AB, Karbon Piyasası Kurallarını Gevşetiyor

Önerilen yeni düzenlemeye göre çelik üreticileri, kimya şirketleri ve elektrik üreticileri 2040'lı yıllara kadar sera gazı emisyonu yapmaya devam edebilecek. 

Avrupa Komisyonu ayrıca ücretsiz emisyon izinlerinin süresini de uzatmayı planlıyor.

Avrupa Komisyonu, AB sanayisinin 2040'lı yıllara kadar gezegeni ısıtan sera gazlarını salmaya devam etmesine izin vereceğini ve ücretsiz emisyon izinlerini daha uzun süre sağlamayı planladığını doğruladı. Bu adım, Birliğin Emisyon Ticaret Sistemi'nde (ETS) yapılacak kapsamlı revizyonun bir parçasını oluşturuyor.

Komisyon, iklim değişikliğiyle mücadelede AB'nin en güçlü aracı olarak görülen ETS'de yapılacak geniş kapsamlı reformların ayrıntıları konusunda kurum içinde yaşanan görüş ayrılıklarının ardından, gece boyunca süren müzakereler sonrasında uzun süredir beklenen revizyon teklifini cuma günü yayımladı.

Nihai teklif, iklim hedefleri açısından önemli ölçüde yumuşatılmış bir yaklaşımı yansıtıyor. Düzenlemenin, sanayiye daha fazla taviz verilmesini isteyenlerle iklim nötrlüğüne daha hızlı ulaşılmasını savunanlar arasında Avrupa Parlamentosu ve üye ülkelerde yeni tartışmalara yol açması bekleniyor.

İsveç İklim ve Çevre Bakanı Romina Pourmokhtari, hükümetinin "bu çerçevenin zayıflatılmasına karşı dişiyle tırnağıyla mücadele edeceğini" söyledi.

Pourmokhtari, "Avrupa aşırı sıcakların etkisi altındayken Komisyon geri adım atmayı ve AB'nin emisyonları azaltmadaki en güçlü aracını zayıflatmayı tercih etti." dedi.

"Bu teklif, iddialı iklim yatırımları yaparak öncülük eden şirketler için eşit rekabet koşullarını zedeliyor." ifadelerini kullandı.

ETS kapsamındaki şirketlerin emisyonlarını azaltma hızının daha önce planlanandan önemli ölçüde daha yavaş olması öngörülüyor.

Bu değişiklik, yıllık emisyon üst sınırlarının düşüş hızını belirleyen "doğrusal azaltım faktörünün" (Linear Reduction Factor - LRF) azaltılmasıyla gerçekleştirilecek. Mevcut plana göre bu oran 2039 yılında sıfıra ulaşacaktı.

Komisyonun revizyonuna göre LRF, 2031-2035 döneminde yüzde 4,4'ten yüzde 3,7'ye düşürülecek. 2036'dan sonra ise yıllık azaltım oranı yüzde 1,7'ye gerileyecek.

Bu değişiklik, sanayi kaynaklı emisyonların 2040'lı yıllara kadar devam etmesine olanak sağlayacak ve ETS'nin en güçlü savunucuları tarafından önemli bir geri adım olarak değerlendirilecek.

Komisyon ayrıca, karbon sınır vergisi kapsamındaki sektörler de dahil olmak üzere birçok sektöre ücretsiz karbon tahsislerini birkaç yıl daha sürdürecek. Yeni plana göre bu sektörler ücretsiz tahsisleri 2038 yılına kadar almaya devam edecek. Bu adımın Dünya Ticaret Örgütü nezdinde hukuki itirazlara yol açabileceği belirtiliyor.

Komisyon, ilk kez 2036 yılından itibaren sanayiye AB dışından karbon kredileri satın alarak emisyonlarını dengeleme seçeneği de sunacak.

Bu uygulama karbon fiyatlarını düşürme potansiyeli taşırken, AB içindeki karbon tahsislerinin tükenmesi halinde sanayiye emisyonlarını sürdürmek için ilave seçenekler sağlayacak.

Üç AB yetkilisine göre, uluslararası karbon kredilerinin ETS sistemine dahil edilmesi, üst düzey Komisyon üyeleri arasında en fazla görüş ayrılığı yaratan konulardan biri oldu.

Yeşil yatırımları desteklemek amacıyla oluşturulan ve milyarlarca avroluk kaynağa sahip Sanayi Karbonsuzlaşma Bankası'ndan şirketlerin ne zaman yararlanabileceğine ilişkin ayrıntılar da yoğun şekilde tartışıldı.

Komisyon ayrıca 2031-2040 yılları arasında açık artırmaya çıkarılmak üzere toplam 250 milyon tonluk yerel karbon giderim kredisini ETS sistemine dahil edecek. Bu krediler atmosferden uzaklaştırılan karbondioksit miktarını temsil ediyor.

Söz konusu düzenlemelerin tamamının, mevcut ETS yapısının gerçekçi olmadığını ve maliyetleri artırdığını savunan sanayi çevreleri tarafından olumlu karşılanması bekleniyor. Ancak Parlamento ve üye ülkelerde ETS'nin güçlü destekçilerinin daha gevşek kuralları kabul edip etmeyeceği belirsizliğini koruyor.

AB İklim Komiseri Wopke Hoekstra, revizyonun karbon fiyatlandırmasına yönelik "iş dünyası açısından daha dostane" bir yaklaşım sunduğunu ancak AB'nin iklim hedeflerinden vazgeçmediğini söyledi.

Hoekstra, "Aksine bu düzenleme iklim eylemini ilerletirken ETS'yi yenilik ve yatırımın gerçek bir motoruna dönüştürüyor ve Avrupa'yı geleceğin temiz ekonomisi doğrultusunda yeniden sanayileştiriyor." dedi.

Değişikliklerin AB'nin iklim hedefleriyle "tamamen uyumlu" olduğunu belirten Hoekstra, karbonsuzlaşma yatırımlarını hızlandırmak amacıyla ETS gelirlerinin en az yüzde 50'sinin ETS kapsamındaki şirketlere karbonsuzlaşma yatırımlarını finanse etmeleri için geri verilmesini öngördüklerini ifade etti.

Bu önerinin, ETS izinlerinin açık artırmalarından elde edilen milyarlarca avroluk gelire giderek daha fazla bağımlı hale gelen üye ülkeler açısından tartışmalı olması bekleniyor.

Yeşil dönüşümde öncü konumdaki sanayi tesisleri ve şirketler de yeni sistem kapsamında ödüllendirilecek.

Komisyon, ücretsiz tahsisleri belirli koşullara bağlayacak. AB fonlarının yüzde 80'i şirketlerin bir karbonsuzlaşma yatırım planı sunmasının ardından verilecek. Kalan yüzde 20'lik bölüm ise yatırımların fiilen tamamlanmasının ardından ödenecek.

Sektörlerinde en düşük emisyona sahip ilk yüzde 10'luk dilimde yer alan şirketlerin ise çevresel performanslarını ayrıca kanıtlamaları gerekmeyecek ve ücretsiz tahsislerden doğrudan yararlanabilecekler.

Havacılık sektöründe ise ETS tüm uluslararası dış hat uçuşlarını kapsayacak şekilde genişletilmeyecek.

Bunun yerine Komisyon "özel uyarlanmış bir çözüm" benimseyecek ve 2029 yılından itibaren 5 bin kilometre mesafedeki ülkelere yapılan uçuşları ETS kapsamına alacak.

Bu düzenlemeyle Çin ve ABD'ye yapılan uçuşların ETS maliyetlerinden muaf tutulması ve böylece iki büyük güçle olası anlaşmazlıkların önüne geçilmesi hedefleniyor.

Komisyon ayrıca ETS kapsamını 2031 yılından itibaren atık yakma tesislerini de kapsayacak şekilde kademeli olarak genişletecek.

Politico