Bir araştırmaya göre insanlık, Dünya’yı tarihte görülmemiş bir hızla ısıtıyor.
Araştırmacılar, El Niño gibi doğal dalgalanmaların etkisini dışarıda bıraktıklarında, gezegenin ısınma hızında belirgin bir artış tespit etti.
Çalışmaya göre iklim krizi giderek hızlanıyor ve küresel ısınma oranı neredeyse iki katına çıkmış durumda.
Araştırma, küresel sıcaklık artışının 1970 ile 2015 yılları arasında on yılda 0,2°C’nin altında sabit bir hızlagerçekleştiğini; ancak son 10 yılda bu hızın on yılda yaklaşık 0,35°C’ye yükseldiğini ortaya koydu.
Bu oran, bilim insanlarının Dünya’nın sıcaklığını sistematik biçimde ölçmeye başladığı 1880 yılından bu yana görülen en yüksek hızolarak değerlendiriliyor.
Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü’nden bilim insanı ve çalışmanın ortak yazarlarından Stefan Rahmstorf, şunları söyledi:
“Son 10 yıldaki ısınma hızı devam ederse, Paris Anlaşması’nda belirlenen 1,5°C sınırı 2030’dan önce kalıcı olarak aşılabilir.”
Son yıllardaki aşırı sıcaklıklar, Güneş döngüleri, volkanik patlamalar ve El Niño hava olayı gibi doğal dalgalanmalar nedeniyle daha da yükseldi.
Bu durum bazı bilim insanlarının kaydedilen olağanüstü sıcaklıkların geçici mi yoksa küresel ısınmanın hızlanmasının sonucu mu olduğunu sorgulamasına yol açtı.
Araştırmacılar, Dünya’nın sıcaklığını ölçmek için kullanılan beş büyük veri setinde insan kaynaklı olmayan faktörlerin etkisini ayıklamak amacıyla “gürültü azaltma” yöntemi kullandı.
Bu analizlerin hepsinde küresel ısınmanın 2013 veya 2014 civarında hızlanmaya başladığı tespit edildi.
Çalışmaya katılmayan Berkeley Earth iklim bilimcisi Zeke Hausfather, şu değerlendirmede bulundu:
“Son yıllarda ısınmanın hızlandığına dair artık oldukça yaygın – tamamen evrensel olmasa da – bir bilimsel uzlaşı var.
Ancak özellikle son on yıldaki ek ısınmanın ne kadarının zorlayıcı (insan kaynaklı) etkilerden, ne kadarının doğal değişkenlikten kaynaklandığı hâlâ tam olarak net değil.”
Atmosferde biriken karbon kirliliği, sanayi öncesi döneme göre Dünya’yı yaklaşık 1,4°C ısıttı. Buna ek olarak, geçmişte bir miktar soğutma etkisi yaratan sülfür kirleticilerindeki son düşüş de ısınmayı artırdı.
Hausfather’ın geçen yıl ortak yazarlığını yaptığı başka bir çalışma da iklim krizinin hızlandığını ortaya koymuştu; ancak o çalışmada ısınma oranı on yılda 0,27°C olarak hesaplanmıştı.
Hausfather, “Her durumda bu, ısınma hızında önemli bir artış anlamına geliyor” diyerek şunları ekledi:
“Dünya bu on yılın ilerleyen dönemlerinde 1,5°C sınırını aşmaya doğru hızla ilerlerken bu durum ciddi bir endişe kaynağı olmalı.”
Araştırmacılar, gözlenen hızlanmanın iklim modellerinin öngördüğü aralık içinde olduğunu belirtti.
Analizde kullanılan veri setlerinden biri olan AB’nin Copernicus hizmeti tarafından sağlanan sıcaklık verilerine göre, ısınma hızı düşmezse dünya bu yıl uzun vadeli ortalama olarak 1,5°C sınırını aşabilir.
Diğer dört veri setinin analizine göre ise bu eşik 2028 veya 2029 yıllarında aşılabilir.
Kaliforniya Üniversitesi Santa Cruz’dan iklim bilimci Claudie Beaulieu, bulguların önemli sonuçlara işaret ettiğini söyledi.
Ona göre hızlı ısınma devam ederse, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi seviyelerin 2°C üzerinde sınırlama fırsatı önemli ölçüde daralabilir.
Beaulieu bununla birlikte önemli bir uyarı da yaptı:
“Hızlanma geçici de olabilir.”
1998’de yaşanan güçlü El Niño olayının da geçici olarak anormal derecede yüksek sıcaklıklara yol açtığını hatırlatan Beaulieu, ardından gelen nispi yavaşlamanın bir dönem “küresel ısınmada duraklama” olarak yorumlandığını belirtti.
“Önümüzdeki birkaç yıl boyunca yapılacak sürekli gözlemler, burada tespit edilen hızlanmanın kalıcı bir değişim mi yoksa doğal değişkenliğin geçici bir sonucu mu olduğunu anlamak için kritik olacak,” dedi.
İklim bilimciler, küresel sıcaklık artışının 1,5°C–2°C aralığına ulaşmasının, on yıllar ve yüzyıllar boyunca etkisini gösterebilecek ve neredeyse kıyamet benzeri sonuçlar doğurabilecek iklim dönüm noktalarını (tipping points) tetikleyebileceğinden şüpheleniyor. Isınma arttıkça bu tür felaketlerin olasılığı da yükseliyor.
Kısa vadede ise bilim insanları iklim krizinin etkilerinden daha emin: Daha yoğun sıcak hava dalgaları ve daha fazla yağış bırakan fırtınalar.
Dünya Meteoroloji Örgütü, son üç yılın kayıtlardaki en sıcak üç yıllık dönem olduğunu Ocak ayında doğruladı.
Bilim insanları, gezegeni ısıtan kirliliğin rekor seviyelere ulaşmaya devam ettiğini ve atmosferden CO₂’yi emen doğal sistemler olan karbon yutaklarının zayıflıyor olabileceği konusunda endişe duyduklarını belirtiyor.
Rahmstorf son olarak şu uyarıyı yaptı:
“Dünya’nın ne kadar hızlı ısınmaya devam edeceği nihayetinde fosil yakıtlardan kaynaklanan küresel CO₂ emisyonlarını sıfıra ne kadar hızlı indireceğimize bağlıdır.”
The Guardian
