BM: Hormonları bozan kimyasallar insan sağlığı için büyüyen tehdit
BM'ye göre Hormonları bozan kimyasallar insan sağlığı için büyüyen tehdit oluşturuyor
BM, günlük ürünlerde bulunan hormon bozucu kimyasalların insan sağlığı ve çevre için artan riskler oluşturduğunu, mevcut düzenlemelerin yetersiz kaldığını söylüyor.
Birleşmiş Milletler, salı günü yaptığı açıklamada, vücudun hormonlarına müdahale eden ve pek çok günlük eşyada bulunan kimyasalların insan sağlığı ve çevre için giderek büyüyen bir tehdit haline geldiğini, bilim insanlarının da artık bunların verebileceği zararı daha iyi anladığını bildirdi.
Vücudun hormonal sistemlerine müdahale edebilen bu maddeler, anne sütünde ve göbek kordonu kanında tespit edildi.
Maruziyetin, bazen bebekler doğmadan önce başladığı, bunun hormon etkinliğini bozabileceği ve beyin gelişimi, büyüme ve üreme sağlığı üzerinde kalıcı etkiler bırakabileceği, BM uyardı.
Yeni bir raporda iki BM kurumu, insan sağlığını ve çevreyi korumak için acil ve eşgüdümlü uluslararası eylem çağrısında bulundu.
Bu kurumlar, yaygın maruziyetten sorumlu ürün ve sektörleri dönüştürmeyi hedefleyen politika ve düzenlemelerin ise hâlâ "parçalı ve yetersiz" kaldığını belirtti.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) Sanayi ve Ekonomi Bölümü Direktörü Sheila Aggarwal-Khan, "[endokrin sistemini bozucu kimyasallar]ı özellikle kaygı verici kılan şeyin, hem insanlarda hem de yaban hayatında gelişim ve üremeden metabolizma ve davranışa kadar birçok temel işlevi düzenleyen hormonları bozabilmeleri olduğunu" belirterek, "Bu etkiler uzun süre devam edebilir ve bazı durumlarda geri döndürülemez olabilir," dedi.
Endokrin sistemini bozucu kimyasallar (EDC'ler), birçok plastik üründe, kişisel bakım ürünlerinde, ilaçlarda, oyuncaklarda, ev eşyalarında, elektroniklerde ve pestisitlerde bulunuyor.
Bunların, doğurganlık ve üreme gelişimini, beyin gelişimi ve nörolojik işlevleri, tiroid ve diğer hormonların düzenlenmesini, metabolizmayı, bağışıklık sistemini ve kardiyovasküler sağlığı etkileyen sorunlarla ilişkilendirildiği belirtiliyor.
İki BM kurumu, "Bu rapor, EDC'lere maruziyetten arınmış daha güvenli bir dünyaya doğru atılmış önemli bir adımdır," diye yazdı.
Aynı metinde, "Çözümler mevcut. Daha güvenli bazı alternatifler de var. Politika yapıcıların görevi, bu çözümlerin ve alternatiflerin devreye sokulmasını sağlamak, insan, hayvan ve gezegen sağlığını korumak ve her yıl trilyonlarca dolar tasarruf etmek," ifadelerine yer verildi.
Bilimsel kanıtlar 2012'deki önceki değerlendirmeden bu yana önemli ölçüde ilerlemiş olsa da uzmanlar, bu bilginin fiili adımlara dönüştürülmesi konusunda düzenlemelerin geride kaldığı uyarısında bulunuyor.
Endokrin sistemini bozucu kimyasallar Avrupa'da nasıl düzenleniyor?
Avrupa Birliği'nde endokrin sistemini bozucu maddeler, genel kimyasallar mevzuatının yanı sıra ambalaj, pestisitler ve biyosidal ürünler gibi alanları kapsayan sektöre özgü kurallar dahil olmak üzere bir dizi mevzuat aracılığıyla düzenleniyor.
Ancak eleştirmenler, mevcut yasal çerçevenin insanları ve çevreyi maruziyetten yeterince koruyamadığını söylüyor.
Çevre alanında çalışan kar amacı gütmeyen kuruluş CHEM Trust'ın icra direktörü Michael Warhurst, "EDC'leri tespit etmek için yeni tehlike sınıflarının devreye sokulması gibi AB'de bazı ilerlemeler kaydedilmiş olmasına rağmen, AB vatandaşları ve yaban hayatı bu zararlı kimyasalların kokteyline maruz kalmaya devam ediyor," dedi.
AB'de 231 madde, resmen EDC olarak tanımlandı. Ayrıca 121 madde daha şu anda değerlendirme aşamasında.
Rapor, zorlukların Avrupa'nın ötesine uzandığını vurguladı. Dünya genelinde üretim ve kullanım için 350 binden fazla kimyasal ve kimyasal karışım kaydedilmiş durumda, ancak bunların büyük çoğunluğu endokrin sistemini bozucu özellikleri açısından hiçbir zaman değerlendirilmedi.
Raporun başyazarlarından Laura Vandenberg, son yıllarda test programları geliştirmek için daha yoğun çabalar gösterildiğini, ancak bu testlerin çoğunun bu kimyasalları düzenlemek ve maruziyeti kontrol altına almak için somut adımlara dönüşmediğini söyledi.
Vandenberg, insanların belirli bir kimyasalı içeren ürünleri satın almayı bırakıp bu konuda bilinçlendiğinde, bisfenol A gibi, gıda ve içecekleri depolamak için kullanılan plastik kapları üretmede kullanılan bazı kimyasalların ürünlerden çıkarıldığını belirtti.
Ancak bunun, bir kimyasalın yapısal olarak benzer ya da yeterince test edilmemiş başka bir kimyasal ile değiştirildiği "köstebek vurma oyunu sorunu"na yol açabileceğini de ekledi.
Sıradaki adımlar neler?
BM, düzenleyicilerin özellikle hamilelik, bebeklik ve çocukluk dönemlerinde maruziyetten kaçınmak için kırılgan nüfusları korumayı hedeflemesi; bu kimyasallara maruziyetin izlenmesini ve anlaşılmasını geliştirmesi; bunların tespitini ve test edilmesini ilerletmesi; maruziyetin maliyetlerini hesaba katması ve düzenlemeleri güçlendirmesi gerektiğini belirtti.
İsveç'teki Göteborg Üniversitesi'nde ekotoksikoloji profesörü ve BM'nin toksik maddeler ve insan hakları özel raportörü olan Bethanie Carney Almroth, "Bu rapor, yeni düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu, yeni test yaklaşımlarının benimsenmesi gerektiğini açıkça ortaya koyuyor," dedi.
Almroth, "Tepkisel yaklaşımdan proaktif yaklaşıma geçmemiz gerekiyor. Zarar meydana geldikten sonra onu sadece belgeleme ve tedavi etme yerine, baştan engellememiz gerekiyor," diye ekledi.
Raporun bölüm yazarlarından Olwenn Martin, bu kimyasalların endokrin sistemi nasıl bozduğuna dair bilimsel anlayışın arttığını, ayrıca daha önce sanılandan daha geniş bir hastalık yelpazesinde rol oynuyor gibi göründüklerini söyledi.
Martin, "Beni en çok endişelendiren şey, düzenlemenin hâlâ maddelerin çoğunu tek tek değerlendirmesi. Bu, birleşik etkilerini görmezden gelerek iklim değişikliğiyle, sera gazlarını birer birer ele alarak mücadele etmeye benziyor," dedi.
Euro News