ABD'de binlerce uçuş iptal edildi veya ertelendi
Hava yolu ulaşım sistemi yaşanan kesintinin ardından yavaş yavaş toparlanmaya çalışılıyor
11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ülke çapında yaşanan en uzun süreli uçuş duraklamasının etkilerini aşmaya çalışan ABD'de, hava yolu şirketleri Cumartesi günü 4.500 uçuşu iptal etti, 4.400 uçuşu ise erteledi.
Federal Havacılık İdaresi (FAA) yetkilisi Bryan Bedford, yaşanan aksaklıklar için özür dileyerek sistemin şu an stabil olduğunu ve hava yolu operasyonlarının Pazar günü geç saatlere kadar büyük ölçüde normale dönmesini beklediğini belirtti.
FAA, Cuma günü büyük bir iletişim arızası nedeniyle ülke genelinde tüm kalkışları yaklaşık beş saat boyunca durdurmuştu. Bu durum, hava yolu şirketlerinin Cuma günü yaklaşık 10.000 uçuşu iptal etmesine ve 7.000'den fazla uçuşu ertelemesine yol açarak, ABD tarihindeki en kötü seyahat günlerinden birinin yaşanmasına neden oldu.
Söz konusu sorun, Beyaz Saray'ın Cuma günü "Durum Odası"nda (Situation Room) acil bir toplantı düzenlemesine ve federal kurumların olayın bir siber saldırı olup olmadığını belirlemek için harekete geçmesine yol açtı.
Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ise Cumartesi günü yaptığı açıklamada, kesintinin, FAA yüklenicisi L3Harris'in uzak bir tesiste en az bir yeni yönlendirici (router) kurulumu yapması sırasında tetiklendiğini duyurdu.
Duffy, düzenlediği basın toplantısında, "Burada bir yetersizlik mi söz konusu; yani kullanıcı hatası mı, L3Harris kaynaklı bir kurulum hatası mı, yoksa hatalı bir yönlendirici mi kuruldu? Sorunun tam olarak neyden kaynaklandığını henüz tespit edemedik," ifadelerini kullandı.
Bu arada L3Harris şirketinin hisseleri, Cuma günü mesai saati sonrasındaki işlemlerde yaklaşık %4 değer kaybetti.
AŞIRI YÜKLENEN HABERLEŞME MERKEZLERİ
Söz konusu sorun, diğer haberleşme merkezlerinde veri aşırı yüklenmesine yol açtı.
Duffy, "Her dört ila beş saniyede 1.000'den fazla bağlantı denemesi gerçekleşti; bu durum uçaklarla olan haberleşmemizde sorunlara yol açtığı gibi, radar sistemlerimizde de bazı aksamalara neden oldu," diye ekledi.
Yaşanan sorun, ülke genelindeki 22 "en route" (uçuş rotası) merkezinden 17'sinde haberleşmeyi etkiledi.
Bu merkezler, uçakların uçuşlarının seyir aşamasında kontrol edilmesini sağlayan FAA tesisleridir. Bedford, bir merkezin haberleşme bağlantısının tamamen kesilmesi ihtimaline karşı FAA'in uçuşları durdurma (ground stop) kararı aldığını belirtti.
Bedford, "Hiçbir tesis tamamen devre dışı kalmadı. Hiçbir sistem bütünüyle kaybedilmedi," diye ekledi.
FAA, başka risklerin bulunup bulunmadığını tespit etmek amacıyla L3Harris ile birlikte ilave testler yürüttüğünü açıkladı.
Delta Air Lines (DAL.N), United Airlines (UAL.O) ve American Airlines (AAL.O) Cumartesi günü uçuşlarının yaklaşık %20'sini, JetBlue (JBLU.O) ise %40'ını iptal etti. Havayolu şirketleri, yolcuların uçuşlarını ek bir ücret ödemeden ileri bir tarihe yeniden rezerve etmelerine olanak tanıyan seyahat düzenlemeleri (travel waivers) yayımladı.
FAA, Cuma akşamı uçuş durdurma kararını kaldırmış olsa da, on binlerce yolcunun havalimanlarında mahsur kalmasıyla birlikte yaşanan aksaklıklar sona ermekten çok uzaktı. Havayolu şirketleri, uçuşları yeniden başlatabilmek için uçuş ekiplerini ve diğer personeli görev yerlerine ulaştırmaya çalışıyordu.
Yaşanan aksaklıklar, Cumartesi günü maçları olan bazı üniversite futbol takımlarının da Cuma günü bulundukları yerlerde mahsur kalmasına yol açtı.
İki havayolu yetkilisine göre FAA, hava trafik kontrolörlerinin pilotlarla iletişim kurmak için kullandığı kritik radyo frekanslarını yöneten bir ağda meydana gelen arıza nedeniyle uçuşları durdurma kararı aldı. Söz konusu ağın yönetiminden L3Harris şirketi sorumlu.
'ACİL DURUM' İÇİN KAYNAK ARAYIŞI
Cuma günü yaşanan aksaklık; eskiyen teknoloji, ekipman ve iletişim sorunlarının yanı sıra binlerce kontrolör eksikliğiyle boğuşan ABD hava trafik kontrol sistemindeki baskının en yeni ve en çarpıcı göstergesi oldu.
Duffy, hava trafik kontrol sistemlerinin modernize edilmesi için daha önce talep ettiği 30 milyar dolarlık kaynağı 50 milyar dolara çıkararak bu miktarın sağlanması çağrısında bulundu. Duffy, "Bu bir acil durumdur" dedi.
Duffy, sorunların Cuma öğleden sonra, hava trafik kontrol merkezlerindeki radar ve iletişim sistemlerinde istikrarsızlıkların baş göstermesiyle başladığını belirtti.
Yolcuların yaşadığı gecikmelerden FAA sorumlu olduğu için, havayolu şirketlerinin herhangi bir tazminat ödeme yükümlülüğü bulunmuyor.
11 Eylül saldırılarından bu yana ülke çapında uygulanan bir diğer uçuş durdurma kararı ise Ocak 2023'te yaşanmıştı; o dönemde FAA, iç hat uçuşlarını yaklaşık 90 dakikalığına durdurmuş ve bu durum 11 bin civarında uçuşun aksamasına neden olmuştu.
Reuters
Haber Galerisi
