Çin, teknoloji ihracatını sınırlamayı planlıyor.

Çin, Amerika Birleşik Devletleri gibi ülkelerle teknoloji yarışının kızıştığı bir dönemde; yapay zeka, çipler ve güneş enerjisi gibi alanları kapsayan 40 teknolojinin ihracatını kısıtlamayı veya yasaklamayı planladığını Cuma günü açıkladı.

Ticaret Bakanlığı ile Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, Çin’in ihracat yasağına veya kısıtlamasına tabi teknolojiler listesinde yapılması önerilen güncellemeleri içeren bir taslak metni ortaklaşa yayımladı.

Ticaret Bakanlığı sözcüsü yaptığı açıklamada, bu hamlenin "gerekli" olduğunu belirtti ve gerekçelerden biri olarak ulusal güvenliğe işaret etti.

Söz konusu öneri, Çin ve ABD’nin yapay zeka güvenliği ve yönetişimi konusundaki diyaloglarda ilerleme kaydettiği; ayrıca iki süper güç arasında, ulusal güvenliği tehdit edebilecek yapay zeka olaylarına ilişkin bir bildirim mekanizması kurulması üzerinde çalıştığı bir dönemde geldi.

Çinli bakanlıklara göre, gelişmiş büyük modellerden yapay zeka ajanlarına kadar 23 farklı yapay zeka teknolojisi Cuma günü açıklanan listede yer alıyor. 

ABD öncülüğündeki kısıtlamalar, son yıllarda bazı ileri teknolojilerin Çin’e ihracatını engellemiş; bu durum, Çin’in dünyanın en gelişmiş yapay zeka çiplerine ve bu çipleri üreten ileri teknoloji makinelerine erişimini kısıtlamıştı.

Çin’in önerisine göre, hassas ulusal veriler kullanılarak eğitilmiş yapay zeka büyük modellerinin temel teknolojilerinin ihracatı yasaklanacak. 

Ayrıca, ulusal savunma ve kritik bilgi altyapısı gibi son derece hassas ortamlarda kullanılmak üzere tasarlanmış yapay zeka ajanlarının ihracatı da yasak kapsamına girecek.

Ticaret Bakanlığı’nın açıklamasında, "Çin hükümeti; güvenlik sınırlarını güçlendirmek, kötüye kullanımı ve suistimali önlemek ve yapay zekanın insan kontrolü altında kalmasını sağlamak amacıyla bu tür gerekli önlemleri hayata geçiriyor" ifadesine yer verildi. 

Öte yandan, 2 trilyon veya daha fazla parametre sayısına sahip ya da dünya çapında önde gelen belirli yetenekler barındıran yapay zeka modellerinin ihracatı da kısıtlanabilecek. Bir yapay zeka modelindeki parametre sayısı, onun öğrenme kapasitesini yansıtan temel bir ölçüttür.

Moonshot’ın Kimi K3’ü ve Alibaba’nın Qwen 3.8-Max’i gibi Çin menşeli yapay zeka modelleri, 2 trilyonu aşan parametre sayılarıyla bu kategoriye giren örnekler arasında yer alıyor; ancak Cuma günü sunulan öneride belirli modellerin isimleri zikredilmedi. 

Önerilen ihracat kısıtlamaları; yapay zeka işleme çipleri ve bellek çipleri dahil olmak üzere çeşitli çip tasarım teknolojilerini de kapsıyor.

Bunun yanı sıra, güneş enerjisi tedarik zincirinin temel ham maddesi olan polisilikon üretimiyle ilgili teknolojiler dahil olmak üzere güneş enerjisiyle bağlantılı on iki teknoloji; ayrıca hücre ve gen tedavisiyle ilgili olanlar da dahil olmak üzere beş biyotıp teknolojisi de bu kısıtlamalara dahil edildi.

Teknoloji araştırma ve danışmanlık grubu Omdia’nın baş analisti Lian Jye Su, bu hamlenin “Batılı ülkelerin yapay zeka, robotik, telekomünikasyon ve diğer kritik teknolojiler konusunda egemenlik şartları getirmesine bir yanıt olarak görülebileceğini” belirtti. 

Su’ya göre amaç, Çin teknolojilerine erişimi daha iyi düzenlemek.

ABD Ticaret Bakanlığı haziran ayında, ulusal güvenlik endişelerini gerekçe göstererek Anthropic şirketinden, en güçlü yapay zeka modellerinden bazıları olan Fable 5 ve Mythos 5’i yabancı uyruklu kişilerin kullanımına kapatmasını talep etmişti. Söz konusu kısıtlamalar daha sonra kaldırıldı.

Fransız bankası Natixis’in kıdemli ekonomisti Gary Ng, yapay zekanın hem Çin hem de ABD için giderek daha stratejik bir hale geldiğini ekledi. 

Ng, “Dünya; ticaret ve yatırım alanında olduğu kadar, teknolojilere erişim konusunda da giderek daha parçalı bir yapıya bürünüyor” dedi.

AP News