Bangladeş, AB ile "ticaret" onayını istiyor
Bangladeş, AB ile bir ticaret anlaşması yapabilmek için yoğun bir çaba içinde
Dakka, Avrupa’ya yönelik hazır giyim ihracatını güvence altına alacak bir anlaşma arayışında. Son dönemde mağazalardan aldığınız bir kıyafetin etiketine bakın; büyük ihtimalle Bangladeş’te üretilmiştir.
Ülke, ihracatının yaklaşık %80’ini oluşturan hazır giyim sektörüyle adeta bir giyim devine dönüştü. Bangladeş, %29’luk paya sahip Çin’in ardından, %18’lik pazar payıyla AB’nin en büyük ikinci hazır giyim tedarikçisi konumunda.
Bangladeş, yıllardır AB’nin “Silah Hariç Her Şey” (Everything But Arms - EBA) programı sayesinde Avrupa pazarına gümrüksüz erişim imkânından yararlanıyor.
Bu yıl 25. yılını dolduran program, dünyanın en az gelişmiş ülkelerinin neredeyse tüm ürünlerini AB bloğuna gümrük vergisiz ihraç etmelerine olanak tanıyor.
Avrupa Komisyonu, bu ülkeler için dünyanın en cömert ticaret programını sunduğuyla övünüyor. Ancak Bangladeş özelinde, gümrüksüz erişim imkânı, ülkenin tek bir ihracat sektörüne olan bağımlılığını daha da artırdı.
Resmi Eurostat verilerine göre, 2004 yılında AB’ye 3,2 milyar avro değerinde hazır giyim ürünü ihraç eden Bangladeş’in bu rakamı, 2025 yılına gelindiğinde 21,2 milyar avroya yükseldi.
Şimdi ise bu ilişkinin şartları değişmek üzere.
Bangladeş, 2029 yılında BM’nin “en az gelişmiş ülkeler” kategorisinden çıkacak; bu da ülkenin AB nezdindeki en kapsamlı ticaret ayrıcalığı olan GSP (Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi) programının sona erme sürecini başlatıyor.
Dakka, pazara erişimini korumak ve hazır giyim ihracatında ani bir çöküş yaşamamak için Brüksel’den bir serbest ticaret anlaşması (STA) müzakerelerine başlamasını talep etti.
Bangladeş’in AB Büyükelçisi Khandker Masudul Alam, Rapporteur’e verdiği demeçte, hazırlıkların şimdiden başladığını belirtti.
Büyükelçi, kaybedecek vakit olmadığını düşünüyor. Mevcut ayrıcalıkların üç yıllık bir geçiş döneminin ardından 2032’de sona ermesi beklenirken, anlaşmanın yürürlüğe girmesi için yeterli zaman kalması adına müzakerelerin iki ila üç yıl içinde tamamlanmasını hedefliyor.
Büyükelçi, “O zamana kadar beklemek istemiyoruz” dedi.
Büyükelçi, bir yıla kadar sürebilecek teknik görüşmelerin halihazırda başladığını ifade etti. Komisyonun, müzakereleri resmen başlatabilmesi için üye devletlerden bir yetki alması gerekecektir. Bir anlaşmaya varıldıktan sonra dahi, hukuki inceleme süreci bir yıl daha sürebilir.
Avrupa’nın göz ardı etmemesi gereken bir pazar
Serbest Ticaret Anlaşması (STA), ayrıcalıklı erişimin devamını sağlamaya yönelik tek seçenek değildir. Bangladeş, gelişmekte olan ülkelere gümrük vergisi ayrıcalıkları sunan ancak birtakım koşullar da getiren, AB’nin “Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Artı” (GSP+) programına başvurabilir.
Bir AB yetkilisine göre, Bangladeş GSP+ (Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi+) kapsamına girse dahi, Avrupa’ya ihraç ettiği giyim ürünlerinin hacmi o kadar büyüktür ki, AB’nin giyim ithalatına yönelik uygulayabileceği koruma önlemleri Bangladeş’in bu avantajlardan mahrum kalmasına yol açabilir.
Bu nedenle, bir Serbest Ticaret Anlaşması (STA) daha güvenilir bir yol olacaktır.
Brüksel, muhtemel ticaret müzakerelerinde güçlü çalışma taahhütleri talep edecektir.
AB, yakın dönemdeki bazı anlaşmalarda, belirli çalışma ve iklim yükümlülüklerinin ciddi şekilde ihlal edilmesi durumunda son çare olarak uygulanmak üzere ticaret yaptırımları getirilmesini de gündeme getiriyor.
Rapporteur
