Avrupa, NATO VIP Kulübüne Karşı Tepkili

Washington’ın ayrıcalıklı müttefikleri bir araya getirme girişimi, grubun dışında bırakılan bazı ülkelerin değerlendirmesine göre NATO’nun birliğini zayıflatabilir.

Bazı NATO müttefikleri, ABD’nin ittifak ülkeleri arasında savunma harcamalarına dayandığı öne sürülen dar kapsamlı bir grup oluşturma girişimine karşı çıkıyor. Bu ülkeler, Rusya’nın Avrupa’daki hibrit faaliyetlerini artırdığı bir dönemde söz konusu girişimin NATO’nun birliğini zayıflatma riski taşıdığını savunuyor.

Tepkiler, Washington’ın ilkbahardan bu yana ayrıcalıklı gördüğü bir grup müttefikle iki kez bir araya gelmesinin ardından geldi. 

Bu oluşum, yılın başlarında Norveç’in aynı adlı kentinde gerçekleştirilen ilk toplantının ardından “Bergen Grubu” olarak adlandırılıyor.

Şimdiye kadar grubun üyeleri arasında Norveç, İsveç, Finlandiya, Polonya, Almanya ve Hollanda yer aldı. Bergen’deki toplantının ardından ABD, temmuz ayında Ankara’da düzenlenen NATO liderler zirvesinin marjında benzer bir toplantı organize etti. 

Bu toplantıya Danimarka ve Türkiye de katıldı. Grup üyelerinin gelecek ay Polonya’da yeniden bir araya gelmesi bekleniyor.

Bu durum, NATO’nun dışında bırakılan bazı üyeleri rahatsız ediyor. Söz konusu ülkeler arasında nükleer silahlara sahip Birleşik Krallık ve Fransa’nın yanı sıra, ittifakın savunmaya en fazla harcama yapan üyeleri arasında yer alan üç Baltık ülkesi de bulunuyor.

Üç NATO diplomatı ve iki Avrupalı savunma yetkilisine göre bu girişim, müttefikler arasında bölünmelere yol açma ve ittifakın birliğini zayıflatma riski taşıyor. Hassas konu hakkında özgürce konuşabilmeleri için söz konusu kişilere isimlerinin açıklanmaması koşuluyla görüşleri soruldu.

NATO diplomatlarından biri, “NATO ve müttefikler olarak tutarlı bir sesle konuşmanın, özellikle de içinde bulunduğumuz şu dönemde, hayati önem taşıdığına inanıyoruz” - “Müttefikleri ‘kötü’ ve ‘iyi’ gibi kategorilere ayıran hiçbir yaklaşım gerçekten yararlı değildir ve birliği güçlendirmez.” dedi. 

Avrupalı savunma yetkililerinden biri de “NATO’nun geleceği ve Avrupa güvenliğinin geleceği hakkındaki tartışmalar NATO bünyesinde kalmalı” diye konuştu. “Bir savaş çıkarsa bütün ülkelere ihtiyacımız olacak.”

Bu adım, Başkan Donald Trump döneminde ABD’nin müttefiklerini dış politika hedefleriyle uyumlu hareket etmeye ve savunma harcamalarını artırmaya zorlamayı amaçlayan daha geniş kapsamlı baskı politikasının bir yansıması olarak görülüyor. 

Washington, savunma harcamalarının düzeyini dolaylı olarak Avrupa’daki ABD askerlerinin varlığıyla ilişkilendirdi ve İran savaşına destek vermeyi reddeden bazı müttefiklerin ardından, müttefikleri “yaramazlar ve uslular listesine” benzer bir sınıflandırmaya tabi tuttu.

Üst düzey bir Avrupalı savunma yetkilisi, grubun son toplantısında “ABD ekipmanlarının satın alınmasına ve Amerikan savunma sanayisinin tabanını destekleme arzusuna yoğun biçimde odaklandığını” söyledi. Ancak grubun dışında bırakılmayı önemsemediğini belirterek, “Biz de zaman zaman NATO içinde toplantılar yapıyoruz… Önemli bir mesele değil” dedi.

Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda da perşembe günü girişimin önemini küçümsedi. “NATO’nun 30’dan fazla üyesi var” diyen Nausėda, toplantıya yalnızca altı ülkenin ve ABD’nin katıldığını belirtti. 

Litvanya Cumhurbaşkanı, gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bana biraz yapay bir heyecan yaratma girişimi gibi geliyor” ifadelerini kullandı.

Uzun yıllar NATO sözcülüğü yapan ve Royal United Services Institute düşünce kuruluşunda seçkin araştırmacı olarak görev alan Oana Lungescu, grubun askeri “kapasitelere, üretime ve büyük ölçekte teslimata” odaklanması ve ilk toplantıda olduğu gibi NATO temsilcilerini de davet etmesi koşuluyla yararlı olabileceğini söyledi. İlk toplantıya ittifakın en üst düzey askeri komutanı ABD’li General Alexus Grynkewich gibi yetkililer de katılmıştı.

Bazı isimler ise girişimin olası faydalarına dikkat çekiyor. İkinci NATO diplomatı, grubun savunma harcamalarının daha verimli nasıl yapılabileceğini ve ülkelerin bu alandaki karşılaştırmalı üstünlüklerinden nasıl yararlanılabileceğini ele alması durumunda “olumlu” sonuçlar doğurabileceğini söyledi. Ancak bunun için grubun diğer ülkelerin katılımına açık kalması gerektiğini vurguladı.

Bununla birlikte diplomat, “Baltık ülkelerinden biri olsaydım, bunun biraz can sıkıcı olduğunu kabul ederdim” diye ekledi. “Özellikle de cephe hattındaki ülkeler açısından bu durum güven verici değil.”

ABD’nin NATO nezdindeki delegasyonu, konuya ilişkin yorum talebine henüz yanıt vermedi.

Politico