“JD mi yoksa Marco mu?”

İran’daki savaş Başkan Donald Trump’ın mirasını tehlikeye atma riski taşırken, siyasi riskler onun iki üst düzey yardımcısı için de artıyor: Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio.

Trump’ın olası halefleri olarak geniş çapta görülen bu ikili, Cumhuriyetçi Parti’nin Trump sonrası geleceğini zaten tartıştığı bir dönemde, savaşı sona erdirmeye yönelik henüz gelişmekte olan müzakerelerin içine çekildi. 

Vance, ABD’nin uzun süreli askeri müdahalelerine yönelik şüpheciliğini yansıtan temkinli bir yaklaşım benimsedi.

Rubio ise Trump’ın daha şahin çizgisiyle yakın bir uyum içinde hareket ederek yönetimin en sesli savunucularından biri haline geldi.

Trump, her iki ismin de İran’ı nükleer ve balistik füze programlarını sökmeyi kabul etmeye zorlamak ve petrol trafiğinin Hürmüz Boğazı’ndan serbestçe geçmesine izin vermek için yürütülen çabalara dahil olduğunu söyledi.

Bir sonraki başkanlık seçimlerinin 2028’de yapılacak olması ve görev süresi sınırlamaları nedeniyle Trump’ın yeniden aday olamaması nedeniyle, başkanın haleflik meselesini özel görüşmelerde müttefikleri ve danışmanlarına açtığı ve “JD mi yoksa Marco mu?” diye sorduğu, görüşlerine aşina iki kişi tarafından aktarıldı. 

Siyasi analistler ve Cumhuriyetçi yetkililere göre, beşinci haftasına giren ABD askeri operasyonunun sonucu iki ismin 2028’deki şanslarını şekillendirebilir. 

ABD lehine hızlı bir savaş sonu, aynı zamanda Trump’ın ulusal güvenlik danışmanı olarak görev yapan Rubio’yu güçlendirebilir ve kriz anında güvenilir bir lider olarak görülmesini sağlayabilir.

Uzayan bir çatışma ise Vance’e, başkanla açık bir kopuş yaşamadan Trump’ın tabanındaki savaş karşıtı eğilimleri temsil ettiğini savunma alanı açabilir.

Trump’ın kendi konumu da risk altında

Geçen hafta tamamlanan dört günlük Reuters/Ipsos anketine göre, İran savaşıyla ilgili yaygın memnuniyetsizlik ve yakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle Trump’ın onay oranı son günlerde %36’ya düşerek Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana en düşük seviyesine indi.

Bazı Cumhuriyetçiler, İran çatışması devam ederken Trump’ın hangi üst düzey danışmanına daha yakın durduğunu dikkatle izlediklerini söylüyor. 

Bazıları Trump’ın Rubio’ya yöneldiğine dair işaretler gördüklerini, ancak fikrini hızla değiştirebileceğini belirtiyor. 

Beyaz Saray’a yakın bir Cumhuriyetçi, “Herkes Trump’ın Rubio’ya karşı beden dilini izliyor ve Vance için aynı şeyi görmüyor,” dedi.

Beyaz Saray, Trump’ın bir tercih sinyali verdiği iddiasını reddetti.

Sözcü Steven Cheung, “Başkan Yardımcısı Vance ve Bakan Rubio hakkında çılgın medya spekülasyonları, bu yönetimin Amerikan halkı için mücadele etme misyonunu engelleyemez,” dedi.

TRUMP’IN RAKİPLERİNDEN OLASI VARİSLERE

41 yaşındaki Vance, Irak’ta görev yapmış eski bir deniz piyadesi olarak uzun süredir ABD’nin dış savaşlara dahil olmasına karşı çıkıyor. 

İran konusunda kamuya açık açıklamaları sınırlı ve ölçülü oldu; Trump da bu çatışma konusunda aralarında “felsefi farklılıklar” olduğunu belirtti.

Bir zamanlar kendisini “asla Trumpçı değilim” diye tanımlayan Vance, 2023’te Wall Street Journal’da yazdığı bir görüş yazısında Trump’ın en iyi dış politikasının 2017–2021 arasındaki ilk görev süresinde hiçbir savaş başlatmamak olduğunu savunmuştu. 

Beyaz Saray, başkan ile başkan yardımcısı arasında herhangi bir ayrılık olduğu iddialarını küçümsedi. 

Bu ay başında Oval Ofis’te Trump’ın yanında konuşan Vance, başkanın savaşı yönetme biçimini desteklediğini ve İran’ın nükleer silah edinmemesi gerektiği konusunda onunla aynı fikirde olduğunu söyledi.

Konuya yakın bir kişi, Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’ın yeterli ilerleme kaydetmesi halinde Vance’in müzakerelerde daha doğrudan bir rol üstlenebileceğini söyledi.

Vance’in sözcüsü, “Başkan Yardımcısı Vance, Başkan Trump’ın cesur liderliği altında Amerika’yı daha güvenli, daha emniyetli ve daha müreffeh hale getirme konusunda büyük başarılar elde eden son derece etkili bir ekibin parçası olmaktan gurur duyuyor,” dedi.

Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump’ın yardımcıları sadık kaldığı sürece ideolojik farklılıklara tolerans gösterdiğini ve Vance’in şüpheci görüşlerinin Trump’a seçmen tabanının bir bölümünün duruşunu anlamada yardımcı olduğunu söyledi.

Vance’in görüşlerine aşina bir kaynak, başkan yardımcısının 2028’de aday olup olmayacağına kasım ayındaki ara seçimlerden sonra karar vereceğini belirtti.

54 yaşındaki Rubio, Vance aday olursa kendisinin aday olmayacağını söyledi; Rubio’ya yakın kaynaklar, onun Vance’in başkan yardımcısı adayı olmaktan memnun olacağını ifade ediyor.

Ancak Vance’in zayıf göründüğü herhangi bir durum, Rubio ve adaylık düşünen diğer Cumhuriyetçileri cesaretlendirebilir.

Cumhuriyetçi stratejist Ron Bonjean, “Trump’ın uzun bir hafızası vardır,” dedi. 

“Vance’i yeterince sadık olmamakla suçlayabilir. Eğer Trump MAGA tabanı arasında popüler kalırsa, başkanın desteğini alamamak Vance’e zarar verebilir.”

Trump, Vance ve Rubio’nun birlikte aday olabileceği fikrini de gündeme getirerek bunun yenilmesi zor bir kombinasyon olacağını öne sürdü.

Kıdemli Beyaz Saray yetkilisi, “Trump kimseyi veliaht olarak ilan etmek istemiyor,” dedi.

Mart ayında yapılan Reuters/Ipsos anketine göre 

Cumhuriyetçilerin %79’u Vance hakkında olumlu görüşe sahipken %19’u olumsuz görüş bildirdi. 

Rubio için ise %71 olumlu, %15 olumsuz görüş bildirildi.

Karşılaştırma olarak Cumhuriyetçilerin %79’u Trump hakkında olumlu, %20’si olumsuz görüşe sahip.

2016 başkanlık yarışında Trump ile sert bir rekabet yaşayan Rubio, o günden bu yana başkanla yaşadığı gerilimleri geride bıraktı.

Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Tommy Pigott, Rubio’nun Trump’ın ekibiyle “hem profesyonel hem de kişisel olarak çok iyi bir ilişkisi” olduğunu söyledi.

Rubio ve Beyaz Saray, İsrail’in ABD’yi savaşa sürüklediğini ima etmesi nedeniyle Trump’ın bazı muhafazakâr destekçilerini kızdırmasının ardından bir kriz yönetimi yapmak zorunda kaldı. Ancak sonraki haftalarda Trump, Rubio’nun çabalarını övdü.

Rubio’nun uzun süren bir savaşın siyasi geleceğine zarar verip vermeyeceği konusundaki endişeleri sorulduğunda, Dışişleri Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, “Bunun üzerine bir saniye bile düşünmedi,” dedi.

FARKLILIKLAR GÖRÜNÜR HALE GELİYOR

Muhafazakâr bir lider ve Conservative Political Action Conference’ın yöneticisi Matt Schlapp, İran operasyonunun büyük siyasi sonuçları olacağını söyledi.

• “Eğer görev başarıyla tamamlanmış olarak görülürse… doğru olanı yapanlar siyasi olarak ödüllendirilecektir,”  
• “Ama uzayıp giderse… siyaset zorlaşır.” dedi.

Reuters/Ipsos anketine göre Cumhuriyetçilerin %75’i ABD’nin İran’a yönelik askeri saldırılarını desteklerken, bu oran Demokratlarda %6 ve bağımsızlarda %24.

Perşembe günü televizyonda yayımlanan kabine toplantısında Rubio ile Vance arasındaki fark açıkça görüldü.

Rubio, Trump’ın İran’a yönelik saldırısını güçlü bir şekilde savundu. Dışişleri Bakanı, “Böyle bir tehdidin varlığını sürdürmesine izin vermeyecek,” dedi.

Vance ise daha temkinli bir ton benimsedi ve İran’ı nükleer silah edinmekten mahrum bırakma seçeneklerine odaklandı. 

Konuşmasını, Hristiyanlara ve Körfez’deki ABD askerlerine kutsal hafta ve Paskalya dileklerini ileterek tamamladı.

“Askerlerimizin arkasında durmaya devam ediyoruz ve her adımda sizi desteklemeyi sürdürüyoruz” dedi.

Reuters