Here Now Health, yapay zekâ tabanlı bir şirket değil ama dönüşümünde yapay zeka etkisi var
Şirketin kurucusu Michelle Turner'ın aklındaki bir fikirden koruyucu aile sistemindeki çocuklara yönelik faaliyet gösteren bir ruh sağlığı platformuna kısa sürede dönüşmesinde yapay zekâ teknolojisi belirleyici rol oynadı.
Virginia Beach'teki evinden çalışan Turner, girişimcilik kültürünü öğrenmek, iş planı hazırlamak ve erken aşama yatırımcılara sunacağı sunumu geliştirmek için yapay zekâ araçlarından yararlandı.
Finansman kısa sürede gelmeye başladı ve Ocak 2025'te faaliyete geçen şirket bugün 16 çalışanı bulunuyor ve koruyucu aile sistemine giren çocuklara Medicaid kapsamında finanse edilen ruh sağlığı danışmanlığı sunmak üzere üç eyalette yetkilendirilmiş durumda. Turner, bu bakım açığını kendi koruyucu ebeveynlik deneyimi sayesinde fark ettiğini söylüyor.
Turner şöyle konuştu:
"Altı çocuk annesi, ilk kez şirket kuran ve tek kadın kurucu olan biri olarak risk sermayesi toplayabilmiş olmamam gerekirdi. MBA'im yok. Beni destekleyecek bu tür şeylere sahip değilim."
Yatırım sunumunu yapay zekânın rehberliğinde hazırlamanın, "her gün robottan yüksek lisans seviyesinde ders almak gibi" olduğunu belirten Turner, "O benim girişim danışmanımdı." dedi.
Yapay zekânın hızla ortaya çıkışı ve yaygınlaşması, ABD ekonomisinin belirleyici özelliklerinden biri hâline geldi. Bu durum, üretkenlik, büyüme, enflasyon ve iş gücü talebini nasıl yeniden şekillendireceğini anlamaya çalışan ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin de başlıca ilgi alanlarından biri durumunda.
Fed Başkanı Kevin Warsh tarafından başlatılan kapsamlı incelemenin bir paneli tamamen yapay zekâya ve bunun üretkenlik üzerindeki etkilerine ayrılacak. Üretkenlik artışı ekonominin daha düşük enflasyonla daha hızlı büyümesine olanak sağlayabilirken, aynı üretimi gerçekleştirmek için daha az çalışana ihtiyaç duyulması anlamına da geliyor.
Bazı Fed yetkilileri, yapısal olarak daha yüksek işsizliğe sahip bir yapay zekâ ekonomisi olasılığını gündeme getirirken, bazı analistler ise emeğin millî gelirden aldığı paydaki sürekli düşüşe dikkat çekerek sermaye getirilerindeki kalıcı artışların da yapay zekâ geleceğinin bir parçası olup olmadığını sorguluyor. Bu durumun, kazananın kim olacağına ilişkin sosyal ve siyasi sonuçları bulunuyor.
Tıpkı bir zamanlar Yahoo! ve America Online gibi o dönem için sıra dışı markaların herkesi internete bağlamak için rekabet ettiği yıllarda olduğu gibi, bugün de farklı yapay zekâ modelleri kullanıcıların ilgisi ve yatırımlar için yarışıyor.
Ancak bu kez sunulan hizmetler yalnızca internette arama yapmak ya da alışveriş yapmakla sınırlı değil; karmaşık görevleri yerine getirebiliyor, sorun çözebiliyor ve bilgisayar kodu yazabiliyor.
Gerekli veri merkezlerine yapılan yatırımlar genel ekonomik büyümeyi desteklerken bazı durumlarda enerji ve iş gücü maliyetlerini de artırıyor.
Yapay zekâya ilişkin senaryolar, refah dolu bir gelecekten kitlesel işsizliğe kadar uzanıyor. Bankalar, kamu kurumları, ordu ve daha birçok kuruluş yeni araçlardan yararlanmanın yollarını ararken aynı zamanda bunlara karşı korunmaya da çalışıyor.
BlackRock Investment Institute Başkanı Jean Boivin, salı günü gazetecilerle düzenlediği seminerde şunları söyledi:
"Piyasalar birbirinden tamamen farklı iki anlatıyla karşı karşıya."
"Bunu kıtlık ile bolluk arasındaki mücadele olarak değerlendiriyoruz... Şu anda hikâye kıtlık üzerine kurulu. Yapay zekâ yatırım patlaması bazı maliyetleri artırıyor ve sermaye talebini yükseltiyor."
"Ama aynı zamanda bolluktan da söz ediyoruz... Büyük atılımlar sağlayabilecek yapay zekâdan bahsediyoruz... Büyümenin yüzde 2'lik dünyadan çıkabileceğinden söz ediyoruz."
Bu iki uç senaryonun arasında ise Turner'ın sivil toplum yöneticiliğinden büyüyen bir şirketin CEO'luğuna uzanan hikâyesi yer alıyor.
Here Now Health'e yatırım yapan şirketlerden birine danışmanlık yapan ve aynı zamanda American Enterprise Institute'ta kıdemli araştırmacı olan John Bailey, bu tür hikâyelerin giderek daha yaygın hâle geldiğini söylüyor.
Bailey, Turner'ın kullandığı yapay zekâ araçlarının geliştirilmesine en başından beri yardımcı olduğunu belirterek şöyle konuştu:
"Küçük girişimciler için eskiden çok zaman alan ya da çok pahalı olan şeylere erişim maliyeti neredeyse sıfıra düştü."
"Bu durum girişimcilerin daha hızlı büyümesini ve daha fazla insan istihdam etmesini sağlıyor. Bunlar yapay zekâ şirketleri değil. Bunlar hizmetlerini daha hızlı ve daha düşük maliyetle sunmaya çalışan geleneksel şirketler."
Kamuoyundaki tartışmalar ise hâlâ yapay zekânın işleri ortadan kaldırma potansiyeline odaklanıyor. Teknoloji sektöründeki işten çıkarmaların bir kısmı yapay zekâya bağlanırken, şirketlerin idari ve büro personeli sayısını azaltabildiğine dair bulgular da ortaya çıkıyor.
Bailey ise yapay zekânın işleri tamamen yok etmekten çok onları değiştireceği ve yeniden düzenleyeceği konusunda giderek daha fazla ikna olduğunu belirtiyor. Ona göre bu durum geçmişte yaşanan büyük teknolojik dönüşümlerden farklı olmayacak.
Bu görüşü paylaşan tek kişi Bailey değil.
Apollo Global Management Başekonomisti Torsten Slok, son dönemde zaten yüksek seyreden yeni şirket kuruluşlarındaki artışı yapay zekâya bağlıyor. Ona göre yapay zekâ, "şirket kurmanın maliyetini ve karmaşıklığını dramatik biçimde azaltıyor. Bu şirketler büyüdükçe yeni işler yaratacak."
Ancak bunun net etkisinin ortaya çıkması yıllar alabilir.
Son dönemde istihdamdaki güçlü artış, ABD'nin teknolojinin emeğin yerini alacağı ve işsizliğin kalıcı biçimde yükseleceği bir döneme girdiği yönündeki kaygıları azalttı. Böyle bir senaryo gerçekleşirse, ilk kez genel amaçlı bir teknolojinin net olarak istihdamı azaltıcı etki yarattığı görülecek.
Richmond Fed Başkanı Thomas Barkin, bu yıl verdiği bir röportajda yapay zekânın istihdam açısından oluşturabileceği riskleri değerlendirdiğini ancak şirketlerden bazı nitelikli mesleklerde işçi açığını kapatmaya yardımcı olduğuna dair geri bildirimler aldığını söyledi.
Barkin şöyle konuştu:
"Hepimiz işlerin ortadan kalkacağı felaket senaryolarını görmeye çok hızlı eğilim gösteriyoruz."
Ancak otomotiv tamiri ve imalat gibi alanlardaki şirketlerin hâlâ "yeterince çalışan bulamadıklarını" söylediğini ve işe alabildikleri kişileri daha verimli hâle getirmek için yapay zekâdan yararlandıklarını ifade etti.
Barkin, özellikle bazı beyaz yakalı meslekler için bunun "Pas Kuşağı riski" oluşturacağını belirterek şunları ekledi:
"Bu yine de zorlayıcı olacak. Ancak biz iş gücü açığının bulunmadığı bir ekonomi değiliz."
Bununla birlikte geçiş süreci sancılı olabilir.
1990'larda dünya ticaretinin küreselleşmesi, ABD'deki köklü imalat merkezlerini büyük ölçüde çökertmişti. Çalışanları yeni işlere yönlendirmeyi amaçlayan programlar ise başarılı olamamıştı.
Zaman içinde Ortabatı ve Güney eyaletlerindeki daralan fırsatların siyasette sağa yönelişe ve madde bağımlılığı nedeniyle yaşanan "umutsuzluk ölümlerine" katkıda bulunduğu değerlendiriliyor.
Yakın zamanda yayımlanan bir araştırmada, benzer bir şokun büro çalışanları, idari personel ve özellikle üniversite diploması bulunmayan, kariyerlerinde ilerlemek için iş deneyimine güvenen çalışanlar açısından gelişmekte olabileceği uyarısı yapıldı.
Brookings Institution ile Opportunity@Work tarafından hazırlanan araştırmaya göre, yaklaşık 23 milyon kişinin kariyerindeki mantıklı bir sonraki adım, yapay zekâ tarafından ikame edilme riski yüksek olan işlere geçmekti. Bu da söz konusu kişilerin daha düşük ücretli pozisyonlarda sıkışıp kalma riskiyle karşı karşıya olduğu anlamına geliyor.
Araştırmacılar şu değerlendirmeyi yaptı:
"Bu pozisyonlardaki bozulmalar, çalışanların daha yüksek ücretli işlere geçebilme kabiliyetini orantısız şekilde etkileyebilir."
Araştırmaya göre bölgesel etkilerin en yoğun hissedileceği yerler Florida, Kuzeydoğu eyaletleri, Teksas ve Kaliforniya olacak. Bu bölgeler, yapay zekâdan etkilenmesi muhtemel işlerin yoğunlaştığı merkezler olması nedeniyle geçmişte imalat sektörünün yaşadığı dönüşümden farklı bir coğrafi dağılım sergiliyor.
Fed açısından hem sonucun hem de yapay zekâya geçiş sürecinin hızı büyük önem taşıyor. Kısa vadeli etkiler, uzun vadede ortaya çıkabilecek üretkenlik patlamasının sonuçlarından oldukça farklı olabilir.
İlk basın toplantısında konuşan Fed Başkanı Kevin Warsh, yapay zekâyı "yetişkinlik hayatım boyunca gördüğüm en önemli ekonomik değişim" olarak nitelendirdi ve ABD'nin "nihayetinde bundan daha güçlü çıkacağını" söyledi.
Ancak şu uyarıyı da yaptı:
"Bu elbette bunun sarsıcı olmayacağı anlamına gelmiyor."
Reuters
