Birleşik Krallık için "İsviçre artı" modeliyle AB'ye dönüş yolu

Brexit müzakerelerinde yer alan Bernd Lange, ilişkileri derinleştirme yönünde bir karar alınması durumunda, bu modelin birkaç ay içinde müzakere edilebileceğini belirtti. 

Bir Avrupa Parlamentosu komitesi başkanı, Birleşik Krallık'ın, AB ile bağlarını derinleştirme kararı alması halinde, birkaç ay içinde müzakere edilebilecek bir "İsviçre artı" paketiyle birliğe yeniden katılabileceğini ifade etti.

Brexit müzakerelerinde aktif rol alan Bernd Lange, "Birleşik Krallık'ın geri döndüğünü görmeyi çok isterim" dedi. Lange, Birleşik Krallık'ın açık pazarları ve demokrasiyi destekleme konusundaki güçlü geçmişi nedeniyle, ülkenin AB'deki karar alma süreçlerinde eksikliğinin hissedildiğini belirtti.

İsviçre tarzı bir düzenleme, genellikle birliğe tam üyeliğe giden yolda bir ara aşama olarak görülür; ancak bu model, kişilerin serbest dolaşımını ve düzenleyici uyumu beraberinde getirmektedir. 

İsviçre, AB üyesi olmamasına rağmen, geçtiğimiz yıl imzaladığı yeni bir çerçeve anlaşmayla, 100'den fazla anlaşma üzerinden tek pazara "sorunsuz erişimini" güvence altına aldı.

Bu düzenleme; İsviçre'ye AB elektrik piyasasına, uzay programlarına, Erasmus'a ve "Dijital Avrupa" araştırma programına erişim imkânı sağlarken, aynı zamanda Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'ne katılım hakkı da tanıyor. 

Buna karşılık İsviçre, kişilerin serbest dolaşımını kabul etmiş ve AB'nin ekonomik ve uyum fonlarına yıllık 375 milyon avro (326 milyon sterlin) katkıda bulunmayı taahhüt etmiştir.

Avrupa Parlamentosu ticaret komitesi başkanı olarak AB yasama sürecinde önemli bir role sahip olan Alman milletvekili Bernd Lange, İsviçre modelinin Birleşik Krallık için bir örnek teşkil edebileceğini, ancak bunun ülkeyi AB'nin karar alma süreçlerine dahil etmeyen "pasif" bir anlaşma olduğunu vurguladı.

Lange, "Adım adım ilerleyen bir süreçte elbette pek çok olasılık mevcut; ancak ben Birleşik Krallık'ın siyasi karar alma süreçlerine geri dönmesini ve siyasi olarak yeniden dahil olmasını isterim. Dolayısıyla elimizde İsviçre modeli var... Buna 'İsviçre artı' diyebiliriz; çünkü bu model, tam üyelik olmasa da bir dereceye kadar katılım imkânı sunuyor." ifadelerini kullandı. 

Birleşik Krallık’ın AB ile nasıl bir ilişki kurmak istediğine dair kararın tamamen “Birleşik Krallık’ın elinde” olduğunu belirten Lange, ülkenin “İsviçre modeli artı” gibi bir seçeneğe yönelmesi durumunda, siyasi pürüzlere rağmen hızlı bir şekilde anlaşmaya varılabileceğini ifade etti.

Londra’da temaslarda bulunan Lange’in programında, Birleşik Krallık’ın AB ile ilişkilerine dair yeni tutumunu belirlemek üzere çalışan ekipte yer alan Ticaret Bakanı Anas Sarwar ile bir görüşme de bulunuyor. 

Lange ayrıca, Andy Burnham’ın, Birleşik Krallık’ın “Avrupa Yapımı” (Made in Europe) düzenlemesinin dışında tutulmaması yönündeki çağrısına destek verdi. Söz konusu düzenleme, Birleşik Krallık tedarikçilerinin kamu ihalelerine ve araç filoları gibi bazı kurumsal sözleşmelere katılımını kısıtlayabilir.

Perşembe günü Fransa ve Almanya liderlerinin, Birleşik Krallık’ın bu düzenlemeye dahil edilmesi konusunda bir uzlaşmaya yakın oldukları bildirildi; ancak bu katılım, Birleşik Krallık’ın AB’nin Çin menşeli elektrikli araç ithalatına yönelik 2024 tarifeleriyle uyumlu hareket etmesi şartına bağlanıyor.

Bu hafta Mercedes CEO’su, AB’nin Birleşik Krallık’ı “Avrupa Yapımı” paketine dahil etmemesi halinde, AB otomotiv sektörüne zarar vermeyi “bilinçli bir şekilde” tercih etmiş olacağını söyledi. 

Burnham’ın önerisi Hollanda, Almanya ve İtalya tarafından destekleniyor. 

Söz konusu yasal düzenlemeyi gündeme getiren Fransa ise buna karşı çıkıyor; gerekçe olarak da Çin’den gelen ucuz rekabete karşı önlem almak için yasanın acilen yürürlüğe girmesi gerektiğini ve Birleşik Krallık ile diğer müttefik ülkelerin sürece dahil edilmesinin yasama sürecini yavaşlatabileceğini öne sürüyor.

Lange ise Birleşik Krallık’ın çevresel standartlar ve istihdam yasaları konusunda zaten AB ile uyumlu olduğunu belirterek, ülkenin “elbette” bu düzenlemeye dahil edilmesi gerektiğini savunuyor.

Fransa’nın tutumunun “rasyonel olmadığını” ve “fazlasıyla duygusal” olduğunu belirten yetkili, bu yaklaşımın, küreselleşme karşıtı Marine Le Pen’in iktidara gelebileceği önümüzdeki nisan ayındaki başkanlık seçimleri öncesinde Fransa’nın çıkarlarını her şeyin önünde tuttuğunu gösterme arzusundan kaynaklanabileceğini ifade etti.

Birleşik Krallık’ın “Avrupa Yapımı” (Made in Europe) kapsamının dışında bırakılması, ülkenin, bloğun standartlarını karşılayan mallarını tek pazar içerisinde hiçbir engelle karşılaşmadan satmasına olanak tanıyan ticaret ve iş birliği anlaşmasıyla ilgili hukuki bir anlaşmazlığa da yol açabilir.

“Avrupa Yapımı” paketi ya da diğer adıyla “Sanayi Hızlandırıcı Yasası”nın (Industrial Accelerator Act) yıl sonuna kadar veya 2027’nin başlarında siyasi onay alması bekleniyor. 

Bu da Burnham’ın, söz konusu mevzuatta Birleşik Krallık’ı “Avrupalı” olarak tanımlayan maddelerin eklenmesini sağlaması için elinde pek fazla zaman kalmadığı anlamına geliyor.

Ancak Lange, Avrupa Parlamentosu’ndaki süreçler göz önüne alındığında —ki burada üç farklı komite inceleme yetkisine sahip— bu tarihten sonra da bir fırsat olabileceğini belirtti.

Önlerinde uzun bir süreç olduğunu vurgulayan Lange, Birleşik Krallık’ın dahil edilmesine ilişkin olan da dahil olmak üzere toplam 5.100 değişiklik önergesi bulunduğunu ifade etti.

The Guardian