Meta yargılanmamak için ABD'de 18 milyar dolar ödeyecek

Şirket, ABD'deki davada eyaletlere 18 milyar dolar ödemeyi ve Facebook ile Instagram'da gençleri korumak için önlemler almayı kabul etti.

Facebook ve Instagram'ın çocuklar ve gençlerde bağımlılığa neden olduğu suçlamasıyla bu platformların sahibi Meta'nın ABD'de yargılandığı davada anlaşma sağlandı.

Anlaşma uyarınca Meta, 48'den fazla eyalete toplam 18 milyar dolar ödeme yapacak, ayrıca gençleri korumak, Facebook ve Instagram gibi sosyal medya platformlarına olan bağımlılıklarını azaltmak amacıyla taahhüt ettiği bir dizi koruma önlemini de hayata geçirecek.

Çarşamba günü açıklanan anlaşma ile birlikte, ABD'deki eyaletlerin Meta hakkında açtıkları davalardaki yargılama süreci de sonlanmış oldu.

Ancak ABD genelinde hem bireyler hem bölge okullarının Meta'ya benzer suçlamalarla açtıkları davalar sürüyor.

Hangi suçlamalar yöneltiliyordu?

Meta, Facebook ve Instagram platformlarını gençleri bağımlı kılacak özelliklerle tasarlamak, bu yolla çocuklar ile gençlerin ruh sağlığına zarar vermek ve bunu kamuoyundan gizlemekle suçlanıyor.

Davada ayrıca Meta'nın, 13 yaşın altındaki çocuklara ait verileri ebeveynlerinin rızası olmadan toplayarak federal yasaları ihlal ettiği öne sürülüyordu.

California Başsavcısı Rob Bonta, sosyal medya devi ile sağlanan anlaşma için "ülke genelinde çocuklar ve gençler için gerçek bir değişim, gerçek şeffaflık ve gerçek koruma sağlıyor" yorumunu yaptı.

Virginia Başsavcısı Jay Jones ise bu uzlaşmanın "tehlikeli uygulamalara son vereceğini ve çocukları çevrimiçi zararlardan koruyacak anlamlı bir rahatlama sağlayacağını" söyledi.

Meta hangi koruma önlemlerini taahhüt etti?

Sosyal medya devi, anlaşma ile çocuklar ve gençlerin korunması için bir dizi koruma önlemini hayata geçirmeyi kabul etti.

Buna göre çocuklar ve gençlere günlük iki saatlik zaman sınırlaması getirilecek ve bu sınırlama ancak ebeveynlerin izni ile kaldırılabilecek.

Ayrıca Instagram ile Facebook'a gece saatlerinde erişim kısıtlamaları uygulanacak.

Hafta içi okul saatlerinde anlık bildirimler kaldırılacak. Daha güçlü yaş doğrulama önlemleri getirilecek.

Zorbalık, yeme bozukluğu ve kendine zarar verme gibi zararlı içeriklerin engellenmesi için içerik kontrolleri güçlendirilecek.

Ayrıca "beğeni" sayıları gibi sosyal karşılaştırmayı artıran özelliklere sınırlama uygulanacak.

Daha güçlü ve daha kullanışlı ebeveyn kontrolleri için gerekli tedbirler alınacak.

Bağımsız bir denetçi, Meta'nın yeni güvenlik özelliklerini nasıl uyguladığını ve bunların ne kadar etkili olduğunu değerlendirecek.

Uzmanlar anlaşmayı nasıl değerlendiriyor?

Teknoloji devlerinin faaliyetlerini izleyen ABD merkezli The Tech Oversight Project'in Direktörü Sacha Haworth, Meta'nın taahhüt ettiği yeni kısıtlamaları memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.

Bununla birlikte Haworth, "Bu koruma önlemleri her platformda zorunlu hâle getirilip kalıcı olana kadar tüm çocukları ve gençleri tam anlamıyla koruyamayız. Bunu ancak ABD Kongresi yapabilir" açıklamasını yaptı.

Geçen hafta Oakland'daki davada ifade veren Meta'nın eski mühendislik direktörü Arturo Bejar da uzlaşmayı "önemli bir dönüm noktası" olarak nitelendirdi.

Bununla birlikte anlaşmanın "tehlike geçti" olarak yorumlanmaması gerektiğini söyleyen Bejar, artık Instagram'ın çocuklar için güvenli olduğu sonucuna varılmaması gerektiği konusunda uyardı.

"Anlaşmanın en büyük sorunu, zararın tanımını Meta'ya bırakmasıdır"  diyen Bejar, içerik zararlı olduğu müddetçe süre kısıtlamasının bir önem taşımadığına "Evet, 'günde sadece iki saatlik alkol alabilirsin ya da iki saat sigara içebilirsin' demek de bir şey ama sunulan içerik nedeniyle bu yine de sizin için zararlıdır" sözleriyle açıklık getirdi.

Çevrimiçi güvenlik alanında faaliyet gösteren kar amacı gütmeyen kuruluş Fairplay'in Genel Müdürü Josh Golin de bu anlaşmanın zararlı özellikleri tamamen kısıtlamaktan ziyade ebeveynlere sorumluluk yüklediği görüşünde.

Golin, "Anlaşmanın, çocukları istismarcılarla buluşturan ve gençleri tehlikeli bir döngüye sürükleyen algoritmaları devre dışı bırakmaması bizi hayal kırıklığına uğrattı" dedi.

Oğlu intihar eden Hinks: "Adaletin olduğunu hissediyorum"

Ebeveynler ve hak savunucuları, anlaşmayı Meta'nın "sorumluluk üstlendiği bir an" olarak değerlendiriyor.

16 yaşında intihar ederek hayatını kaybeden Alexandra Owl Hinks'in annesi Victoria Hinks, adliye binası önünde yaptığı açıklamada, "Bugün nihayet bir şeyler yapıldığı hissine kapıldım. Adaletin mümkün olduğunu hissediyorum" diye konuştu.

Bununla birlikte anne Hinks, anlaşmanın düzgün uygulanması gerektiğine vurgu yaptı.

Tazminat: Florida Başsavcısına göre "devede kulak"

Dün ilan edilen anlaşma ile Meta'nın ödemeyi taahhüt ettiği tazminat için 10 yıllık bir takvim belirlendiği açıklandı.

Bu para ile, eyaletlerde çocuklar için yürütülen okul sonrası veya yaz etkinlikleri gibi ruh sağlığı programlarına kaynak sağlayacağı belirtiliyor.

California, 1 milyar 500 milyon dolar ile Meta'dan en büyük payı alacak eyalet. Teksas eyaletinin ise Meta ile 1 milyar dolar tutarında ayrı bir anlaşma imzaladığı açıklandı.

Meta ile anlaşma, 48 eyaletin yanı sıra başkent Washington D.C. ile ABD toprağı Porto Riko'yu da kapsıyor.

Sadece iki eyalet anlaşma dışında kaldı. Biri, Meta'ya açtığı davayı bu yılın başında kazanan New Mexico ile dün kamuoyuna açıklanan anlaşmayı yeterli bulmayan Florida.

Florida Başsavcısı James Uthmeier, anlaşmayı neden yeterli bulmadıklarına "Meta'nın kâr odaklı ve bağımlılık yaratan özelliklerinin çocuklara verdiği derin zararlara kıyasla bu tazminatlar devede kulak kalır" sözleriyle açıklık getirdi.

18 milyar dolarlık anlaşma, sosyal medya devini zora sokacak bir meblağ değil, bu tutar Meta'nın 2025 yılında 201 milyar dolara ulaşan gelirinin sadece küçük bir kısmına tekabül ediyor.

Meta: TikTok ve Youtube da aynı kısıtlamaları uygulasın

"Gençlerin platformlarımızda güvenli ve verimli bir deneyim yaşamasını sağlamak Meta için mutlak bir zorunluluktur" açıklamasını yapan Meta ise, bu konuda hem ebeveynler hem de gençler için doğru olanı yapmak istediklerini savundu.

Bu nedenle eyalet başsavcıları ile iş birliği yaparak yeni bir sektör standardı belirlediklerini öne süren şirket, rakipleri TikTok ve YouTube'a da benzer güvenlik önlemlerini benimseme çağrısı yaptı.

Şirket, eyaletlerle varılan anlaşma uyarınca ödenecek paranın yüzde 30'unun, ancak rakipleri YouTube ve TikTok'un iki koşulu yerine getirmesi hâlinde eyaletlere aktarılacağını beyan etti ve bu koşulları şöyle sıraladı:

"Saat sınırlaması, gece saatlerinde erişim engeli ve yaş doğrulama önlemlerini onlar da uygulamalı. Ayrıca her iki şirket, aynı tutarı ikiye bölerek ödemeli."

AP / Reuters / DW