Avrupalı Seçmenler Yapay Zekâya Yöneliyor

Bir araştırma, siyasi konularda yapay zekâyı kullanma olasılığı en yüksek kişilerin, geleneksel haberlere güvenme olasılığı da en yüksek olan kişiler olduğunu ortaya koyuyor.

Avrupa Birliği, 2027 yılında Fransa, İspanya, İtalya ve Polonya’da seçmenlerin sandık başına gideceği yoğun bir seçim dönemine hazırlanıyor.

Gazetelerin, televizyon ve radyo yayıncılarının, internet sitelerinin, arkadaşların ve aile üyelerinin yanı sıra giderek daha fazla seçmen, yeni bir siyasi bilgi kaynağına yöneliyor: yapay zekâ sohbet robotları.

Yapay zekâ kullanan seçmenlerin profili, Strathclyde Üniversitesi Hükümet ve Kamu Politikası Bölümünden araştırmacılar Dr. Louise Luxton ve Dr. Timea Balogh’un beklediği profilden biraz farklı.

İki araştırmacı, yakın zamanda önemli seçimlerin yapıldığı Birleşik Krallık, Danimarka ve Almanya’da toplam 5.113 kişiyle anket gerçekleştirdi.

Araştırma, yapay zekânın siyasi amaçlarla kullanılmasının siyasi katılımla ve daha da şaşırtıcı biçimde geleneksel haber kuruluşlarına duyulan güvenle yakından bağlantılı olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar başlangıçta, gazetelere ve televizyona olan güvenini kaybeden kişilerin bunun yerine sohbet robotlarına yönelebileceğini varsayıyordu.

Ancak veriler, “siyasete en fazla ilgi duyan kişilerin artık siyasi bilgi edinmek için başka yollar da aradığını” gösteriyor. Luxton ve Balogh, Rapporteur’a yaptıkları açıklamada bu değerlendirmeyi dile getirdi.

Yeni Oyuncu

Bazı seçmenler siyasi partileri ve siyasetçileri anlamak, siyasi iddiaları doğrulamak ve seçimlerin karmaşıklığı içinde yolunu bulmak, hatta kimi durumlarda oy kullanıp kullanmamaya karar vermek için yapay zekâdan yararlanıyor.

Bilgi doğrulama, insanların sohbet robotlarını kullanmasının öne çıkan nedenlerinden biri. Hız ve kolaylık da önem taşıyor. Katılımcıların yaklaşık yüzde 9,6’sı, diğer bilgi kaynaklarına güvenmedikleri için yapay zekâ kullandıklarını söylüyor.

Bu durum, yapay zekâ sohbet robotlarını sıklıkla varsayılan rollerinden farklı bir konuma yerleştiriyor.

Yapay zekâ gazetelerin veya akşam haberlerinin yerini almıyor; aksine onların yanında konumlanıyor. Seçmenler, başka yerlerde az önce okudukları veya duydukları bilgileri sorgulamak için sohbet robotlarına başvuruyor.

Luxton, “Dolayısıyla haberleri takip eden kişilerin başka kaynaklardan edindikleri bilgileri doğrulamak amacıyla ek bir bilgi kaynağı aradıkları anlaşılıyor” dedi.

Siyasi Tartışmalarda Yapay Zekâ

Yaş gruplarına göre, en az bir siyasi amaçla yapay zekâ sohbet robotu kullanan katılımcıların ortalama oranı.

Yeni alışkanlık, genç seçmenler arasında çok daha yaygın. 18-24 yaş grubundakilerin yüzde 65’i siyasi amaçlarla yapay zekâ kullandığını belirtirken, 65 yaş ve üzerindekilerde bu oran yüzde 15’te kalıyor.

Yaşlı katılımcılar, siyasi amaçlarla yapay zekâ sohbet robotu kullanmadıklarını da çok daha yüksek oranlarda ifade etti. Araştırmacılar bu farkı, söz konusu teknolojinin yeterince tanınmamasıyla ilişkilendiriyor.

Güven Sorunu

Katılımcıların yalnızca yüzde 29’u, siyasi bilgi kaynağı olarak sohbet robotlarına güvendiğini söyledi. Yüzde 61,2’yi aşan bir kesim ise bu araçlara güvenmediğini belirtti; başka bir deyişle, güvenmeyenlerin oranı güvenenlerin iki katından fazlaydı.

Üstelik sohbet robotlarını kullananlar bile aldıkları yanıtların tarafsız olduğuna mutlaka ikna olmuş değil.

Balogh, “Yapay zekâyı daha sık kullananlar, yapay zekâ çıktılarının daha doğru olduğunu düşünüyor ancak bunların daha az taraflı olduğunu düşünmüyor” dedi.

Bir seçmen, sohbet robotunun yararlı olduğuna inanırken tarafsız olduğuna inanmayabilir. Bir iddiayı kontrol etmek için verilen yanıtı yeterince güvenilir bulabilir, ancak makinenin belirli bir bakış açısına sahip olduğunu düşünmeye devam edebilir.

Araştırmacılar başka bir sorun daha tespit etti: Üç ülkede de katılımcılar, yapay zekâ tarafından üretilen siyasi bilgilerin doğru mu yoksa taraflı mı olduğunu değerlendirmekte zorlandı.

Luxton, “İnsanlar, yapay zekâ tarafından üretilen bilgilerin doğru mu yoksa taraflı mı olduğunu değerlendirmekte büyük güçlük çekiyor” dedi.

AfD Testi

Almanya için Alternatif (AfD) adlı aşırı sağcı partiye kendilerini siyasi açıdan en yakın hisseden katılımcılar, geleneksel haberlere karşı ciddi bir kuşkuculuk sergiledi. Bu grubun yalnızca yüzde 40’ı televizyon ve radyoya, yüzde 34’ü ise gazetelere güvendiğini belirtti.

Ancak bu kişiler bunun yerine yapay zekâya yönelmiş değildi. Katılımcıların yalnızca yüzde 33’ü, siyasi bilgi kaynağı olarak sohbet robotlarına güvendiğini söyledi.

Araştırmacılar ayrıca AfD’ye kendilerini en yakın hisseden katılımcıların, siyasi amaçlarla yapay zekâ kullanımı bakımından da düşük oranlara sahip gruplar arasında yer aldığını tespit etti.

Almanya Örneği

Siyasi partilere ve parti yakınlığına göre katılımcıların ortalama oranları; televizyon ve gazetelere duyulan güven ile yapay zekâ sohbet robotlarına duyulan güvenin karşılaştırılması.

Alman siyaset yelpazesinin diğer kesimlerinde ise dikkat çekici bir karşıtlık görülüyor.

Kendilerini Yeşiller Partisi’ne en yakın hisseden katılımcıların yüzde 89’u televizyon ve radyoya, yüzde 80’i ise gazetelere güvendiğini belirtti. Buna karşın yalnızca yüzde 24’ü yapay zekâ sohbet robotlarına güveniyordu.

Araştırmacılar, parti desteğinin tablonun yalnızca bir bölümünü oluşturduğu konusunda uyarıyor. Yaş ve eğitim düzeyi de kimin yapay zekâ kullandığını ve bu teknolojiye kimin güvendiğini etkiliyor.

Ancak Avrupa genelinde 2027 seçimleri yaklaşırken, teknolojiye duyulan güven düşük seviyelerde kalmayı sürdürse de genç seçmenlerin çok daha büyük oranlarda yapay zekâya yöneldiği açıkça görülüyor.

Rapporteur