Trump, Uluslararası Kuruluşları ‘Uyum Sağla veya Yok Ol’ Uyarısıyla Yeniden Şekillendiriyor
ABD, Birleşmiş Milletler’e (BM) 2 milyar dolarlık insani yardım sağlayacağını duyurdu ancak bu meblağ, geçmiş yıllardaki katkıların çok küçük bir kısmını oluşturuyor.
Trump yönetimi aynı zamanda BM insani yardım sisteminde kapsamlı reform taleplerini yineleyerek acil değişiklik çağrısı yaptı.
Amerika Birleşik Devletleri, Pazartesi günü Birleşmiş Milletler’e yönelik insani yardım taahhüdünü büyük ölçüde düşürerek 2 milyar dolar olarak açıkladı ve BM insani yardım mekanizmalarının yeniden yapılandırılması gerektiğini belirtti. Bu yeni taahhüt, geçmişte ABD’nin BM üzerinden sağladığı 17 milyar doları aşan yardımın yalnızca küçük bir bölümünü temsil ediyor.
Trump yönetiminin insani yardım politikasındaki bu değişiklik, yabancı yardım harcamalarının 2025’te geniş çapta azaltılması sürecinin bir parçası. Yönetim, BM’nin insani yardım dağıtımındaki rolünü yeniden düzenlemek için daha fazla hesap verebilirlik ve verimlilik aradığını belirtti.
ABD, bu yardımı BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi’ne (OCHA) yönlendirecek bir çatı fonu aracılığıyla tahsis etmeyi planlıyor; bu ofis, Britanyalı diplomat Tom Fletcher tarafından yönetiliyor.
Yeni fon modeli, paranın tek tek ajanslara dağıtılmasından ziyade önceliklere göre farklı acil durumlara aktarılmasına imkân sağlayacak. ABD’nin dışarıdan yapılan yardımlarda “daha konsolide bir liderlik otoritesi” istediği belirtilirken, Washington bu sistemle daha odaklı sonuç odaklı yardım sunmayı hedeflediğini söylüyor.
Trump yönetimi, BM insani yardım sisteminden beklentisinin açıkça “uyum sağla, küçül ya da yok ol” olduğunu belirtti; bu ifade, ajanslara baskı yaparak daha verimli çalışmaları gerektiğini vurguluyor.
ABD’nin BM elçisi Michael Waltz, yeni fonun azıyla daha çok yardım sağlanacağını iddia etti ve bunun siyasi hedeflerle uyumlu olduğunu söyledi.
Bu karar, dünyadaki insani krizlerin arttığı bir dönemde geldi. 2025’te Sudan, Yemen, Gazze ve diğer bölgelerde çatışmalar, kuraklık ve iklimin tetiklediği felaketler nedeniyle insani yardım ihtiyacı tarihin en yüksek seviyelerinden birine ulaştı. Ancak diğer geleneksel Batılı bağışçılar da harcamalarını azalttı ve bu durum BM yardım ajanslarının finansal darboğaza girmesine yol açtı.
BM verilerine göre ABD’nin BM’ye sağladığı insani yardımlar 2025’te toplamda yaklaşık 3,38 milyar dolara düştü.
Bu rakam, küresel toplamın %15 civarına denk geliyor. Ancak geçmişteki yıllardaki çok daha yüksek bağış rakamlarının çok altında kaldığı da biliniyor.
Trump yönetimi, bu yeni finansman yapısıyla birlikte BM insani yardımının temel aktörleri olan Dünya Gıda Programı (WFP), Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ve Uluslararası Göç Örgütü (IOM) gibi kuruluşların rollerini yeniden tanımlamak istiyor.
Kritik programlar ve projeler, bütçe kesintileri nedeniyle zaten zor durumda; bu yeni taahhüt bu hizmetlerin geniş çaplı sürdürülmesini hedefliyor.
Ancak eleştirmenler, bu kesintilerin küresel istikrarı zayıflatacağı, milyonlarca insanı yetersiz yardımla karşı karşıya bırakacağı ve ABD’nin uluslararası yumuşak gücünü zedeleyeceği uyarısında bulunuyor.
Bu bağlamda, Trump yönetiminin reform planı hem destek hem de yoğun eleştiri alıyor.
AP / Reuters
