İran savaşı enflasyonu artırıyor
Yeni veriler fiyatların yükseldiğini gösterirken, Avrupa Merkez Bankası yetkilileri ve AB liderleri nasıl yanıt verecekleri konusunda derin endişe yaşayacak.
İran’a yönelik savaş, şimdiden Avrupalı tüketicilere karşı bir savaşa dönüşüyor.
Euro Bölgesi enflasyonu, dünyanın en önemli deniz ulaşım hattını engelleyen bir çatışmanın doğrudan sonucu olarak artan yakıt fiyatları nedeniyle mart ayında bir yıldan uzun sürenin en yüksek seviyesine çıktı.
Veriler, Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde ve meslektaşlarının karşı karşıya olduğu ikilemi ortaya koyuyor:
Daha yüksek enflasyon, faiz oranlarını artırmayı gerektirebilir, ancak bunu yapmak, artan enerji maliyetlerinin yarattığı ekonomik sorunları daha da ağırlaştıracaktır.
Hükümetler de benzer bir ikilemle karşı karşıya; zira enerji maliyetlerinin zaten son derece yüksek olduğu bir bölgede seçmenler ve işletmeler koruma talep ediyor.
Ancak çok az başkent 2022’de, enerji fiyatlarının son kez sıçradığı dönemde sağlanan cömert sübvansiyonları karşılayabilecek durumda.
AB’nin istatistik ofisi Eurostat salı günü yaptığı açıklamada, tüketici fiyatlarının aylık bazda yüzde 1,2, yıllık bazda ise yüzde 2,5 arttığını bildirdi.
Bu oran, şubat ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden yükseldi ve son bir yılda Avrupa Merkez Bankası’nın yüzde 2’lik hedefi etrafında yavaşça dalgalanan eğilimden keskin bir sapmaya işaret ediyor.
Artış tamamen enerji fiyatlarından kaynaklandı; bu da akaryakıt perakendecilerinin küresel petrol fiyatlarındaki artışı sürücülere ne kadar hızlı yansıttığını gösteriyor.
Buna karşılık, enerji ve gıda fiyatlarını dışarıda bırakan çekirdek enflasyon aslında bir miktar yavaşladı.
Berenberg Bank analisti Felix Schmidt, enflasyonun önümüzdeki aylarda yüzde 3’ün üzerine çıkacağını ve savaşın daha da tırmanması halinde “yüzde 4’ün oldukça üzerine” bile yükselebileceğini düşünüyor.
Bunun nedeni, savaş ne kadar uzun sürerse petrol ve gaz fiyatlarındaki artışın bunları kullanan diğer tüm mal ve hizmetlerin fiyatlarına yansıma olasılığının o kadar artması.
Avrupa Merkez Bankası yetkilileri bunun gerçekleşmemesini umut ediyor.
Son birkaç haftadaki konuşma ve röportajlarda üst düzey yöneticiler, Banka’nın kontrolü dışında olan “arz yönlü” gelişmelere tepki olarak faiz oranlarını artırmakta acele etmeyeceğini defalarca vurguladı.
Ancak, şirketlerin bu gelişmeleri kendi fiyatlarını artırmak için fırsat olarak kullanması ya da satın alma gücündeki kaybı telafi etmek için ücret taleplerinde ani bir artış görülmesi durumunda hızlı şekilde harekete geçeceklerini de belirttiler.
Bu konuda pazartesi günü olumsuz bir haber geldi: Avrupa Komisyonu’nun aylık ekonomik anketi, önümüzdeki yıl fiyatlarını artırmayı planlayan şirketlerin oranında büyük bir sıçrama olduğunu gösterdi.
Avrupa Merkez Bankası Baş Ekonomisti Philip Lane’in pazartesi günü dikkat çektiği bir diğer risk ise hükümetlerin sübvansiyonlar yoluyla aşırı destek vererek enflasyonu körüklemesi.
Lane, RTE’ye verdiği demeçte, “Siyasi sistem, nüfusun daha geniş bir kesimini hedef almaya çalışarak ortalama seçmen yaklaşımını izlemek yerine, en çok ihtiyaç duyanlara odaklanmalıdır,” dedi.
Merkez Bankası’nın politika belirleyici Yönetim Konseyi bir sonraki toplantısını 30 Nisan’da yapacak ve çoğu analist, kilit mevduat faiz oranının geçen haziran ayından bu yana bulunduğu yüzde 2 seviyesinde tutulmasını bekliyor.
Ancak çatışmanın hızlı bir şekilde sona ermemesi durumunda, yılın geri kalanında Banka’nın politikayı en az bir kez sıkılaştırması bekleniyor.
Bu durum kısmen, Avrupa Merkez Bankası’nın dört yıl önce Rusya’nın Ukrayna’ya tam kapsamlı işgalini başlatmasıyla ortaya çıkan son enerji şokuna zamanında tepki verememesinin bir bedeli olarak görülüyor.
Lagarde’ın geçen hafta dile getirdiği gibi, bu deneyim halkın hafızasında kalıcı izler bırakmış olabilir ve bölgeyi gelecekte enflasyona karşı daha hassas hale getirmiş olabilir.
Lagarde, “Artık tüm bir nesil ilk yüksek enflasyon deneyimini yaşadı,” - “İkinci kez aynı şekilde yavaş tepki vermeyebilir.” dedi.
Politico
