“Dijital Richard”, Richard Skellett’in son üç yıldır geliştirdiği yapay zekâ ikizi.
Bir ekranın sınırları içine hapsolmuş olan Dijital Richard büyük ölçüde iki boyutlu görünüyor, ancak sıradan bir sohbet botu değil.
Dijital Richard, Skellett’in bildiği her şeyi biliyor.
Küçük bir dil modeli olarak inşa edildi ve ChatGPT kullanılarak Richard’ın tüm toplantılarını, görüşmelerini, belgelerini, sunumlarını ve daha fazlasını sindirecek şekilde eğitildi.
Ardından Skellett’in düşünme ve problem çözme biçimini takip edecek şekilde geliştirildi.
Ortaya çıkan ürün, Skellett’in baş analist olarak çalıştığı Bloor Research bünyesinde iş kararları alırken ve müşterilere sunum hazırlarken danışabildiği metin tabanlı bir pencere oldu.
Dijital Richard, Skellett’in kişisel yaşamını yönetmesine bile yardımcı oluyor; “aile” ve “idari işler” etiketli sekmeler iş arkadaşlarına kapalı, ancak iş ile ilgili sorular sormak isteyenler diğer bölümlere erişebiliyor.
Dijital Richard, daha sonra Bloor Research’ün Birleşik Krallık, Avrupa, ABD ve Hindistan’daki 50 kişilik ekibi için dijital ikizler oluşturulmasına model oldu.
Örneğin emekliliği yaklaşan bir analist, dijital ikizi sayesinde iş yükünün bir kısmını devrederek kademeli şekilde emekli olabildi.
Şirket ayrıca doğum iznine çıkan bir pazarlama çalışanının yerine geçici personel almak yerine onun dijital ikizinden faydalandı.
Bloor Research’ün “Dijital Ben” olarak adlandırdığı bu sistem, artık şirkete katılan herkese standart olarak sunuluyor. 20 başka şirket de teknolojiyi test etti ve yılın ilerleyen dönemlerinde daha geniş kullanıma açılması planlanıyor.
Skellett, “Bu ortamda etkili çalışmak istiyorsanız Dijital Ben’e sahip olmak isteğe bağlı değil. Bu, çalışma biçiminizin bir parçası haline geliyor,” diyor.
Teknoloji analiz şirketi Gartner da Skellett’in görüşünü destekliyor ve bilgi çalışanlarının dijital kopyalarının bu yıl ana akıma girmeye başlayacağını öngörüyor.
İlgiyi artırması beklenen bir diğer gelişme ise Meta’nın CEO’su Mark Zuckerberg için bir yapay zekâ versiyonu geliştirdiğine dair haberler.
Bu durum, dijital ikize sahip bir çalışanın artan verimliliğinden faydalanacak şirketler için cazip görünebilir. Ancak şu anda cevaplanması gereken pek çok soru var:
- Bir yapay zekâ dijital ikizinin sahibi kimdir — işveren mi, çalışan mı?
- Bu araçları kullananlar daha fazla iş yapabildiği için daha fazla ücret almalı mı?
- Bir dijital ikizin hangi bölümlerine kim erişebilmeli?
- Ve bir hata yaparsa sorumluluk kime ait?
Kaelyn Lowmaster bu konuda şunları söylüyor:
“Elbette gerçek potansiyel faydalar var, ancak yönetişimin doğru kurulmasına, boş zamanın doğru yönetilmesine, bu ajanların özerkliğinin doğru ayarlanmasına ve adımın, görüntümün ve kimliğimin bana ait kalmasına bağlı — işverenim bundan faydalansa bile.”
“Muhtemelen bu işin olumlu tarafını görmeden önce olumsuz tarafını göreceğiz.”
Skellett ise mülkiyet ve ücretlendirme konusundaki tutumlarının “çok net” olduğunu söylüyor: Dijital ikiz bireye ait olmalı ve yarattığı değerden birey faydalanmalı. Şirketler ise bu erişim için ödeme yapmalı.
Bloor’da çalışanlar, harcadıkları zamana göre değil, ürettikleri sonuçlara göre ücret alıyor. Bu sayede dijital ikizleri sayesinde daha fazla iş yaparak daha fazla kazanabiliyorlar.
“Bu yüzden ücretlendirme artık sonuçlara, ölçülebilir ticari etkiye ve değer yaratımına dayanıyor. Yapay zekâ zamanı ve hızı değiştiriyor, bu yüzden saatlik ücretin geleceği yok,” diyor Skellett.
Josh Bersin ise yaklaşık bir yıl önce, San Francisco merkezli Viven tarafından geliştirilen teknolojiyle kendisi ve şirketindeki yaklaşık 50 kişi için dijital ikizler oluşturmaya başladı.
Artık bir proje ya da müşteri hesabının durumu hakkında bilgi almak, toplantı yapmak ya da e-posta göndermek yerine ilgili kişinin dijital ikizine hızlıca soru sorarak mümkün.
Bersin, yapay zekânın bireysel üretkenliği artırma biçimini tanımlamak için “süper çalışan” terimini kullanıyor.
“İnsanların bir konferans görüşmesi daha yapacak enerjisi yok. Ama dijital ikizi gece yarısı uyandırıp bir saat konuşabilirsiniz — umursamaz. Bu inanılmaz değerli,” diyor.
Şirket yıllık yaklaşık %30 büyürken, artan verimlilik sayesinde yılda sadece iki yeni çalışan işe alması yeterli oluyor. Bu da çalışanlara verilen primlerin artmasını sağlıyor.
“Her bir kişinin ekonomik değeri artıyor. Eğer şirketin değerli bir dijital parçasıysanız, şirket neden size daha fazla ödeme yapmasın?” diyor Bersin.
Ancak Bersin ve Skellett mülkiyet konusunda ayrışıyor.
“Çoğu ülkede iş sözleşmelerinin nasıl işlediğini düşünürseniz, oluşturduğunuz fikri mülkiyet genellikle işletmeye aittir, size değil,” diyor Bersin.
“Ancak mantıken bakarsanız, biri şirketten ayrıldığında ikizinin değeri zamanla düşer. Çünkü işler değişir ama o değişmez. Bir süre sonra o kadar da faydalı olmayabilir.”
Hukukçular da dijital ikizlerin nasıl düzenleneceği konusunda henüz ortak bir görüşe ulaşmış değil.
Anjali Malik şöyle diyor:
“Bir yapay zekâ aracı bir bireyin e-postaları, toplantıları ve iş çıktılarıyla eğitildiği anda, istihdam ilişkisinin merkezindeki konularla karşı karşıya kalırsınız: rıza, kişisel verilerin kontrolü, performans, emeğin ikamesi ve kişinin işten ayrılması durumunda ne olacağı.”
Chloe Themistocleous ise “açık yasal rehberliğin” şart olduğunu, aksi halde işverenler ve çalışanların ciddi hukuki risklerle karşı karşıya kalacağını söylüyor.
“İş hukukunda şu anda çok fazla değişiklik var. Yapay zekâya yönelik düzenlemelerin kısa vadede gelmesi pek olası değil; bu nedenle mesele büyük ölçüde mahkemelerin kararlarına kalacak,” diye ekliyor.
Jean-Pierre van Zyl da mahkemelerin emsal oluşturacağını belirtiyor:
“Gelecekte bir çalışan, yapay zekâ ikizinin yaptığı bir şey nedeniyle disiplin cezası alır ya da işten çıkarılırsa, mahkemeler işverenin adil davranıp davranmadığını değerlendirmek zorunda kalacak.”
