Avrupa Siyasi Topluluğu toplantısı, ABD’nin NATO’ya bağlılığına ilişkin artan şüphelerin gölgesinde gerçekleşiyor.
Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa’nın daha “acımasız” bir dünyaya boyun eğmeyeceğini ve bunun yerine yeni bir uluslararası düzenin yeniden inşa edileceği temel olabileceğini söyledi.
Carney, Avrupa Siyasi Topluluğu’nun toplantısına katılan ilk Avrupa dışı lider olarak konuştu. Toplantı, Hürmüz Boğazı’ndaki yüksek gerilim ve ABD’nin NATO’ya bağlılığına dair yeniden artan şüpheler ortamında pazartesi günü başladı.
“Daha işlemsel, içe kapanık ve acımasız bir dünyaya boyun eğmeye mahkûm olduğumuzu düşünmüyoruz ve bu tür toplantılar daha iyi bir ileri yol olduğunu gösteriyor,” dedi.
Amerikan liderliği döneminin sona ermekte olduğuna dair güçlü bir imada bulunan Carney, Kanada’nın Avrupa siyasi toplantısına katılımının sembolizmini açıklarken şöyle konuştu:
“Uluslararası düzenin yeniden inşa edileceğine dair güçlü kişisel görüşüm var, ancak bu yeniden inşa Avrupa’dan çıkacak.”
Carney, “Kurallara dayalı uluslararası düzeni savunmada yalnızca değerlerimizin gücünü değil, aynı zamanda gücümüzün değerini de gösteriyoruz,” - “Dünya birçok boyutta bir kırılma yaşıyor – entegrasyon bazıları tarafından bir silah olarak kullanılıyor ve kurallar hegemonları sınırlamıyor.” diye ekledi.
Kuruluşundan bu yana sekizincisi düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu toplantısı, Yerevan, Ermenistan’da yapılıyor.
Bu mekan, Avrupa’nın küçük Kafkas ülkesinin yeniden Rusya’nın etki alanına çekilmesini önleme kararlılığını göstermek amacıyla seçildi.
Toplantı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Almanya’dan 5.000’den fazla askeri çekme yönündeki sürpriz kararının ardından, ABD’nin NATO’ya bağlılığına dair yeni endişelerin gölgesinde gerçekleşiyor. Bu adım, Avrupalıların transatlantik ittifakın güvenilirliğine dair en kötü korkularını doğrulamış oldu.
Yerevan’da konuşan Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, “Güvendiğimiz bazı ittifakların istediğimiz noktada olmadığını inkâr edemeyiz. İttifaklarda olması gerekenden daha fazla gerilim var,” dedi.
Bu gerilimlere liderlerin vereceği yanıtın “uzun yıllar boyunca, hatta muhtemelen bir nesil boyunca neler olacağını belirleyeceğini” ekledi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise, “Avrupalılar kaderlerini kendi ellerine alıyor, savunma ve güvenlik harcamalarını artırıyor ve kendi ortak çözümlerini inşa ediyor,” dedi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, Rusya’nın yaz aylarında kritik bir anla karşı karşıya kalacağını ve bunu “savaşı genişletme ya da diplomasiye yönelme anı” olarak tanımladı.
Rusya’nın savaşı sona erdirmemesi halinde yaptırımların kaldırılmamasının daha da hayati olacağını belirten Zelenskyy, Avrupalıların her türlü müzakere masasında yer alması gerektiğini söyledi.
Trump, Almanya’dan 5.000 askeri çekmenin yanı sıra, İran’a yönelik ABD-İsrail operasyonlarına yeterli destek vermedikleri gerekçesiyle İtalya ve İspanya’dan da asker çekebileceğini ima etti.
2025 sonu itibarıyla Almanya’da 36.436, İtalya’da 12.662 ve İspanya’da 3.814 aktif görevde ABD askeri bulunuyordu.
Almanya’dan planlanan asker çekilmesini değerlendiren AB dış politika şefi Kaja Kallas, ABD askerlerinin Avrupa’dan çekilmesinin uzun süredir konuşulduğunu ancak “bu duyurunun zamanlamasının sürpriz olduğunu” belirtti.
“Bu, NATO içindeki Avrupa ayağını gerçekten güçlendirmemiz gerektiğini gösteriyor,” dedi.
Trump’ın, ABD’nin İran tarafından “aşağılandığını” söyleyen Almanya Başbakanı Friedrich Merz’i cezalandırmaya çalışıp çalışmadığı sorulduğunda Kallas, “Başkan Trump’ın zihninin içini göremem, bunu kendisi açıklamalı,” dedi.
Merz ise Yerevan zirvesine katılmadı. Pazar günü verdiği bir televizyon röportajında, “Transatlantik ilişkiden vazgeçmiyorum… Donald Trump ile çalışmaktan da vazgeçmiyorum,” dedi.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa’nın İran savaşına destek verme konusundaki isteksizliği nedeniyle ABD tarafında “bir miktar hayal kırıklığı” olduğunu kabul etti.
Ancak Avrupalıların “mesajı aldığını”, artık ABD operasyonlarına lojistik destek sağladıklarını ve “bir sonraki aşama için kilit varlıkları sahaya yakın şekilde önceden konumlandırdıklarını” gazetecilere söyledi.
The Guardian
