NATO'daki ABD temsilcisi "Net" konuştu

Avrupa’daki birliklerin gözden geçirilmesi, bazı NATO ülkelerinin İran’daki savaş için ABD askerlerine üslerini açmayı reddetmesiyle başlayan gerilimlerin ardından başlatıldı.

ABD'nin, gelecekteki operasyonlarda Amerikan askerlerine askeri üslerine ya da hava sahalarına erişim vermeyi reddeden NATO müttefikleriyle ilişkilerini “yeniden gözden geçirmek” zorunda kalabileceğini, ABD'nin NATO nezdindeki Büyükelçisi Matthew Whitaker anlattı.

Whitaker, Savunma ve Uzay Zirvesi'nde verdiği özel demeçte, Washington'un hâlâ, İran'la yaşanan ve “Epic Fury Operasyonu” olarak bilinen ABD-İsrail çatışması sırasında bazı Avrupa müttefikleriyle yaşanan anlaşmazlıkların ardından, NATO topraklarındaki ABD kuvvetlerinin konuşlandırılması ve üslenmesine ilişkin bir inceleme yürüttüğünü söyledi.

“Epic Fury sırasında erişim, üslenme ve hava sahası kullanımına ilişkin bazı konular biraz aksadı; şimdi bunlara bakıyoruz” dedi Whitaker.

ABD'nin, çatışma sırasında erişimi kısıtlayan ülkelerle görüşmeleri sürdürdüğünü belirten Whitaker, bunun “bir daha yaşanmamasını” sağlamayı hedeflediklerini ifade etti.

“Sorun yaşadığımız birkaç ülkeyle bu görüşmeleri yapıyoruz ki bir sonraki sefer neyle karşılaşacağımızı anlayalım” dedi.

Baskı üzerine, “Bunun tekrar yaşanmamasını istiyoruz; ya da yaşanırsa, belki biliyorsunuz, bizim de yeniden değerlendirmemiz gerekebilir” diye konuştu.

Whitaker, incelemenin ABD kuvvetlerinin nerelerde konuşlu olduğunu ve Washington'un müttefik hava sahası ile askeri altyapıya ne ölçüde erişimi bulunduğunu mercek altına aldığını belirtti.

“Bu, kuvvet konuşlanması ve üslenme üzerine bir inceleme” dedi.

Whitaker, sürecin Trump yönetiminin “Önce Amerika” yaklaşımı doğrultusunda yürütüldüğünü söyledi.

“Önce Amerika demek, meseleye Amerika Birleşik Devletleri'nin, halkının ve vergi mükelleflerinin çıkarları açısından bakmak demektir” diye konuştu.

İncelemeye ilişkin bazı sızıntı haberlerde, NATO topraklarından 40 bin askerin çekilebileceği öne sürüldü; ancak Whitaker bu haberleri gerçeği yansıtmayan iddialar olarak nitelendirdi.

“Plan, Savaş Bakanlığı'nın politika birimindeki yetkililer tarafından henüz hazırlanmış bile değil. Dolayısıyla bu konuda ortaya atılan her türlü sızıntının sadece kafa karıştırmaya yönelik olduğunu düşünüyorum.”

İran operasyonu üzerindeki anlaşmazlıklar

ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, haziranda Brüksel'deki karargahta yapılan NATO savunma bakanları toplantısında, İran'la bağlantılı operasyonlar için ABD'nin hava sahası ve askeri üslerine erişimini kısıtlayan ya da tamamen reddeden bazı Avrupa hükümetlerinin ardından kuvvet konuşlanmasına ilişkin bu incelemeyi başlattığını duyurdu.

Hegseth, operasyona katılmayı reddeden ülkeleri eleştirerek, bu tutumu “utanç verici” olarak niteledi ve alınan kararların ABD askerlerini riske attığını söyledi.

İspanya, İtalya, Fransa ve Birleşik Krallık, önceden kendilerine danışılmadan bir operasyona sürüklenebilecekleri endişesiyle, erişim sağlamaya ilişkin çekincelerini başlangıçta dile getirdi.

ABD Başkanı Donald Trump, bu kararlara yönelik hoşnutsuzluğunu gizlemedi ve Washington'un tutumunu desteklemeyen ülkelere verilen ABD güvenlik desteğini gözden geçirme tehdidinde bulundu.

İspanya, İran'la bağlantılı operasyonlar için ABD'nin hava sahasına ve askeri üslerine erişimini reddederek, sürece en sert karşı çıkan ülke oldu.

İtalya erişime kısıtlama getirirken, Fransa uçaklar ile operasyonel desteğe izin vereceğini, ancak savaş uçaklarının kendi üslerinden yakıt ikmali yapmasına müsaade etmeyeceğini açıkladı.

Birleşik Krallık, başlangıçta ABD ordusunun Kraliyet Hava Kuvvetleri üslerini “savunma amaçlı” kullanmasına onay verdi; daha sonra bu erişimi İran hedeflerine yönelik saldırıları destekleyecek şekilde genişletti.

NATO incelemesi

Yaz aylarında NATO üyeleri arasında dolaşıma giren sızmış bir soru formu, hükümetlerden ABD-İsrail'in İran'la yaşadığı çatışmaya verdikleri yanıtı ayrıntılandırmalarını istedi; ilk aşamada hava sahaları ve askeri üslerine erişim verip vermediklerini de sordu.

Soru formunda üyelerin, Avrupa'nın konvansiyonel savunmasında merkezi sorumluluğu Avrupalı müttefiklere veren ve “NATO 3.0” olarak adlandırılan, ABD destekli savunma duruşu değişikliğine ilişkin tutumları da soruldu.