriler daha sonra yayımlanan ortak bildiride yer almadı.
Söz konusu rol, Brüksel’i Kiev’in yanında müzakerelerde temsil etmeye odaklanacaktı; bu, Meloni’nin Moskova ile doğrudan temas kuracak bir arabulucu önerisinden tamamen farklı bir yaklaşım.
Yetkili, “Ukrayna temsilcisini destekleyen ülkeler, Rusya ile konuşacak bir temsilciyi desteklemeyebilir” dedi.
Eski Estonya Başbakanı olan Kallas, Kiev’in kararlı bir müttefiki olarak öne çıkıyor ve görevini, Rusya’yı saldırganlık savaşını sona erdirmeye zorlamak amacıyla daha sert yaptırımlar için başkentleri ikna etmekte kullanıyor.
Volker, “Avrupa özel bir temsilci atayacaksa, bu kişi kimi temsil ediyor? Kime rapor veriyor?” diye sordu.
“Eğer bu kişi [Komisyon Başkanı Ursula] von der Leyen’e bağlı olursa, bu Kaja Kallas’ı ve Avrupa Dış Eylem Servisi’ni devre dışı bırakır.
Çoğu özel temsilci genellikle bu servis içinde yer alır; ancak bu durumda Putin’le doğrudan konuşmaları gerektiğinde çok düşük bir seviyede kalır ve işe yaramaz.
Ama eğer Konsey’in bir temsilcisi olursa, Komisyon içindeki tartışmaları hayal bile edebiliyorum. Bu asla kabul görmez.”
Yetkililer, görevin yalnızca AB’yi mi yoksa Birleşik Krallık ve diğer ülkeleri de kapsayan tüm “istekliler koalisyonunu” mu temsil edeceği gibi temel unsurların henüz netleşmediğini doğruladı.
Aynı şekilde, diplomatik rütbe ve resmî olarak bir bürokrat mı atanacağı yoksa gayriresmî biçimde mevcut bir ulusal lidere mi yetki verileceği de belirsizliğini koruyor.
İtalya hükümetinde bakan olan ve Meloni’nin etkili bir müttefiki sayılan Giovanbattista Fazzolari, hafta sonunda eski İtalya Başbakanı Mario Draghi’nin özel temsilci görevine getirilmesi gerektiğini söyledi.
Öte yandan bazı diplomatlar, Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’ın Washington ve Moskova ile yapılacak görüşmelerde Avrupa’yı temsil edebilecek potansiyel bir isim olarak sıkça gündeme geldiğini belirtiyorlar.
Merkez sağcı deneyimli diplomat, Trump’la golf oynarken dostane ilişkiler kurdu; ülkesi Rusya ile sınır paylaşıyor ve Kremlin’in hibrit kampanyalarının hedefi oldu.
Diplomatlardan birine göre, “görevde olan bir lider”e güvenmek, onların “söyleyeceklerinde biraz daha özgür olmalarını” sağlayabilir.
Ancak aynı diplomat şu soruyu da ekledi: “Putin’le konuşmanın doğru zamanı nedir? Bunu yaparak onun pozisyonlarını bir şekilde meşrulaştırma riski var mı?”
İki AB yetkilisi, özel temsilci diye bir görevin şu an mevcut olmadığını ve adaylar hakkında konuşmanın erken olduğunu vurguladı. Ancak üçüncü bir yetkili, “Bu tür görevler, var olana kadar yoktur” diyerek süreç hakkında kapalı konuştu.
Politico
