Çekya'da kamu yayıncılığında kaotik düzenleme

Çekya'da nadir görülen bir şekilde gece yarısı yapılan oylamada, iktidar koalisyonu, kamu yayıncılığının bağımsızlığını zayıflatabileceği yönündeki eleştirilere rağmen, kamu medyası finansmanında değişiklik öngören tasarıyı parlamentodaki ilk aşamadan geçirdi.

Çekya'da hükümet, medya düzeninde köklü değişiklikler yapılmasına yönelik süreci ilerletti.

Milyarder Başbakan Andrej Babiš liderliğindeki popülist hükümet —aşırı sağcı SPD partisinin desteğiyle— kamu ve özel medyanın kendi politikalarına yönelik haberlerini sık sık eleştirmiş ve bazı medya kuruluşlarını taraflı olmakla suçlamıştı. 

Muhalefet partileri ise önerilen değişiklikleri, eski Başbakan Viktor Orbán döneminde Macaristan'da gerçekleştirilen ve hükümet yanlısı medyanın büyük ölçüde genişlemesiyle sonuçlanan reformlara benzetti.

Hükümet, tüketicilerin üzerindeki mali yükü hafifletmek amacıyla, hane başına alınan aylık 205 Çek korunası (9,45 ABD doları) tutarındaki yayın katkı payını kaldırmayı planlıyor. Bunun yerine, yayın kuruluşlarının finansmanı devlet bütçesinden karşılanacak.

Söz konusu teklif, Cuma günü planlanan gündem maddelerinin dışında meclis genel kuruluna getirildi. 

SPD partisinden Meclis Başkan Yardımcısı Tomio Okamura, tartışma süresini kısıtladı ve oylamayı Cumartesi günü sabaha karşı 04:36'ya (0336 GMT) planladı.

Koalisyonun çoğunluğu, tasarının daha ayrıntılı görüşülmek üzere ilgili komitelere gönderilmesi yönünde oy kullandı.

PAZAR GÜNÜ İÇİN PROTESTO PLANLANIYOR

Parlamento binasının önünde toplanan yüzlerce protestocudan bazıları geceyi orada geçirdi. Yerel medya, birkaç kişinin binaya girmeye çalıştığını ancak başarılı olamadığını bildirdi.

Eleştirmenler, bu değişikliklerin yayın kuruluşlarını zayıflatacağını ve onları siyasi baskılara karşı daha savunmasız hale getireceğini savunuyor. 

Reuters Enstitüsü'nün 2025 yılı araştırmasına göre, Çek Televizyonu (Czech Television) ülkedeki tüm yaş grupları arasında en çok izlenen yayın kuruluşu konumundayken, kamu medyası da ülkedeki en güvenilir haber kaynakları arasında yer alıyor.

Teklif, Çek Televizyonu ve Çek Radyosu'na (Czech Radio) sağlanan finansmanı —gelecek yıldan itibaren geçerli olmak üzere— yaklaşık %15 oranında azaltmayı ve nominal finansman tutarını birkaç yıl boyunca sabit tutmayı öngörüyor.

Babiš, Cuma günü geç saatlerde Facebook üzerinden yaptığı açıklamada, "Bağımsız medya uğruna bir savaş verilmiyor; demokrasi için bir mücadele yok ve medyanın kamulaştırılması gibi bir hazırlık da söz konusu değil" ifadelerini kullandı.

Söz konusu teklif ve bu teklife yönelik hızlı yasama süreci; yayıncı kuruluşların, uluslararası gazetecilik örgütlerinin ve aralarında üniversiteler ile Katolik Kilisesi'nin de bulunduğu çeşitli kurumların eleştirilerine yol açtı.

Avrupa Gazeteciler Federasyonu yaptığı açıklamada, "Tasarı, kamu hizmeti yayıncılığı için yeterli, istikrarlı ve öngörülebilir bir finansman sağlanmasını şart koşan Avrupa Medya Özgürlüğü Yasası'na (EMFA) aykırıdır" ifadesine yer verdi.

Yayın kuruluşlarında çalışan gazeteciler ve diğer personel 3 Kasım için grev kararı alırken, bir sivil toplum grubu da pazar günü için halka açık bir protesto çağrısında bulundu.
 

Reuters