Bu adım, karbon fiyatlandırmasına karşı çıkan ABD ile yeni bir gerilim riskini beraberinde getiriyor.
Avrupa Komisyonu, havayolu şirketlerinin karbon emisyonları için ücretlendirilmesini öngören planlarını, ABD ile yaşanabilecek gerilimlere ve zaten yüksek jet yakıtı fiyatlarıyla mücadele eden sektörün itirazlarına rağmen sürdürme kararlılığında olduğunu açıkladı.
AB’nin karbon fiyatlandırma sistemi olan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), şu anda yalnızca AB içindeki uçuşları kapsıyor. Oysa sektörün emisyonlarının büyük bölümünü oluşturan Avrupa dışı uçuşlar bu kapsamın dışında kalıyor.
Komisyon, bu dengesizliğin sona ermesi gerektiğini belirtti.
Temmuz ayında yapılması beklenen kapsamlı ETS gözden geçirmesi öncesinde konuşan Komisyon’un iklim departmanında ulaştırma birim başkanı Polona Gregorin, amaçlarının “AB emisyonlarının tamamı için etkili bir karbon fiyatlandırması sağlamak” olduğunu ifade etti.
Havacılık lobisi temsilcilerinin de katıldığı bir konferansta konuşan Gregorin, ETS’nin “kalkış yapan tüm uçuşları” kapsayacak şekilde genişletilebileceğini söyledi.
Bu da varış noktası ne olursa olsun Avrupa’dan çıkan tüm uçuşların sisteme dahil edilmesi anlamına geliyor.
Transport & Environment verilerine göre, ETS geçen yıl tüm kalkış yapan uçuşlara uygulanmış olsaydı, AB ve üye devletlerin toplam geliri 12,7 milyar avroya ulaşabilirdi.
Bu rakam, 2025’te havacılık sektöründen elde edilen gelirin yaklaşık üç katı.
Komisyonun incelemesi, Gregorin’in sunumunda paylaşılan bir slayta göre, “Avrupa dışı uçuşlardan kaynaklanan emisyonlarda AB’nin adil payına etkili bir fiyat sinyali uygulamayı” hedefliyor.
Bu adım, özel jet trafiğini de etkileyecek. Açıklama, Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği yakıt krizine dikkat çeken çevre gruplarının iş jetlerine kısıtlama çağrısı yaptığı gün geldi.
Karbon fiyatlandırmasının genişletilmesi hem AB hem de AB dışı havayollarını kapsayacak.
Gregorin, “Temel ilkelerden biri, aynı hatlarda faaliyet gösteren tüm operatörlerin — Avrupa içi veya dışı — eşit şekilde muamele görmesini sağlamak” dedi.
Sektörden Tepki
Havacılık sektörü temsilcileri plana hızlı tepki verdi.
Havacılık direktörü Vincent De Vroey, “Komisyonu ETS’nin kapsamını genişletmemeye çağırıyoruz” dedi.
De Vroey, ABD’li havayollarına AB karbon fiyatlandırmasının uygulanmasının bir ticaret krizini tetikleyebileceği uyarısında bulundu.
2012 yılında ETS’nin uluslararası uçuşlara uygulanması önerildiğinde yaşanan sert tepkileri hatırlattı.
O dönemde ABD, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin oluşturduğu “isteksizler koalisyonu” bu girişime karşı çıkmış, ABD ise ETS’ye uyan havayollarını cezalandıran bir yasa çıkarmıştı.
Bu krizi aşmak için Komisyon, ETS’yi uluslararası uçuşlar için askıya almış ve bunun karşılığında Birleşmiş Milletler’e bağlı Uluslararası Civil Uçuş Organizasyonu’nun kendi sistemini geliştirmesi şartını koymuştu.
Bunun sonucunda uluslararası uçuşlar için 2027’den itibaren zorunlu olacak Karbon Dengeleme ve Azaltım Programı (CORSIA) oluşturuldu.
Komisyon şu anda CORSIA’yı değerlendiriyor ve sonuçların 1 Temmuz’da açıklanması bekleniyor.
Bu sonuçlara göre AB kendi karbon fiyatlandırma sisteminde nasıl bir düzenleme yapacağına karar verecek.
Gregorin, “Aynı emisyonlar için hem CORSIA hem de ETS kapsamında çift ödeme yapılmamasını sağlayacak şekilde gerekli uyarlamalar yapılacak” dedi.
Küresel Sistem Tartışması
Havayolu şirketleri ise yalnızca BM sistemine bağlı kalınmasını savunuyor.
Avrupa Havayolları Direktörü Ourania Georgoutsakou, “Küresel sorunlar için küresel çözümler gerekir.
Bu nedenle CORSIA’yı güçlendirerek tek küresel karbon fiyatlandırma sistemi haline getirmeliyiz” dedi.
Georgoutsakou ayrıca devam eden jet yakıtı krizine dikkat çekerek bunun Avrupa’nın dışa enerji bağımlılığını ortaya koyduğunu belirtti.
Avrupa Havayolları (Lufthansa, Air France-KLM ve Ryanair’i temsil ediyor), yakın zamanda yakıt krizi nedeniyle ETS’nin askıya alınmasını talep etmişti.
Ancak Avrupa Komisyonu bu talebi reddetti.
Politico
