Amerika Birleşik Devletleri’nin zayıflayan itibarı, onlarca yıldır süregelen küresel düzenin istikrarı ve ülkenin dünya sahnesindeki gücü hakkında yeni soru işaretleri doğuruyor.
Küresel liderler Münih Güvenlik Konferansı için Almanya’da bir araya gelirken; anketler, Başkan Donald Trump’ın özellikle Avrupa’daki köklü uluslararası ilişkileri yeniden şekillendirme çabalarının, uzun süredir sadık olan ortakları uzaklaştırdığını gösteriyor.
Ankete katılan tüm ülkelerde, ABD’yi güvenilir bir müttefik olarak tanımlayanlardan çok daha fazla kişi onu güvenilmez olarak nitelendirdi. Almanya’da ankete katılan yetişkinlerin yarısı, Kanada’da ise yüzde 57’si ABD’yi güvenilmez müttefik olarak gördü.
Fransa’da da ABD’yi güvenilmez olarak tanımlayanların oranı, güvenilir olduğunu söyleyenlerin iki katından fazlaydı.
ABD’nin itibarı en yüksek olduğu ülke Birleşik Krallık olsa da bu yalnızca görece bir durumdu: Britanyalıların yüzde 35’i ABD’nin güvenilir bir müttefik olduğunu söylerken, yüzde 39’u güvenilmez olduğunu belirtti.
Amerikan askeri gücü de giderek belirsiz bir unsur olarak görülüyor. Uluslararası ankette, Fransa ve Almanya’daki yetişkinlerin çoğunluğu, ABD ile ilişkileri nedeniyle düşmanların kendilerine saldırmaktan çekineceğine inanmadıklarını söyledi.
Birleşik Krallık’ta ise yalnızca bir yıl içinde, ABD’yi düşman saldırılarına karşı etkili bir caydırıcı olarak görenlerin oranında yüzde 10’luk keskin bir düşüş yaşandı.
Londra merkezli bağımsız araştırma şirketi Public First tarafından çevrim içi olarak gerçekleştirilen anket, Washington ile yaşanan bir dizi anlaşmazlık sonrası dört kilit NATO müttefiki arasında ABD’ye duyulan güvenin son bir yılda ciddi biçimde azaldığını ortaya koyuyor.
Birleşik Krallık, Fransa ve Almanya’da, ABD’nin demokrasiyi koruyup korumadığı, aynı değerleri paylaşıp paylaşmadığı ve güvenilir bir müttefik olup olmadığı gibi temel ölçütlerde olumsuz algılar olumlu görüşlerin önüne geçmiş durumda.
Geçen yıl ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in Münih Güvenlik Konferansı’ndaki ve Avrupalı ev sahiplerini şaşkına çeviren konuşmasıyla başlayan süreçte, Washington ile kilit NATO müttefikleri arasındaki ilişkiler ticaret anlaşmazlıkları, sert söylemler ve Trump’ın Danimarka Krallığı’ndan Grönland’ı alma yönündeki girişimiyle sarsıldı.
Yaşanan krizler, liderlerin ABD ile ilişkilerin temelden değiştiği yönünde uyarılar yapmasına neden oldu. Kanada Başbakanı Mark Carney, ocak ayında İsviçre’nin Davos kentinde yaptığı konuşmada “bir geçiş sürecinde değil, bir kopuşun ortasındayız” dedi.
Bu hafta birkaç Avrupa gazetesine verdiği röportajda Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Washington’dan gelen “tehdit ve gözdağı” olarak nitelendirdiği tutumu eleştirdi ve diğer AB liderlerini, transatlantik ilişkilerin kısa vadede normale dönmesinin muhtemel olmadığı konusunda uyardı.
Milano’daki Kış Olimpiyat Oyunları açılış töreninde Vance, yer yer yuhalama ve protestolarla karşılandı. AB’nin üst düzey diplomatı Kaja Kallas, bu tepkiyi “Avrupa gururu” ve ABD yönetiminin Avrupa’ya yönelik “pek de hoş olmayan” sözleriyle açıkladı.
Public First’ün anket sorumlusu Seb Wride, “Geçen yıl kamuoyu ABD’yi güvenilmez ama kritik bir müttefik olarak görüyordu; biraz öngörülemez olsa da düşmanları caydırdığı düşünülüyordu” dedi.
“Ancak şimdi, NATO ittifakının sunduğu transatlantik caydırıcılığı doğal bir gerçek olarak görmek bir yana, Avrupalı kamuoyu bunun neredeyse var olduğuna bile inanmıyor. Münih’e giden liderler için asıl soru, ABD olmadan bu güvenliğin nasıl yeniden oluşturulabileceği.”
Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun ABD heyetine başkanlık edeceği Münih’teki kritik toplantı öncesinde yapılan anketler ayrıca, incelenen ülkelerde giderek daha fazla katılımcının ABD’nin kendi değerlerini paylaşmadığını ya da demokrasiyi korumadığını düşündüğünü gösteriyor; bu ise uzun süredir Amerikan politikasının temel ilkelerinden biri olarak görülüyordu.
Fransa’da katılımcıların yalnızca yüzde 17’si “ABD değerlerimizi paylaşıyor” ifadesine katıldığını belirtirken, yüzde 49’u buna katılmadı. Almanya’da katılımcıların yüzde 50’si ABD’nin kendi değerlerini paylaşmadığını söylerken, yalnızca yüzde 18’i Washington’un “demokrasiyi koruduğunu” ifade etti.
Liderler bu hafta bir araya gelirken, Trump’ın gündemin merkezinde olması bekleniyor. Etkinlik öncesinde Macron, Trump yönetiminin “açıkça Avrupa karşıtı” davrandığını söyledi.
Buna rağmen, kilit NATO ülkelerindeki yetişkinler ABD’ye giderek daha olumsuz baksa da gelecek için bir miktar umut taşıyor. Anket sonuçlarına göre Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık’ta çoğunluk, Trump’ın ülkeleriyle olan ilişkiyi zayıflattığını ancak görevden ayrılmasının ardından ilişkilerin toparlanabileceğini düşünüyor.
*Anket görselleri Türkçe olarak düzenlenmiş ve galeride gösterilmiştir.
Politico
Haber Galerisi
