AB liderleri genişleme sürecinde beklenen adımı atamadı

Bu toplantının, Avrupalı ​​liderlerin nihayet AB'nin genişlemesine yönelik bir plan ortaya koyacakları bir dönüm noktası olması bekleniyordu.

Ancak perşembe gecesi gerçekleşen ve uzun süredir beklenen bu genişleme tartışması, AB'yi mevcut 27 üye sayısının ötesine geçme konusunda bir adım bile ileriye taşıyamadı. Bu durum, AB'nin yakın gelecekte genişlemeye gerçekten kararlı olup olmadığına dair soru işaretleri yarattı.

Diplomatlar ve araştırmacılar, ilerleme kaydedilememesinin nedenleri arasında, Hırvatistan'ın adaylık sürecinde önde giden Karadağ ile yaşadığı ikili anlaşmazlığı ve AB bütçesi gibi diğer acil konuların gündemi meşgul etmesini gösterdi.

Belçika Başbakanı Bart De Wever, "Konulara yalnızca yüzeysel bir şekilde değinebildik," dedi ve ekledi: "Bir sonuca varmaktan çok ama çok uzağız." 

Berlin merkezli düşünce kuruluşu European Stability Initiative'de genişleme üzerine çalışan kıdemli analist Adi Ćerimagić ise "Özellikle Karadağ konusunda —çünkü o adaylar arasında önde gidiyor— netlik ve yanıtlar bekliyordum," ifadesini kullandı.

Ćerimagić, AB ülkelerinin, İzlanda'da ağustos ayında yapılan ve AB'ye katılım müzakerelerinin yeniden başlatılmasını konu alan referandumdan farklı bir sonuç çıkmasını umduklarını, böylece Karadağ'ın başvuru süreciyle İzlanda'nın sürecini birleştirebileceklerini düşündüklerini belirtti.

Hırvatistan engeli

Hırvatistan Başbakanı Andrej Plenković, Karadağ'ın katılım sürecinde ilerlemesine karşı olduğunu gizlemedi.

Perşembe günü yaptığı açıklamada, "Masada, Karadağlı komşularımıza yıllardır dile getirdiğimiz meseleler var. Bunların bazıları on yıllardır çözülmeyi bekliyor, bazıları ise son iki yıldır gündemde; ancak hiçbir ilerleme kaydedilmedi," dedi. 

Plenković'in talebi üzerine, zirvenin resmi yazılı sonuç metninde daha önce iddialı olan ifadeler yumuşatıldı. Liderler, Karadağ ile müzakerelerin bu yıl içinde tamamlanmasına yönelik bir "anlaşmaya varma" niyetini belirtmek yerine, bu yönde "çalışacaklarını" ifade ettiler; bu da Hırvatistan'ın talep ettiği bir geri adımdı.

Ayrıca metinden, bir katılım antlaşmasının "mümkün olan en kısa sürede" hazırlanması gerektiğine dair ifade de çıkarıldı. 

Bir AB yetkilisi, Hırvatistan’ın Karadağ’a karşı “aşırı derecede eleştirel” bir tutum sergilediğini belirtirken, bir diğer yetkili ise elektronik cihazların yasaklandığı ve sıkı bir gizlilik içinde gerçekleştirilen akşam yemeğinin “tam bir hayal kırıklığı” olduğunu ifade etti.

Radio Free Europe’un haberine göre Zagreb, bu hafta AB’deki mevkidaşlarına bir mektup göndererek, iki müzakere başlığının onaylanmasını engelleyeceğini belirttiği sekiz “çözülmemiş meseleyi” sıraladı.

Mektupta, “Karadağ makamlarının beklenmedik tek taraflı eylemleri, tarihsel gerilimleri yeniden alevlendirdi ve ikili ilişkileri gereksiz yere gerdi” ifadesine yer verildi.

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, zirvedeki tartışmaları “yoğun” olarak nitelendirdi. Hırvatistan’ın dile getirdiği endişeleri ise “hepsi çözülebilecek birkaç küçük yerel mesele” olarak değerlendirdi.

Merz, “Karadağ, gerekliliklerin neredeyse tamamını yerine getirdi” dedi ve ekledi: “Avrupa Birliği’nin yeni üyeler kabul etmeye hazır olduğunu göstermek istiyoruz. Avrupa Birliği kapalı bir kulüp değil; Avrupa’daki tüm devletlere açık bir yapıdır.”

Avrupa Komisyonu, aday ülkelerin reform çabalarına ilişkin yıllık değerlendirme raporunu —bir hafta ertelenerek— 4 Kasım’da yayımlayacak. Bu raporda Karadağ, Moldova, Arnavutluk ve Ukrayna için hazırlanan “yol haritaları” da yer alacak.

Bazı başkentler, genişlemeden sorumlu komisyon üyesi Marta Kos’un, ülkelerin üyelik müzakerelerini tamamlayacakları tarihlere dair açıklama yapma hedefine karşı çıkıyor.

Rapporteur