Düzinelerce Alzheimer Risk Faktörü Ortaya Çıkarıldı

Bilim insanları, bugüne kadarki en büyük Alzheimer araştırmalarından birinde, daha önce bilinmeyen düzinelerce genetik risk faktörünü belirledi. 

Bulgular, hastalığa katkıda bulunabilecek beyin hücreleri ve biyolojik süreçler hakkında yeni ipuçları sunuyor.

30 araştırma grubundan elde edilen verileri bir araya getiren çalışma, 183.620'si Alzheimer tanısı almış yaklaşık 2,8 milyon kişinin genetik verilerini analiz etti. 

Araştırmacılar, insan DNA'sında hastalığın gelişme riskiyle ilişkili 127 bölge belirledi; bunlardan 48'i bu bağlamda daha önce keşfedilmemişti.

Çalışmanın yazarlarından biri olan Hollanda'daki Vrije Universiteit Amsterdam'dan Emil Uffelmann, şunları söyledi:

• "Alzheimer hastalığı riskiyle bağlantılı 48 yeni genom bölgesi belirledik ve sonuçlarımız beynin bağışıklık hücreleri olan mikroglia'nın yanı sıra belirli nöron tiplerine işaret ediyor. 

• Bu bulgular, terapötik hedefler haline gelebilecek biyolojik mekanizmalar hakkında ipuçları sağlıyor. Çalışmamız ayrıca, yaygın genetik varyantların Alzheimer hastalığı riskine daha önce tahmin edilenden önemli ölçüde daha fazla katkıda bulunduğunu gösteriyor; bu da büyük genetik çalışmaların hala daha fazla bulgu ortaya koyabileceği anlamına geliyor." 

• “Daha iyi genetik risk tahmini umut verici, ancak şimdilik klinik bir araç değil, bir araştırma aracı olarak kalıyor.”

Norveç'in Oslo Üniversitesi ve Oslo Üniversite Hastanesi'nin uluslararası bir konsorsiyumla işbirliği içinde yürüttüğü ve Nature dergisinde yayınlanan araştırma, bilim insanlarına Alzheimer'ın altında yatan biyoloji hakkında daha ayrıntılı bir resim sunuyor ve gelecekteki tedaviler için potansiyel yollar belirliyor.

Beyinden Yeni İpuçları

Önemli bir bulgu, beyinden zararlı maddeleri ve hasarlı hücresel materyali temizlemeye yardımcı olan bağışıklık hücreleri olan mikroglia'nın rolüne dair kanıtları güçlendiriyor. Araştırmacılar, mikroglial aktivasyon ve bağışıklık hücresi alımını içeren genetik kanıtlar buldu.

Çalışma ayrıca, Alzheimer başlangıcından sonra beyinde birikebilen bir protein olan amiloidin işlenmesinde yer alma kanıtı da dahil olmak üzere, önemli beyin süreçleriyle bağlantılı genleri tanımladı.

Bunun ardından, araştırmacılar ilk kez, Alzheimer riskiyle ilişkili genetik sinyaller açısından zenginleştirilmiş birkaç spesifik nöron türünü tanımlayarak, hastalığın nasıl geliştiğini araştırmak için başka bir yol açtı. 

Bulgular ayrıca, yaygın genetik varyantların Alzheimer'daki farklılıkların yaklaşık yüzde 16'sını oluşturduğunu gösteriyor. İnsanlar arasındaki risk, yaklaşık yüzde 5 olan önceki tahminlerin neredeyse üç katı. 

Araştırmacılar, daha yüksek rakamın büyük ölçüde, Alzheimer riskini alışılmadık derecede büyük ölçüde etkileyen bir gen olan APOE'yi daha iyi hesaba katan istatistiksel bir yöntemden kaynaklandığını söyledi.

Bu yüzde 16 rakamı popülasyon düzeyinde geçerlidir ve genlerin bir bireyin Alzheimer riskinin yüzde 16'sına neden olduğu anlamına gelmez; ayrıca genetik bir test, bir kişinin hastalığa yakalanıp yakalanmayacağını belirleyemez. Yaş, çevre ve diğer biyolojik ve kişisel faktörler de riski etkiler.

Bulguların Tedavi İçin Anlamı Ne Olabilir?

Florida'daki Broward Retreat'te tıp uzmanı olan Dr. Edmundo Rodriguez-Frias, Newsweek'e genlerin Alzheimer hastalığını anlamanın bir kapısı olduğunu söyledi.

Rodriguez-Frias, "Genetik varyasyon, karşılık gelen protein seviyelerini düzenleyebilir ve bu varyantların hastalık patofizyolojisindeki rolüne işaret edebilir" - “Ve yeni ortaya çıkan genler, gelecekteki tedaviler için önemli olabilecek Alzheimer hastalığında mikroglia ve belirli nöronların rolüne ışık tutabilir.” dedi.

“Değiştirildiğinde hastalığın gelişme riskini artırıp azaltabilecek genlerin belirlenmesi, hastaların faydalanabileceği bir test veya ilaca doğru uzun bir yolculuğun sadece ilk adımıdır.”

Alzheimer, bunamanın önde gelen nedenidir ve 2050 yılına kadar dünya çapında 150 milyondan fazla bunama vakası öngörülmektedir. 

Yeni tanımlanan genetik ilişkiler, bilim insanlarının laboratuvar modelleri oluşturmasına ve potansiyel ilaç hedeflerini araştırmasına yardımcı olabilir, ancak belirli genleri hedeflemenin etkili tedaviler üreteceğini kanıtlamaz.

Hangi ilişkilerin nedensel olduğunu ve müdahalenin güvenli ve etkili olup olmadığını belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Newsweek