Ana müzakere “kümeleri”nin önü açılacak ve bu iki ülkenin birliğe üye olmasının yolu açılacak.
Diplomatlar ve yetkililerin söylediğine göre, Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ın seçim yenilgisinin ardından Ukrayna ve Moldova, AB’ye katılım sürecinde ilerleme kaydedebilecek.
Böylece başvurular üzerindeki dört yıllık tıkanıklık sona erecek.
İki ülke, 2022’de aday statüsü kazanmalarına rağmen üyelik yolunda gecikmeler yaşamıştı. Bunun nedeni, Orbán’ın aday ülkelerin katılmadan önce yerine getirmesi gereken reform ve yükümlülük grupları olan müzakere “kümeleri”nin resmen başlatılmasını veto etmesiydi.
Müzakerelere yakın dört AB yetkilisi ve diplomatına göre bu görüşmeler yakında başlayabilir.
AB’nin Ukrayna’ya yönelik 90 milyar euroluk krediyi nihayet serbest bırakmasının ardından, António Costa, perşembe günü Güney Kıbrıs’ta düzenlenen AB liderler zirvesine giderken, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ile yaptığı görüşmenin ardından “şimdi bir sonraki adıma, yani AB üyeliği başvurusuna bakma zamanı” dedi.
Yetkililere göre, Kiev’in AB’ye katılım yolundaki ilk hukuki adımı olan birinci kümenin açılması yıllardır Macaristan tarafından engellenmişti; ancak Budapeşte’de yeni bir hükümetle bu durum değişebilir.
Ukrayna Başbakan Yardımcısı Taras Kachka, yaptığı video görüşmesinde kümelerin “önümüzdeki haftalarda” açılmasını beklediklerini söyledi.
Kiev’in üyelik sürecinden sorumlu olan Kachka, ilk müzakere kümesinin açılması için 26 Mayıs’taki Avrupa işleri bakanları toplantısını hedef olarak gördüğünü belirtti.
Brüksel ve Kiev zaten gayriresmî görüşmeler yürütse de, resmi ilerleme kararı 27 AB ülkesinin oybirliğiyle alınmak zorunda — ve Macaristan şimdiye kadar bunu engellemişti.
Orbán, gelecek ay görevini muhalefet lideri Péter Magyar’a devredecek.
Magyar, Kiev için “hızlandırılmış” bir üyeliği desteklemediğini ancak normal sürecin ilerlemesine engel olmayacağını söyledi. Bu süreç yıllar sürüyor ve kapsamlı reformların uygulanmasını gerektiriyor.
Hırvatistan’ın 2013’te AB’ye katılmasından bu yana hiçbir ülke bunu başaramadı.
Magyar, “Sırada bekletmek yerine hazır olan ülkeleri kabul edeceğiz, çünkü bu Avrupa halkının çıkarına olmaz,” dedi.
Yolsuzlukla mücadele
Kachka, AB liderlerinin haziran ayında toplanacağı zamana kadar Ukrayna için tüm aktif müzakere kümelerinin açılabileceğini söyledi.
AB Genişlemeden Sorumlu Komiser Marta Kos’un “en azından ilk küme için Haziran ayını işaret ettiğini” belirten Kachka, “Bence tüm kümeleri de açabiliriz,” dedi.
Zelenski, Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Ayia Napa’da düzenlenen liderler zirvesi kapsamında yaptıkları ortak açıklamada “müzakere kümelerinin gecikmeden açılması” çağrısında bulundu.
AB daha önce Ukrayna’daki yolsuzlukla mücadele çabalarına dair endişelerini dile getirmişti ve bazı Ukraynalı milletvekilleri Brüksel’in talep ettiği değişikliklere itiraz etmişti.
Kachka ise bu itirazların demokratik sürecin normal bir parçası olduğunu ve hukukun üstünlüğü reformlarının sürdüğünü söyledi.
Zorlu süreç
İyimserliğe rağmen süreç hâlâ zorlu olacak. Bazı başkentler, jeopolitik nedenlerle yeni ülkelerin hızlıca kabul edilmesi fikrine karşı çıkıyor.
Gelecekte hükümetlerin demokrasi ve hukukun üstünlüğü konusunda gerileme yaşatabileceği ve bunun Macaristan örneğinde olduğu gibi yeni krizlere yol açabileceği endişesi var.
Marta Kos, “Mevcut Macar hükümetiyle 90 milyar euroluk kredi konusunda ilerlemek mümkün oldu ve yeni hükümetle birlikte üyelik sürecinde de ilerleyeceğiz,” dedi.
Fransa ve Almanya’nın Ukrayna’ya “sembolik” üyelik önerdiği yönündeki haberlere yanıt veren Kachka, bu fikri reddetti: “Bizim takip ettiğimiz tek model, klasik ve tam üyelik modelidir,” dedi.
Kachka’ya göre Kiev’in 2027 sonuna kadar üyelik için gereken adımların büyük kısmını tamamlaması gerçekçi bir hedef.
“2027, en azından çoğu faslın kapanması için gerçekten iyi bir tarih,” dedi. “Ve elbette katılım anlaşmasının taslağını hazırlamaya başlamak için de.”
Zelenski, perşembe günü Güney Kıbrıs’taki zirvede yaptığı konuşmada Ukrayna’nın hem kendisini hem de Avrupa’yı savunduğunu söyledi:
“Bu savunma sembolik değil — insanlar gerçekten ölüyor… Ortak Avrupa değerlerini savunuyoruz,” dedi. “Avrupa Birliği’nde tam üyeliği hak ettiğimize inanıyorum.”
“Ne gerekiyorsa”
Moldova’nın AB üyelik süreci de Ukrayna ile birlikte ele alındığı için aynı anlaşmazlıktan etkilenmişti.
İsmini vermek istemeyen bir Moldovalı yetkili, ülkenin önümüzdeki haftalarda ilerleme beklediğini doğruladı ancak yaz öncesinde somut adımların önemine dikkat çekti.
Costa, yaptığı açıklamada, “Avrupa sadece geçmişte değil, gelecekte de Ukrayna’yı destekleme kapasitesine sahip olduğunu gösterdi,” dedi.
“Ve gerekli olduğu sürece ve ne gerekiyorsa Ukrayna’yı desteklemeye devam edeceğiz.”
Politico
