Araştırma, daha kötüsünün yolda olduğunu ortaya koydu
Yeni bir araştırmaya göre aşırı sıcak hava dalgaları, halihazırda insanlar için “yaşanamaz” koşullar yaratıyor ve binlerce kişinin ölümüne yol açmış durumda.
Üstelik gerçek sayıların çok daha yüksek olabileceği belirtiliyor. Çalışma, insanların yükselen sıcaklıklara karşı sanılandan daha hassas olduğunu ortaya koyuyor.
Bilim insanları, 2003 ile 2024 yılları arasında yaşanan altı aşırı sıcak hava dalgasını yeniden inceledi ve sıcaklık, nem ile insan vücudunun kendini soğutma kapasitesi birlikte değerlendirildiğinde, bu olayların tamamının yaşlı bireyler için potansiyel olarak ölümcül olduğunu tespit etti.
Daha önce insanların dayanabileceği mutlak sınırın, “ıslak termometre sıcaklığı” olarak bilinen ölçekte 35°C’de altı saat maruz kalma olduğu düşünülüyordu.
Bu ölçüm, sıcaklık ve nemi birlikte hesaba katıyor ancak dünyada bu seviyeye nadiren ulaşılıyor.
Araştırmaya göre; Mekke (Suudi Arabistan, 2024), Bangkok (Tayland, 2024), Phoenix (ABD, 2023), Mount Isa (Avustralya, 2019), Larkana (Pakistan, 2015) ve Sevilla (İspanya, 2003) gibi bölgelerde yaşanan sıcak hava dalgaları, bu kritik eşiğe ulaşmadan bile binlerce ölüme neden oldu.
Bilim insanları, yaşa bağlı olarak vücudun işleyişini ve serinleme kapasitesini dikkate alan yeni bir model uyguladığında, bu altı olayın tamamında, gölgede bulunamayan yaşlı bireyler için “yaşanamaz” dönemler yaşandığını belirledi.
Çalışmanın baş yazarı, Sarah Perkins-Kirkpatrick sonuçların şaşırtıcı olduğunu söyledi: “İlk tepkim ‘inanamıyorum’ oldu — özellikle tek tek şehirlere baktığınızda bunu görmek gerçekten beklediğim bir şey değildi.”
Perkins-Kirkpatrick, “Eğer bu durum zaten şimdi yaşanıyorsa, sıcaklığın 2-3 derece daha arttığı bir gelecekte bizi ne bekliyor?” diyerek uyarıda bulundu.
İklim araştırmaları, sıcak hava dalgalarının dünya genelinde daha uzun sürdüğünü ve daha yüksek sıcaklıklara ulaştığını gösteriyor.
Araştırma, ölümcül sıcak çarpması riskinin özellikle altı saatlik maruziyet üzerinden değerlendirildiğini ve insanların başlangıçta normal vücut sıcaklığına sahip olduğu varsayımıyla yapıldığını belirtiyor.
Tüm altı sıcak hava dalgasında, 65 yaş üstü bireyler için açık alanda kalmanın ölümcül olabileceği dönemler tespit edildi.
Larkana ve Phoenix örneklerinde ise, yaşlı bireyler gölge bulsalar bile hayatta kalmanın mümkün olmadığı zaman dilimleri yaşandı.
Larkana’daki sıcak hava dalgasında, 18-35 yaş arası bireyler için bile doğrudan güneş altında ölümcül koşullar oluştu.
Nature Communications’ta yayımlanan araştırma, özellikle gelişmekte olan ve yoğun nüfuslu bölgelerde sıcaklığa bağlı ölümlerin “kesinlikle ve ciddi şekilde eksik raporlandığını” vurguluyor.
Araştırmacılara göre, ölümcül koşullar halihazırda yüz milyonlarca insanı ciddi risk altına sokmuş durumda.
Çalışmanın ortak yazarlarından, Sydney Üniversitesi Isı ve Sağlık Araştırma Merkezi Direktörü Ollie Jay ise şunları söyledi:
“İnsan yaşamını tehdit eden koşullar zaten burada ve gelecekteki risk, düşündüğümüzden çok daha büyük.”
İnsan vücudunun kendi kendini soğutabilmesinin tek yolu terleme ve bu terin buharlaşmasıdır.
Ancak yüksek sıcaklık ve nem bir araya geldiğinde, buharlaşma zorlaşır ve kontrol altına alınmazsa sıcak çarpmasına yol açabilir.
Jay, özellikle 75 yaş üstü bireylerde terleme kapasitesinin azaldığını ve bu nedenle yaşlıların daha savunmasız olduğunu belirtti.
Steve Sherwood ise yeni çalışmanın insanın gerçek fizyolojik sınırlarını daha doğru belirlediğini ifade etti:
“Bu sınırlara bu kadar yakın olmamız, sıcaklık artışlarını sınırlamanın hayati olduğunu gösteriyor.”
Sherwood’a göre, özellikle Avustralya’nın kuzeyi, tropikal bölgeler, Hindistan ve Orta Doğu gibi sıcak ve nemli bölgelerde yaşayan milyonlarca insan için küresel ısınma ciddi sonuçlar doğuracak.
Sherwood, “Küresel ısınma biraz daha ilerlerse, yalnızca aşırı sıcaklık ve nem nedeniyle bile insan yaşamı ciddi şekilde zarar görecek,” dedi.
The Guardian
