Trump İlerleme Sinyali Verdi
İran, Hürmüz Anlaşmasının Umman ile Son Aşamada Olduğunu Söyledi;
İran, Hürmüz Boğazı konusunda Umman ile yapılacak anlaşmanın son aşamaya geldiğini açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump ise birkaç gün içinde bir anlaşmanın duyurulabileceğini belirterek, küresel deniz taşımacılığını sekteye uğratan ve aylardır süren çatışmaları körükleyen ablukanın hafifleyebileceğine dair umutları artırdı.
İran, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı konusunda Umman ile yürütülen anlaşma taslağının hazırlanmasında “son aşamaya” gelindiğini bildirdi.
ABD Başkanı Donald Trump da bu hafta içinde bir anlaşmanın açıklanabileceğini söyledi. Böyle bir gelişme, kritik su yolunun yeniden açılmasını sağlayabilir, dünya ekonomisi üzerindeki baskıyı hafifletebilir ve savaşın sona ermesine yardımcı olabilir.
Ancak anlaşmanın, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasını kaldırmasına bağlı olması bekleniyor. Trump yönetimi daha önce, İran’ın boğaz üzerindeki hakimiyetini kalıcı hale getirecek herhangi bir anlaşmayı reddetmişti.
Böyle bir durum, ABD açısından büyük bir kayıp ve uluslararası teamüllerden kopuş anlamına gelecekti.
İran ise boğaz üzerinde belirli ölçüde kontrol sahibi olmakta ısrar ediyor ve savaş öncesinde olduğu gibi yeniden tamamen açık uluslararası bir su yolu haline dönmeyeceğini savunuyor.
ABD, İsrail ile birlikte 28 Şubat’ta savaşı başlattı. Gerekçeler arasında Tahran yönetimini devirmek ve İran’ın nükleer programını sona erdirmek de yer alıyordu.
Ancak bu hedeflere ulaşılamadı ve çatışma, İran’ın boğaz üzerindeki kontrol iddiası ile deniz taşımacılığına yönelik saldırılar nedeniyle trafiğin neredeyse durma noktasına geldiği Hürmüz Boğazı üzerindeki mücadeleye dönüştü.
Dünya ticaretindeki petrol ve doğal gazın beşte birinin geçtiği boğazın kapanması, yakıt ve temel tüketim mallarının fiyatlarını artırarak küresel ekonomiyi sarstı.
Trump ise ABD Kongresi seçimleri öncesinde giderek daha fazla tepki çeken savaşı sona erdirmesi yönünde artan baskıyla karşı karşıya bulunuyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Umman ile yürütülen anlaşmanın taslak hazırlık sürecinde “son aşamada” olduğunu ve “belirli tarafların bu süreci engellememesi halinde” ortak bir açıklama yayımlanacağını söyledi. Bekayi’nin burada ABD’yi kastettiği değerlendiriliyor.
Bölgesel yetkililer: Müzakereciler taslak metni tamamladı
İki bölgesel yetkili, Çarşamba günü Associated Press’e yaptıkları açıklamada, İran ve Ummanlı müzakerecilerin boğazın yeniden açılmasına yönelik anlaşma taslağını tamamladığını ve İran’ın Dini Lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’in son onayını beklediğini söyledi.
Hamaney’in savaşın ilk saldırılarında yaralandığına inanılıyor. Zira kendisi o tarihten bu yana kamuoyu önüne çıkmadı.
Müzakereler hakkında bilgilendirilen yetkililer, olası anlaşmayı boğaz üzerindeki anlaşmazlığa yönelik geçici bir çözüm olarak değerlendirdi.
Ayrıca bunun, ABD ile İran arasında Haziran ayında çatışmaları sona erdirmek ve su yolunu yeniden açmak amacıyla varılan ancak daha sonra çöken anlaşmayla bağlantılı olduğunu ifade ettiler.
Gizli görüşmeleri konuşabilmek için isimlerinin açıklanmaması koşuluyla bilgi veren yetkililer, olası anlaşmanın ABD ile İran’ın Tahran’ın nükleer programına ilişkin müzakerelere yeniden başlamasının önünü açacağını söyledi.
Yetkililer daha önce, planlanan düzenlemeye göre gemilerin Basra Körfezi’ne İran’ın kontrol ettiği bir rotadan giriş yapacağını, çıkışın ise Umman’ın kontrolündeki güzergâhtan gerçekleştirileceğini belirtmişti. Güvenlik sağlanması ve deniz çevresinin korunması karşılığında hizmet ücreti alınacağı ifade edilmişti.
ABD ise İran’ın bu kapsamda ücret tahsil edeceği herhangi bir düzenlemeye kesin şekilde karşı çıktığını açıkladı.
Trump: Boğazın yeniden açılmasına yönelik anlaşma yakın
Trump’a Salı akşamı gazeteciler tarafından Axios haber sitesinde yer alan, boğaza ilişkin bir açıklamanın Çarşamba günü yapılabileceğine dair haber soruldu.
Trump, “Olabilir. Yarın ya da ertesi gün,” dedi. “Çok büyük ilerleme kaydedildi.”
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD’nin İran konusunda ilerleme sağlayamıyor gibi görünebileceğini kabul ederek, savaşı sona erdirme çabasını “karmaşık” olarak nitelendirdi ve “Bunun biraz zaman alacağını” söyledi.
Vance, akşam saatlerinde Fox News Channel’da yayımlanan röportajında, İranlıların “son derece zor insanlar” olduğunu ve savaşı sona erdirmeye yönelik çabaların bazen ilerleyebilmek için önce geri adım atmayı gerektirdiğini ifade etti.
Çarşamba günü petrol fiyatları ilk etapta gerilerken daha sonra yeniden hafif yükseldi. Uluslararası gösterge Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık 80 dolar seviyesinde işlem gördü.
Bu rakam, çatışmaların en yoğun döneminde görülen seviyelerin hâlâ oldukça altında bulunuyor.
Trump son günlerde bir yandan büyük çaplı saldırılar tehdidinde bulunurken diğer yandan diplomatik girişimlere destek verdiğini dile getiriyor.
Bölgedeki deniz taşımacılığına yönelik saldırılar sürüyor
İran destekli Yemen’deki Husiler, Çarşamba günü Kızıldeniz’de Suudi Arabistan’ın Yenbu Limanı açıklarında seyreden bir Suudi petrol tankerine balistik füze fırlattıklarını öne sürdü. Ancak bu iddiayı destekleyen herhangi bir kanıt sunulmadı. Suudi Arabistan’dan ise henüz bir açıklama gelmedi.
Yemen açıklarında Aden Körfezi’nde seyreden bir gemi, yakın mesafede meydana gelen şiddetli bir patlama sesi duyulduğunu bildirdi.
İngiltere ordusuna bağlı Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi, mürettebatın güvende olduğunu açıkladı. Husiler ayrıca başka bir Suudi petrol tankerine de balistik füze attıklarını iddia etti.
İsyancılar ile Suudi Arabistan arasında son dönemde artan gerilim, Husiler ile Suudi Arabistan öncülüğündeki ve Yemen hükümetini destekleyen koalisyon arasında süren iç savaşı yeniden alevlendirme riski taşıyor.
Husiler Temmuz ayında, Kızıldeniz’e açılan Babülmendep Boğazı’nı Suudi bağlantılı gemilere kapattıklarını açıklamıştı. Bu durum, savaş sırasında Suudi petrol ihracatı için önemli bir alternatif güzergâh haline gelen Kızıldeniz üzerindeki uluslararası deniz taşımacılığı üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
İsrail ile Hizbullah arasındaki ateşkes giderek daha kırılgan hale geliyor
İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki kırılgan ateşkes, Çarşamba günü daha da sarsıldı. İsrail ordusu, Güney Lübnan’daki Mansuri köyü sakinlerine tahliye uyarısı yaptı. Bu, haftalar sonra yapılan ilk uyarı oldu.
Daha sonra İsrail ordusu, 20 Haziran’dan bu yana büyük ölçüde yürürlükte olan ateşkesin “açık şekilde ihlal edildiğini” öne sürerek Güney Lübnan’da “nokta atışı operasyonlar” başlattığını duyurdu.
Gerilimdeki bu artış, Lübnan ve İsrailli müzakerecilerin Roma’da ikinci gün görüşmelerini sürdürdüğü sırada yaşandı.
Görüşmeler, İsrail güçlerinin Güney Lübnan’da işgal ettikleri bölgelerden çekilmesi karşılığında Hizbullah’ın silahsızlandırılmasını öngören anlaşmanın uygulanmasına odaklanıyordu.
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir yetkili, Roma’daki görüşmelerin “sahadaki gelişmeler nedeniyle” erken sona erdiğini ancak Perşembe günü devam edebileceğini söyledi.
Diplomatik sürecin hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmaması şartıyla konuşan yetkili, görüşmelerin “son derece verimli geçtiğini” ifade etti.
France 24
