Avrupa’nın 1,8 trilyon euroluk bütçe kavgası artık ciddileşti.

AB liderleri, Cuma günü yaptıkları zirvede birliğin 1,8 trilyon euroluk bütçesini nihayet ciddi biçimde ele aldı. 

Sorun ise şu: Bütçenin ne yapması gerektiği, ne kadar büyük olması gerektiği ve bunun bedelini kimin ödeyeceği konusunda hâlâ uzlaşma yok.

Bu nedenle, 2028-2034 dönemi ortak bütçesi üzerine Kıbrıs’ta yürütülen görüşmeler hız kazanmış olsa da, hâlâ gidilecek çok uzun bir yol ve çözülmesi gereken pek çok konu var. 

Pek çok hükümetin umduğu gibi yıl sonuna kadar bir anlaşmaya varılması için ciddi ilerleme gerekiyor.

Meloni, toplantı kulislerinde gazetecilere yaptığı açıklamada bunun “son derece zor bir müzakere” olduğunu yineledi. 

Yetkililer, görüşmelerin AB ülkeleri arasındaki temel konularda ne kadar büyük görüş ayrılıkları olduğunu açıkça ortaya koyduğunu söyledi. Liderler sürece ivme kazandırmaları gerektiğinin farkında. 

Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği enerji krizi, ekonomiyi desteklemek için AB harcamalarının artırılması yönündeki baskıyı yeniden gündeme getirdi. 

AB ayrıca, aşırı sağcı Ulusal Birlik’in anketlerde önde olduğu gelecek yılki Fransa cumhurbaşkanlığı seçimlerinden önce müzakereleri tamamlamak istiyor. 

Avrupalı yetkililer, bu seçimin 27 ülke arasında bir anlaşmaya varılmasını — ki bu, Avrupa Parlamentosu ile müzakerelere geçmeden önce gerekli bir adım — neredeyse imkânsız hale getirebileceğini düşünüyor.

Bir AB yetkilisi, yedi yıllık bütçenin resmî adı olan “çok yıllı mali çerçeve”ye (MFF) atıfta bulunarak, “Bu, MFF hakkında yapılan ilk gerçek tartışmaydı” dedi. 

Görüşmeler sırasında Polonya gibi bazı ülkeler daha büyük bir bütçe talep etti. Almanya ve Hollanda başta olmak üzere bazı ülkeler ise bütçenin Avrupa Komisyonu’nun ilk teklifinden daha küçük olması gerektiğini savundu.

Toplantı sonrasında Hollanda Başbakanı Rob Jetten, bütçe teklifinin “kabul edilemez” olduğunu ve “büyüklüğünün ciddi biçimde azaltılması gerektiğini” söyledi.

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz de aynı noktaya dikkat çekti.

Merz gazetecilere yaptığı açıklamada, “Neredeyse tüm üye devletlerin kendi ülkelerinde en sıkı mali konsolidasyon çabalarını yürüttüğü bir dönemde, Komisyon’un önerdiği gibi AB bütçesinde büyük bir artış tabloya uymuyor” dedi ve teklifin daha kabul edilebilir hale gelmesi için tüm alanlarda kesinti yapılması çağrısında bulundu.

Vergi artırımı tartışması

Buna karşılık AB kurumları ve Fransa gibi ülkeler daha iddialı bir paket çağrısı yapıyor. Bu kesimler, birliğin stratejik sektörlere yatırım yapması ve Asya ile ABD’deki rakipleriyle rekabet edebilmesi gerektiğini savunuyor.

Onlara göre daha büyük bir bütçe, mali durumu zaten zor olan üye ülkelerden daha fazla katkı talep edilmesi anlamına gelmek zorunda değil. 

Bunun yerine, AB bütçesine doğrudan aktarılan ve “öz kaynaklar” olarak adlandırılan vergilerin artırılması gerektiğini öne sürüyorlar.

Temmuz ayında Avrupa Komisyonu, Karbon Sınır Ayarlama Mekanizması (CBAM) kapsamında karbon yoğun ithal ürünlere, Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kapsamındaki emisyonlara, geri dönüştürülmeyen elektronik atıklara, tütün tüketimine ve şirket kârlarına yönelik vergiler önermişti. 

AB’ye göre bu kalemler birlikte yılda 66 milyar euro gelir sağlayabilir.

Ancak CBAM dışındaki bu öneriler daha önce çoğu AB ülkesi tarafından soğuk karşılanmıştı.

Bu kez ise net bir uzlaşma ortaya çıkmamış olsa da tartışmalar ilerleme kaydetti. Daha önce alıntılanan AB yetkilisi, “Hava yapıcıydı, bu konulara bakma konusunda bir açıklık vardı” dedi.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise cesaretini kaybetmiş görünmüyordu.

Zirve sonunda konuşan von der Leyen, “Öz kaynaklar vazgeçilmezdir” dedi.

“Onlar olmadan seçenek çok nettir: Ya ulusal katkılar artacak ya da harcama kapasitesi düşecek. Başka seçenek yok. Başka bir deyişle, daha düşük harcama kapasitesi daha az Avrupa demektir — oysa tam da daha fazla Avrupa’ya ihtiyaç duyulan bir zamanda,” ifadelerini kullandı.

Politico