Fransa genelinde okul protestolarına 250 bin kişinin katıldı

Öğrenciler, eğitim çalışanları ve veliler Paris, Marsilya ve Lyon gibi kentlerde yürürken polis ayrıca coplu müdahalelerde bulundu.

Polis, daha iyi lise koşulları talebiyle Fransa genelinde 250 binden fazla öğrenci, öğretmen ve velinin katıldığı gösterilerde protestoculara göz yaşartıcı gazla müdahale etti. Gösteriler, polisle yaşanan ve çoğu zaman şiddete dönüşen çatışmaların gölgesinde, kampanyanın şimdiye kadarki en büyük eylem gününe sahne oldu. 

Fransa Başbakanı Sébastien Lecornu, protestoların iki haftadan uzun süre önce başlamasından bu yana en az 215 genç ve 85 okul çalışanının yaralandığını belirterek bu rakamları “on yıllardır eğitim sisteminin ödediği en ağır bedel” olarak nitelendirdi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un salı gecesi kilit bakanları Élysée Sarayı’na görüşmeler yapmak üzere çağırdığı Fransız medyası tarafından bildirildi.

İçişleri Bakanlığı, salı günü Marsilya, Nantes ve Lyon’un da aralarında bulunduğu kentlerde ağırlıklı olarak barışçıl yürüyüşlere 200 bin kişinin katıldığını, Paris’teki en büyük gösteriye ise 56 bin kişinin daha katıldığını açıkladı. Organizatörler toplam katılımcı sayısını 450 bin olarak verdi.

Gösterilerin çoğu ciddi bir olay yaşanmadan sona erdi ancak Paris de dahil olmak üzere bazı kentlerde eylemler, aralıklı vandalizm olaylarına ve çevik kuvvet polisiyle yaşanan kısa süreli çatışmalara dönüştü. Polis, protestocuları dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullandı ve coplarla müdahalede bulundu.

Sendikalar ve insan hakları örgütleri son günlerde polisin genç protestoculara gereksiz güç kullandığını suçlamasıyla gündeme getirirken, Uluslararası Af Örgütü Fransız makamlarına “orantısız polis baskısına son verme” çağrısında bulundu.

Salı günü Paris’te düzenlenen gösteride öğrenciler ellerinde sis fişekleri ve “ders kitaplarımızın altında öfke” gibi sloganların yazılı olduğu pankartlar taşıdı. Bu slogan, Mayıs 1968’deki öğrenci ayaklanmaları sırasında kullanılan ve ün kazanan “kaldırım taşlarının altında plaj” sloganına gönderme yapıyordu. Diğer sloganlar arasında “parasız okullar = geleceksiz ülke” ifadeleri de yer aldı.

Anna adlı bir öğrenci, başkentteki Nation Meydanı’nda gazetecilere yaptığı açıklamada, “Taleplerimiz basit: daha iyi eğitim koşulları, yeterli sayıda öğretmen, düzgün okul binaları. Yetkililerin tepkisi felaket oldu. Zaten yeterince şiddet var” dedi.

Salı günkü yürüyüşler, iki hafta önce Paris’in kuzey banliyölerinde başlayan ve ülke geneline yayılan protestoların ardından gerçekleştirildi. Lecornu’nun ofisi, protestocular ve okul çalışanlarının yaralanmasının yanı sıra çatışmalarda 715 polis memurunun da yaralandığını açıkladı.

Göstericiler okullarının önündeki çöp kutularını ateşe verdi, otobüs duraklarını tahrip etti ve çevik kuvvet polislerine çeşitli cisimler fırlattı. Polis ise cop, göz yaşartıcı gaz ve isyan kontrolünde kullanılan mermilerle karşılık verdi.

Eylül ortasından bu yana 24 okulun yakıldığı veya yağmalandığı, 6.100’den fazla kişinin gözaltına alındığı ve bunların neredeyse tamamının reşit olmayanlardan oluştuğu bildirildi. Adalet Bakanlığı, 1.800’den fazla kişi hakkında soruşturma veya kovuşturma yürütüldüğünü, bunların yaklaşık 1.500’ünün 18 yaşın altında olduğunu açıkladı.

Eğitim Bakanlığı, ülke genelindeki 3.700 lisenin 900’ünden fazlasının salı günü bloke edildiğini veya gün boyunca kapalı kaldığını açıkladı. Öğrenci grupları ise bu sayının 1.800 olduğunu belirtti. Bazı yerel eğitim makamları dersleri çevrim içi ortama taşıdı.

Marsilya’daki yürüyüşe katılan 18 yaşındaki Océanne, “Biz sadece eğitimimizi kurtarmak ve eğitim almak istiyoruz” dedi. Océanne, öğretmenlerin bulunmadığı derslerden mağdur olduğunu, bu öğretmenlerin ya “işe yaramaz vekil öğretmenlerle” değiştirildiğini ya da hiç yerlerine kimsenin atanmadığını söyledi.

Çok sayıda öğretmen de gösterilere katıldı. Batıdaki Rennes kentinde Romain Dubourg, kendisinin ve “yaklaşık 30 meslektaşının”, “tanık olduğumuz polis şiddeti hakkında konuştuklarını ve öğrencilerimizin bize ihtiyaç duyması hâlinde onların yanında olmak için burada bulunmaya karar verdiklerini” söyledi.

Sendikacılar da yürüyüşlere katılırken, CGT sendikasının başkanı Sophie Binet üyelerine “lise öğrencilerini koruma” çağrısında bulundu. Yeşiller Partisi lideri Marine Tondelier ise yerel yetkililere ve velilere beyaz giymeleri ve “gösteriler sırasında çocuklarımızı korumaya gitmeleri” çağrısı yaptı.

Uluslararası Af Örgütü Fransa Başkanı Anne Savinel-Barras, “Geçtiğimiz hafta boyunca geniş çapta yayılan görüntüler ve tanıklıklar, polisin göz yaşartıcı gaz, cop ve kullandığı polislik yöntemlerinin tehlikeli biçimde uygulanmasına ilişkin ciddi endişeler doğuruyor” dedi.

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, protestoların başlamasından bu yana polis şiddeti iddialarıyla ilgili 10 ayrı iç soruşturma başlatıldığını söyledi.

Pazartesi günü Fransa’nın kuzeyinde protestocular ile çevik kuvvet polisi arasında yaşanan çatışmalar sırasında 15 yaşındaki bir çocuğun eli parçalandı.

Çarşamba günü Tours kentinde bir lisenin ablukaya alınması sırasında başından ağır şekilde yaralanan 16 yaşındaki bir başka çocuk ise sağ gözünü kullanamaz hâle geldi. Yerel savcı Catherine Sorita-Minard, yaraların “blast ball tipi savunma amaçlı bir merminin darbesiyle uyumlu” olduğunu söyledi.

Başka bir olayda ise 14 yaşındaki bir çocuk, Paris’in kuzeybatısında düzenlenen bir protesto sırasında bir polis memurunun kendisine yakın mesafeden bir el bombası fırlatmış gibi görünmesi üzerine pazartesi günü dişlerinin büyük bölümünü kaybetti.

Çocuğun annesi gazetecilere, “Çenesi tamamen kapalı, artık konuşamıyor ve pipetle besleniyor” dedi.

Lecornu, öğrencilerin temel taleplerinin ele alınması için bakanlarına talimat verdi. Bu talepler arasında, gelmeyen öğretmenlerin yerlerine öğretmen atanmasının güvence altına alınması, sabah 08.00’den akşam 18.00’e kadar süren okul gününün uzunluğunun gözden geçirilmesi ve yaşlanan okul binalarının onarılması bulunuyor.

Lecornu, polisin sistematik biçimde aşırı güç kullandığı yönündeki suçlamaları reddederek polis memurlarının çoğunlukla orantılı hareket ettiğini söyledi. Salı günü milletvekillerine konuşan Lecornu, “aşırı şiddetin lise kapılarına dayandığını ve bunun kınanması gerektiğini” belirtti.

Lecornu, “Bir okulu ateşe vermek onu onarmaya yardımcı olmayacaktır. Bir öğretmene saldırmak, eksik personelin yerine yenilerini koymaya yardımcı olmayacaktır” dedi.

Macron’un halefini belirlemek üzere yapılacak kritik cumhurbaşkanlığı seçimlerine yedi ay kala gerçekleşen protestolar, giderek büyüyen bütçe açığını azaltmaya çalışan hükümet üzerindeki baskıyı artırdı. Bu baskı, Fransa’nın devasa borcu ve zayıf ekonomik büyümesine ilişkin yatırımcı endişelerinin de arttığı bir dönemde yaşanıyor.

Hükümet, çok sayıda Boyun Eğmeyen Fransa (La France Insoumise - LFI) milletvekilinin okul ablukalarına katılmasının ardından radikal sol LFI partisini hareketi teşvik etmekle ve hatta organize etmekle suçladı.

Partinin deneyimli lideri ve cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Mélenchon, şiddet kullanılmaması çağrısında bulunurken protestolara güçlü destek verdi.

The Guardian