Çin, Çip Tasarımlarını Koruyan Düzenlemeleri Güçlendiriyor
Pekin yönetimi, yarı iletken teknolojilerindeki yerli bilgi birikimini korumak amacıyla entegre devre tasarımlarına ilişkin fikri mülkiyet düzenlemelerini sıkılaştırdı.
Yeni kurallar, daha katı tescil şartları getirirken ciddi ihlaller için cezai tazminat uygulanmasının da önünü açıyor.
Çin, entegre devre (çip) yerleşim tasarımlarını koruyan düzenlemelerini revize ederek fikri mülkiyet alanındaki koruma mekanizmalarını güçlendirdi. Yeni düzenlemeler, tescil süreçlerinde daha sıkı kriterler getirirken, ağır ihlallerde cezalandırıcı (punitive) tazminat uygulanmasına da olanak tanıyor.
Çin Devlet Konseyi Başbakanı Li Qiang tarafından 23 Temmuz tarihinde imzalanan düzenlemelerin, 15 Ekim itibarıyla yürürlüğe gireceği açıklandı. Karar, Çin Adalet Bakanlığı ile Çin Ulusal Fikri Mülkiyet İdaresi'nin (CNIPA) ortak açıklamasıyla devlet haber ajansı Xinhua tarafından yayımlandı.
Çip Tasarımları Stratejik Öneme Sahip
Yeni düzenlemeler, entegre devrelerin içerisindeki elektronik bileşenlerin yerleşimini belirleyen çip yerleşim (layout) tasarımlarını kapsıyor.
Bu tasarımlar, özellikle yarı iletken geliştirme sürecinde büyük mühendislik emeğini yansıtan kritik fikri mülkiyet unsurları olarak görülüyor. Üstelik yalnızca çip üreten şirketler için değil, tasarım geliştiren ancak üretim yapmayan teknoloji firmaları açısından da büyük önem taşıyor.
Yetkililer, düzenlemelerin ihracat kontrolü niteliğinde olmadığını, ancak Çin'in kendi teknoloji geliştirme kapasitesine verdiği stratejik önemin arttığını gösterdiğini belirtiyor.
ABD Kısıtlamaları Sonrası Yerli Teknoloji Hamlesi
Çin'in yarı iletken sektörü, son yıllarda ABD'nin uyguladığı ihracat kısıtlamaları nedeniyle yerli alternatifler geliştirmeye hız verdi.
Washington yönetimi;
- gelişmiş çip tasarım yazılımlarına,
- ileri üretim ekipmanlarına,
- yüksek teknoloji yarı iletken araçlarına
Çinli şirketlerin erişimini önemli ölçüde sınırlandırmıştı.
Geçtiğimiz ay Financial Times, Pekin yönetiminin stratejik öneme sahip yerli teknolojilerin yurt dışına aktarılmasını veya yabancı şirketler tarafından satın alınmasını önlemeye yönelik daha kapsamlı önlemleri değerlendirdiğini yazmıştı.
Haberde ayrıca, Çin tasarımlarına dayanan gelişmiş çiplerin yurt dışında üretilmesine yönelik yeni kısıtlamaların da gündemde olduğu belirtilmişti.
Tescil Şartları Sıkılaştırılıyor
Pazartesi günü açıklanan yeni düzenlemeler, başkalarına ait çip tasarımlarının kopyalanmasını veya haksız şekilde tescil edilmesini zorlaştırmayı amaçlıyor.
Buna göre başvuru sahipleri;
- Tasarımın gerçek anlamda özgün yaratıcı faaliyet sonucu ortaya çıktığını göstermek,
- Özgünlük beyanı sunmak,
- Başvuruda hangi unsurların gerçekten özgün olduğunu açık biçimde belirtmek zorunda olacak.
Düzenleyici kurumlar ise bu şartları açıkça karşılamayan başvuruları doğrudan reddedebilecek.
Ayrıca, haksız şekilde verilmiş tescillerin iptal edilmesi için de daha güçlü hukuki dayanak oluşturuluyor.
Pekin merkezli danışmanlık şirketi Ankura China Advisors Genel Müdürü Alfredo Montufar-Helu, düzenlemeleri şu sözlerle değerlendirdi:
"Özgünlük standartlarının yükseltilmesi, kayıt şartlarının sıkılaştırılması ve kötü niyetli başvuruların cezalandırılmasıyla Pekin, düşük kaliteli başvuruları ayıklamayı ve gerçek teknolojik yetkinliğe sahip şirketleri öne çıkarmayı hedefliyor."
İhlallerde Ağır Tazminat Dönemi
Yeni düzenlemeler, fikri mülkiyet ihlallerine uygulanacak yaptırımları da güçlendiriyor.
Buna göre mahkemeler;
- hak sahibinin uğradığı zarar,
- ihlali gerçekleştiren tarafın elde ettiği kazanç
esas alınarak tazminata hükmedebilecek.
Ağır ihlal durumlarında ise cezalandırıcı tazminat uygulanabilecek.
Lisans ve Teminat Kuralları Netleştirildi
Yeni düzenleme ayrıca çip tasarım haklarının;
- lisanslanması,
- devredilmesi,
- finansman amacıyla teminat olarak kullanılması
konularındaki hukuki çerçeveyi de netleştiriyor.
Bunun yanında, bu tasarımların geliştirilmesine öncülük eden kurumlara, projelerde görev alan uygun personele makul ödül ve maddi teşvik sağlama yükümlülüğü getiriliyor.
Uzmanlara göre söz konusu değişiklikler, Çin'in yalnızca çip üretim kapasitesini artırmayı değil, aynı zamanda yerli yarı iletken teknolojilerinin fikri mülkiyetini daha güçlü biçimde korumayı hedeflediğini gösteriyor.
Özellikle ABD ile teknoloji rekabetinin yoğunlaştığı mevcut dönemde, Pekin'in yarı iletken alanındaki stratejik bağımsızlığını güçlendirme yönündeki adımlarının önümüzdeki süreçte daha da hız kazanması bekleniyor.
Reuters
