İzlanda, yeni üyelik şartları konusunda AB'yi uyardı

İzlanda, Avrupa Birliği ile iyi bir anlaşma yapabileceğinden emin.

Ancak yeni üyeler için planlanan "deneme süresi" kurallarından endişe duyuyor.

İzlanda Dışişleri Bakanı, Reykjavik'in Avrupa Birliği üyelik müzakerelerini yeniden başlatıp başlatmama konusunda referanduma hazırladığı bir dönemde yaptığı açıklamada, Brüksel'in yeni ülkelere tam oy hakkı vermeden önce bekleme süresi uygulama planı konusunda "dikkatli olması" gerektiğini söyledi.

İzlanda Dışişleri Bakanı Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, gelecekte Birliğe katılacak ülkelerin tam oy ve veto haklarını almadan önce bir deneme sürecinden geçirilmesi fikrine karşı temkinli olunması gerektiğini belirterek, böyle bir yaklaşımın üyeliği daha az cazip hâle getireceği uyarısında bulundu.

Yeni üye ülkelerin vergi ve dış politika gibi hassas alanlarda veto yetkilerini sınırlamaya yönelik son öneriler sorulduğunda Gunnarsdóttir, bu fikrin "pek de heyecan verici olmadığını" söyledi ve AB'nin "bu yola girmekte dikkatli olması gerektiğini" ifade etti.

Bu tartışma, AB başkentlerinin tek tek üye devletlerin önemli kararları engellemesini önlemenin yollarını aradığı bir dönemde hız kazandı. Özellikle Macaristan'ın yıllardır Ukrayna konusunda sergilediği engelleyici tutum bu arayışın temel nedenlerinden biri oldu.

Gunnarsdóttir, "Orbán'ın iktidardaki 16 yılı" sonrasında Brüksel'in güvence mekanizmaları üzerinde düşünmesini anlayışla karşıladığını, özellikle de tek bir ülkenin Ukrayna'ya desteği engellemesini önleme açısından bunun anlaşılabilir olduğunu söyledi.

İzlanda, 29 Ağustos'ta, ülkenin AB ile katılım müzakerelerine yeniden başlayıp başlamaması konusunda referanduma gidecek.

Müzakereler sonucunda ortaya çıkacak herhangi bir üyelik anlaşması için ise ikinci bir referandum düzenlenecek.

Yeni üyeler için planlanan "güvence mekanizmalarına" ilişkin öneriler ise referandum kampanyası sırasında tartışma yaratmamak amacıyla eylül ayına ertelendi.

"Grönland anı"

Bu ayın başlarında yayımlanan son kamuoyu araştırmasına göre İzlandalıların küçük bir çoğunluğu (%53,1) Brüksel ile üyelik müzakerelerinin yeniden başlaması yönünde oy kullanacağını belirtiyor.

İzlanda, 2009 yılında küresel mali krizin ardından AB üyeliğine başvurmuştu. Ancak müzakereler 2013 yılında durdu ve Reykjavik daha sonra başvurusunu geri çekti.

İzlanda hâlihazırda Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) üyesi. Bu sayede tek pazara erişim sağlıyor ancak Brüksel'de resmi oy hakkına sahip olmaksızın AB mevzuatının önemli bir bölümünü uygulamak zorunda kalıyor.

İzlanda hükümeti başlangıçta referandumu en geç 2027 yılında yapmayı planlıyordu ancak daha hızlı hareket etme kararı aldı.

Gunnarsdóttir şöyle konuştu:

"Dış politika nedeniyle ticaret ve iş dünyası giderek daha fazla bir silah hâline geliyor."

Bunun ilk nedeninin değişen jeopolitik ortam olduğunu söyledi.

Donald Trump'ın Danimarka'ya bağlı Grönland hakkında yaptığı tehditleri hatırlatan Gunnarsdóttir, Avrupa ülkelerinin Danimarka'nın ve Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkının yanında "çok kararlı ve çok net" şekilde durduğunu belirtti.

"Bizim açımızdan, bir birliğin müttefiklerinin yanında durabildiğini görmek değerliydi."

Bununla birlikte İzlanda'nın AB üyeliği yönündeki yeni girişiminin "kesinlikle" Washington'dan uzaklaşma anlamına gelmediğini vurguladı ve ABD'yi "İzlanda'nın büyük bir dostu" olarak nitelendirdi.

İzlanda, NATO'nun kurucu üyelerinden biri olmasına rağmen düzenli bir ordusu bulunmuyor. Bunun yerine ABD ile savunma anlaşmasına sahip.

Gunnarsdóttir bu konuda şunları söyledi:

"Diğer ülkelerin yaptığıyla tamamen aynı şeyi yapıyoruz; savunmamızın dayandığı sütunları çoğaltıyoruz."

Bu kapsamda Kanada, Avrupa Birliği, Almanya ve Finlandiya ile güncellenen ya da yeni güvenlik düzenlemelerine işaret etti.

Krona'nın yarattığı sorunlar

Gunnarsdóttir'ye göre AB üyeliği lehindeki en güçlü gerekçe ekonomiden kaynaklanıyor.

İzlanda, Birliğe katılması hâlinde 1995 yılında İsveç, Avusturya ve Finlandiya'nın üyeliğinden bu yana AB bütçesine net katkı sağlayan ilk yeni üye ülke olacak.

Ancak Gunnarsdóttir, tam üyeliğin İzlanda'nın mevcut Avrupa Ekonomik Alanı anlaşmasına kıyasla yalnızca "biraz daha fazla ödeme yapmak" anlamına geleceğini söyledi.

Ona göre asıl gözden kaçırılan konu ise İzlanda kronunun ekonomiye yüklediği maliyet.

"İzlanda onlarca yıldır yüksek enflasyon ve yüksek faiz oranlarıyla yaşıyor. İzlanda'dan daha yüksek faiz oranına sahip sadece iki ülke var: Rusya ve Ukrayna. Bu bile çok şey anlatıyor."

AB üyeliği ve ilerleyen süreçte avronun kabul edilmesinin İzlandalı ailelere "daha fazla ekonomik istikrar"sağlayacağını savundu.

"Oldukça iddialıyım"

Gunnarsdóttir, seçmenlerin hükümete müzakere yetkisi vermesi hâlinde İzlanda'nın iyi bir üyelik anlaşması yapabileceğine giderek daha fazla inandığını söyledi.

"İzlanda müzakere etmek için güçlü bir konumda. İzlanda halkı adına gerçekten iyi bir anlaşma müzakere edebileceğimiz konusunda oldukça iddialıyım."

Ülkenin son üyelik girişimine kıyasla bugün çok daha güçlü bir pazarlık pozisyonunda olduğunu savundu.

O dönemde İzlanda mali krizden yeni çıkıyordu.

Bugün ise Avrupa Birliği'nin genişlemenin yalnızca doğu ve güneydoğu ile sınırlı olmadığını, kuzeybatıya da uzanabileceğini göstermeye ihtiyaç duyduğunu belirtti.