Japonya, Mars'ın uydusundan örnekler toplayacak

Japonya uzay ajansı, "güneş sistemindeki henüz ayak basılmamış en önemli dağlar"dan biri olarak nitelendirilen Phobos'a yönelik beş yıllık bir göreve öncülük ediyor.

 Japonya, Mars'ın yörüngesinde dönen, patates şeklindeki iki küçük uydudan biri olan Phobos'tan örnekler getirmek üzere, dünyada bir ilk olacak bir uzay aracı fırlatmaya hazırlanıyor.

Beş yıl sürmesi beklenen bu görevin, Phobos ve onun daha küçük kardeşi Deimos'un nasıl oluştuğuna dair ipuçları sunması; hatta güneş sistemindeki yaşamın kökenlerine ışık tutması umuluyor.

Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), söz konusu uzay aracını Salı günü, Japonya'nın yeni nesil ana roketi H3 ile fırlatmayı hedefliyor.

Mars Uyduları Keşfi (MMX) görevinin proje yöneticisi Yasuhiro Kawakatsu, Phobos'tan alınacak örneklerin, gelecekte Mars'a yapılacak insanlı bir görevde, Mars'ın uydularından birinin üs olarak kullanılıp kullanılamayacağını değerlendiren bilim insanları için değerli veriler sağlayacağını belirtti. 

ABD, Çin ve diğer bazı ülkeler Mars'a astronot göndermeyi hedefliyor. Kawakatsu, "Potansiyel önemlerine rağmen, Mars'ın uyduları bugüne dek tam anlamıyla araştırılmadı," dedi ve ekledi: "Bu uydular, güneş sisteminde henüz ayak basılmamış en önemli dağlar olarak biliniyor."

Japonya, NASA ve diğer ulusal uzay ajanslarının ekipman ve iletişim desteği sağladığı uluslararası bir göreve liderlik ediyor.

1960'lardan bu yana Mars'a onlarca görev düzenlenmiş olsa da, gezegenin uyduları büyük ölçüde gizemini koruyor. Rusya'nın Phobos'a iniş yapma yönündeki çeşitli girişimleri —2011'de başlatılan bir görev de dahil olmak üzere— başarısızlıkla sonuçlanmıştı.

Phobos ve Deimos isimlerini, Yunan mitolojisinde korku ve dehşeti temsil eden, savaş tanrısı Ares'in (Roma mitolojisindeki karşılığı Mars'tır) oğullarından alırlar.

Cevabı aranan temel sorulardan biri, bu uyduların nasıl oluştuğu ve nelerden meydana geldiğidir. Bazı bilim insanları, kraterlerle kaplı bu düzensiz şekilli iki gök cisminin, büyük bir gök cisminin Mars'a çarpması sonucu oluşan kalıntılar olabileceğini düşünüyor. 

Diğerleri ise bu uyduların başka bir yerden gelmiş asteroitler olabileceğini öne sürüyor. JAXA yetkilileri, Phobos'tan getirilecek örneklerin bu sorulara yanıt sağlayacağına inanıyor. Görevin baş araştırmacısı Kiyoshi Kuramoto, "Toprak örneklerini analiz ederek neredeyse kesin bir sonuca ulaşabiliriz," dedi.

Bilim insanlarının Phobos'tan örnek toplamayı seçmelerinin temel nedeni, bu uydunun Deimos'a kıyasla Mars'a daha yakın olması ve dolayısıyla gezegen hakkında daha fazla bilgi barındırabilme ihtimalidir. 

JAXA yetkililerine göre, Phobos'tan toplanacak materyalin yaklaşık %0,1'inin Mars kökenli olması bekleniyor.

En geniş noktasında yaklaşık 27 km (17 mil) çapında olan Phobos, Mars çevresindeki yörüngesinde yaklaşık 6.000 km (3.700 mil) mesafede, günde üç kez tur atar.

Kuramoto, Phobos'tan alınacak örneklerin Deimos'un kökenine de ışık tutabileceğini, zira her iki uydunun da benzer kökenlere sahip olduğuna inanıldığını belirtti. Görev kapsamında, Deimos'un yakınından geçerek gözlemler yapılması da planlanıyor.

Dünya'ya en yakın konumunda 55 milyon km uzaklıkta bulunan "kızıl gezegen"e ulaşmak uzun bir yolculuk gerektirecek. Kawakatsu, kat edilecek toplam uçuş mesafesinin 500-600 milyon km olacağını ifade etti.

H3 roketiyle fırlatılacak olan uzay aracı, 2027 yılının Ağustos ayı civarında Mars bölgesine ulaşacak. Ardından üç yıl boyunca Phobos'un yakınında ve çevresinde uçarak veriler ve örnekler toplayacak olan araç, 2031 yılında Dünya'ya geri dönecek. 

MMX; itki, keşif ve dönüş olmak üzere üç modülden oluşuyor. Dünya'ya örneklerle birlikte yalnızca üçüncü modül dönecek.

Uzay aracı, üzerinde 13 farklı cihaz taşıyacak. Bunlar arasında Fransa ve Almanya tarafından ortaklaşa geliştirilen ve uydu yüzeyine inecek bir keşif aracı (rover), NASA'ya ait bir örnek toplama düzeneği, gama ışınlarını ölçmeye yarayan bir cihaz ve Avrupa Uzay Ajansı'nın derin uzay iletişim sistemi bulunuyor. 

Ayrıca, Japon yapımı bir radyasyon monitörü de gelecekte gerçekleştirilecek insanlı Mars keşiflerine katkı sağlayabilecek veriler toplayacak.

The Guardian