Hollanda Başbakanı Rob Jetten göreve geldikten sonra Brüksel'e yaptığı ilk ziyarette 'Hollanda geri döndü,' dedi.
Hollanda’nın yeni başbakanı Rob Jetten, göreve geldikten sonra Brüksel’e yaptığı ilk ziyarette, AB tarafından Ukrayna’ya sağlanması planlanan 90 milyar euroluk krediyi son anda Macaristan’ın veto etmesinin, AB’nin karar alma süreçlerinde oybirliği ilkesinden uzaklaşması gerektiğini gösterdiğini belirtti.
Bir grup gazeteciye salı günü yaptığı açıklamada Jetten, "Yeni Hollanda hükümeti Avrupa düzeyinde kararların giderek daha az oybirliğiyle alınmasından yana," dedi.
Jetten, "Bu durum bunun neden önemli olduğuna dair açık bir örnek. Çünkü Avrupa’nın hepimizi etkileyen büyük meselelerde bazen fazla yavaş tepki verdiğini seçmenlerimize anlatamıyoruz," diye ekledi.
Jetten ayrıca Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’a, Aralık ayında zorlu müzakereler sonunda AB liderlerinin vardığı hassas anlaşmaya uyması çağrısında bulundu.
Bu uzlaşma kapsamında Macaristan, Slovakya ve Çekya, AB bütçe kurallarının değiştirilmesi için gerekli oybirliğini sağlamayı kabul etmiş; karşılığında ortak borçlanma mekanizmasından muaf tutulmuştu.
Brüksel’deki yetkililer ve diplomatlar, Orbán’ın kredi paketinin yasama sürecinin son aşamasında kritik bir bölümü veto ederek AB karar alma mekanizmasını bağlayan "samimi iş birliği" ilkesini ihlal ettiğini düşünüyor.
Jetten, "Konsey düzeyinde siyasi bir anlaşmaya varıldığında her üye devletten buna bağlı kalmasını bekleriz. Eğer bu gerçekleşmezse Avrupa Komisyonu’nun harekete geçmesi gerekir," dedi.
Yeni koalisyon programında Hollanda, hukukun üstünlüğünü ağır biçimde ihlal eden üye devletlerin oy hakkının askıya alınmasına kadar gidebilen 7. Madde prosedürünün "basitleştirilmesini" talep ediyor.
Macaristan yıllardır bu madde kapsamında inceleniyor ancak daha sert yaptırım aşamasına geçmek için yeterli siyasi destek oluşmadı.
Jetten, "Önümüzdeki aylarda Ukrayna’yı desteklememiz kesinlikle gerekli. Böylece Rus saldırganlığına karşı mücadelesini sürdürebilir.
Amerika’nın Ukrayna’ya para ve silah desteğinin giderek azalmasıyla birlikte sorumluluk Avrupalıların üzerine düşüyor," dedi.
Orban’ın vetosu ise Drujba petrol boru hattı üzerinden Rus petrol sevkiyatının kesintiye uğramasına dayanıyor.
Kiev, 27 Ocak’ta Rus insansız hava araçlarının boru hattını vurduğunu ve hattın o tarihten beri çalışmadığını söylüyor.
Orban ise Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski’nin yaklaşan Macaristan seçimlerini etkilemek için boru hattını "siyasi nedenlerle" kapattığını savunuyor. Orban kamuoyu yoklamalarında rakiplerinin çift haneli gerisinde görünüyor.
İki taraf arasında kalan Avrupa Komisyonu ise Zelenski’den Drujba hattını onarmasını, Orban’dan da vetoyu kaldırmasını istedi.
Bu arada Macaristan ve Slovakya, boru hattındaki hasarı incelemek için bir "gerçekleri araştırma misyonu" kurulmasını önerdi.
Jetten, "Bu sorunu Avrupa Komisyonu’nun çözmesini bekliyoruz. Boru hattını inceleyecek bir misyon faydalı olacaksa buna açığım.
Ancak her şeyin başlangıç noktası şu: Konsey düzeyinde varılan bir anlaşma siyasi anlaşmadır," diye ekledi.
Ukrayna’nın AB üyeliği için tarih belirlemek “henüz erken”
Jetten’in başbakan olarak karşı karşıya kaldığı ilk tartışmalardan biri de AB genişlemesinin geleceği. Hollanda geçmişte bu konuda temkinli yaklaşımıyla biliniyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, olası bir barış anlaşmasında Ukrayna’nın AB’ye katılımı için belirli bir tarihin yer almasını savunuyor.
Bunun, olası toprak tavizlerinin yaratacağı siyasi maliyeti dengeleyebileceği düşünülüyor. Zelenski geçen hafta 2027 yılını hedef tarih olarak dile getirmişti.
Avrupa Komisyonu ise net bir tarih vermenin mümkün olmadığını ancak oldukça karmaşık olan üyelik sürecini yeniden düzenlemek ve Ukrayna halkına üyelik yolunda daha fazla kesinlik sağlamak için hukuki seçenekler üzerinde çalıştığını söylüyor.
Olası reformlar sorulduğunda Jetten, genişlemenin "jeopolitik bir perspektiften" yeniden değerlendirilmesi gerektiğini söyledi ancak AB’nin sonraki adımlarda “dikkatli” olması gerektiği uyarısında bulundu. Aksi takdirde Avrupa projesinin özünün zarar görebileceğini belirtti.
Başbakan, "Bu aday ülkelere daha geniş destek sağlanmasını değerlendirmeye çok açığız ancak çok hızlı ilerlemek doğru bir yol değil," dedi ve şöyle devam etti:
"Şu aşamada Ukrayna’nın genişleme süreci için bir tarih belirlemek mümkün değil.
Ancak onlarla konuşabiliriz ve ben de Zelenski ile Avrupa’nın, Ukrayna’nın yürüttüğü önemli reformlara nasıl destek verebileceğini ele alacağım. Fakat şu anda bir tarih belirlemek için çok erken."
Jetten ayrıca ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla Orta Doğu’da ortaya çıkan yeni gerilimlere de değindi.
Savaşın ardından doğal gaz toptan fiyatları yükseldi ve Avrupa’nın kış sezonunun ardından azalan yer altı gaz depolarını yeniden doldurmasının çok maliyetli olabileceğine dair endişeler arttı.
"İran’daki savaşın yalnızca Avrupa’da değil Asya’da da stratejik rezervler üzerinde büyük etkisi olabilir. Bu savaşın haftalarca sürmesi ve Hollanda’daki ile yurtdışındaki stratejik rezervleri etkilemesi ihtimaline karşı hazırlıklı olmalıyız," dedi.
Jetten, "Gerekirse ek önlemler alınacağını" da sözlerine ekledi.
"Daha geniş kaygı ise bu savaşın ve Hürmüz Boğazı’nda yaşananların enerji fiyatlarını nasıl etkileyeceği," diye konuştu.
'Hollanda geri döndü'
Hollanda'da Jetten’in partisi D66, liberal VVD ve muhafazakâr CDA ile birlikte azınlık hükümeti kurdu. Üç parti de Avrupa entegrasyonunu destekliyor.
Bu yeni yönetim, sağcı ve Avrupa şüphecisi Geert Wilders’in liderliğindeki ve sürekli anlaşmazlıklarla anılan dört partili koalisyonun sona ermesi anlamına geliyor.
Yeni hükümetin öncelikleri arasında savunma harcamalarını artırmak, düzenlemeleri sadeleştirmek, yeni teknolojileri teşvik etmek ve yenilenebilir enerji yatırımlarını genişletmek yer alıyor.
Jetten, "AB’nin kurucu üyelerinden biri ve AB içindeki beşinci büyük ekonomi olarak Hollanda, Brüksel’de ve AB içindeki müttefikleriyle birlikte çalışmak üzere yeniden masaya döndü," dedi.
AB mali yapısını desteklemek ve savunma planlarına katkı sunulmasına değinen Jetten, "Avrupa ekonomisini ve rekabet gücünü güçlendirmek için pek çok fırsat görüyoruz.
Aynı zamanda vergi gelirleriyle Avrupa savunmasına ve savunma sanayisine yatırım yapma sorumluluğumuz da var," diye konuştu.
Jetten ve diğer 26 lideri ise AB’nin yedi yıllık bütçesi olan yeni Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) konusunda zorlu müzakereler bekliyor.
Brüksel, yaklaşık 2 trilyon euroluk bir bütçe taslağı önerdi ancak bazı başkentler bu rakamı siyasi açıdan kabul edilmesi zor buluyor.
Harcamalarda nereden kesinti yapılacağı önemli bir tartışma konusu olacak.
Almanya, İskandinav ve Baltık ülkeleri stratejik önceliklere daha fazla ağırlık verilmesini isterken, İspanya, İtalya ve Doğu Avrupa ülkeleri tarım ve uyum fonlarının önemini korumasını talep ediyor.
Hollanda Başbakanı ise yeni bütçenin Avrupa’nın geleceğini şekillendiren büyük dönüşümlere odaklanması gerektiğini söyledi: savunma, teknoloji ve iklim.
Jetten, "Modern bir MFF, rakamların patladığı bir bütçe anlamına gelmez. Hollanda rakamları çok yakından inceleyecek ve önümüzdeki aylarda bu konuda yoğun tartışmalar olacak," ifadelerini kullandı.
Euro News
