NASA, yarım yüzyıl sonra ilk insanlı Ay görevi için geri sayıma geçti

 Ay hedefi doğrultusunda, dört astronotu en erken Çarşamba akşamı Ay etrafında 10 günlük bir uçuşa göndermeye hazırlanıyor.

Artemis II mürettebatı — NASA astronotları Christina Koch, Victor Glover ve Reid Wiseman ile Kanadalı astronot Jeremy Hansen — uçuş kıyafetlerini giyerek, Florida’daki Kennedy Space Center’dan en erken 18:24 EDT (22:24 GMT) olarak planlanan fırlatma öncesinde fırlatma rampasına ulaştı. 

NASA görev yöneticileri, astronotları taşıyan Orion kapsülüyle donatılmış, 98 metre yüksekliğindeki Space Launch System roketinin fırlatılması için “hazır” onayı verdi. 

Florida’nın Uzay Kıyısı üzerinde öğle saatlerinde bulutlar yoğunlaşsa da hava tahminleri fırlatma için %80 oranında uygun görünüyor.

Fırlatma, Çarşamba günkü iki saatlik pencere içinde en geç 20:24’te gerçekleşebilir. Bu nokta, yarım yüzyıldan uzun süre önce ABD’nin Apollo programı kapsamında Ay’a giden son astronotların havalandığı rampaya sadece bir platform uzaklıkta bulunuyor.

Astronotlar Cuma günü Houston’dan Florida’ya gelmişti. 

Çarşamba günü, fırlatmadan yaklaşık dokuz saat önce kahvaltı, hava durumu brifingi ve görev öncesi hazırlıklar için uyandılar. Ardından saat 14:00’te zırhlı araçlar eşliğinde fırlatma alanına doğru yola çıkmadan önce aileleriyle vedalaştılar. 

Fırlatma öncesinde iki haftalık karantinada kalan mürettebat, hafta sonunu Kennedy Uzay Merkezi’ndeki sahil evinde aileleriyle geçirdi.

NASA, Çarşamba sabahı roketin dört RS-25 motorunu besleyen 733.000 galon süper soğutulmuş yakıtı SLS’in ana aşamasına doldurmaya başladı. 

Aerojet Rocketdyne tarafından üretilen bu motorlar, onlarca yıl boyunca Uzay Mekiği programında kullanılmıştı.

Yardımcı fırlatma direktörü Jeremy Graeber, “Şu anda her şey çok iyi gidiyor,” diyerek yakıt dolum sürecinin sorunsuz ilerlediğini belirtti.

Son anda roketle ilgili bir sorun çıkması ya da hava koşullarının kötüleşmesi durumunda NASA, en erken Cuma günü ve 6 Nisan’a kadar yeniden deneme yapabilir; aksi halde bir sonraki fırsat için 30 Nisan’a kadar beklemesi gerekecek. 

Fırlatma direktörü Charlie Blackwell-Thompson, Pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, “Geri sayım sürecine girerken her şey mükemmel durumda,” dedi. 

Fırlatma başlangıçta 6 Şubat, ardından 6 Mart olarak planlanmış, ancak bir hidrojen sızıntısı nedeniyle roket inceleme için montaj binasına geri çekilmişti.

TARİHTEKİ EN UZAK YOLCULUK

Artemis II görevi, mürettebatı Ay’ın etrafında dolanarak geri dönecek yaklaşık 10 günlük bir yolculuğa çıkaracak ve onları uzayda yaklaşık 252.000 mil (406.000 km) uzağa götürecek. 

Bu, insanların şimdiye kadar ulaştığı en uzak mesafe olacak.

Mevcut rekor, 1970 yılında yaklaşık 248.000 mil ile Apollo 13 görevine ait. 

Bu görev, bir oksijen tankının patlaması sonucu ciddi teknik sorunlar yaşamış ve planlandığı gibi Ay’a iniş gerçekleştirememişti.

İnsanlar, 1972’deki son Apollo görevinden bu yana Dünya yörüngesinin dışına çıkmadı.

NASA, 2022 yılında ilk Artemis görevini mürettebatsız olarak gerçekleştirmiş ve Orion uzay aracını benzer bir rotayla Ay etrafında dolaştırmıştı.

Artemis II, Orion kapsülü ve SLS roketi için daha kapsamlı bir test olacak. 

Astronotlar, yaşam destek sistemleri, mürettebat arayüzleri ve iletişim sistemleri gibi kritik bileşenleri test edecek.

Ayrıca fırlatmadan yaklaşık üç saat sonra Orion’un kontrolünü manuel olarak devralarak yönlendirme ve manevra kabiliyetini sınayacaklar.

Lockheed Martin Orion kapsülünü üretirken, Boeing ve Northrop Grumman, 2010’dan bu yana SLS’in geliştirilmesine öncülük ediyor. 

Program, her fırlatma için tahmini 2 ila 4 milyar dolar maliyetle dikkat çekiyor.

Elon Musk’ın SpaceX’i ve Jeff Bezos’un Blue Origin’i, NASA’nın astronotları Ay yüzeyine indirmek için kullanacağı iniş araçlarını geliştirmek üzere yarışıyor.

Artemis II, ajansın Ay’ın güney kutbunda uzun vadeli yerleşim hedefleyen çok milyar dolarlık Artemis programının kritik erken adımlarından biri. 

NASA, Çin’in yaklaşık 2030 civarında planladığı inişten önce, 2028’de Artemis IV göreviyle ilk insanlı Ay inişini gerçekleştirmek için yoğun çaba harcıyor.

Artemis III görevinin ilk insanlı iniş olması planlanıyordu, ancak yeni NASA yöneticisi Jared Isaacman Şubat ayında iniş öncesine ek bir test görevi ekledi.

Reuters