Bu, Pentagon’un amiral gemisi yapay zekâ programıdır.
Pentagon’un Project Maven adlı yapay zekâ programı, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının merkezinde yer alıyor ve modern savaşın en önemli dönüşümlerinden biri olabilir.
- Nedir?
Project Maven, Pentagon’un 2017’de başlattığı amiral gemisi yapay zekâ programıdır.
Başlangıçta, çatışma bölgelerinden gelen yoğun drone görüntülerini analiz etmekte zorlanan askeri analistlere yardımcı olmak için dar kapsamlı bir deney olarak tasarlandı.
Operatörler, görüntüler arasında kare kare inceleme yaparak yalnızca kısa süreliğine görünen hedefleri tespit etmeye çalışıyordu. Maven, “samanlıkta iğne arama” sorununu çözmek için geliştirildi.
Sekiz yıl sonra program çok daha kapsamlı hale geldi: Artık yapay zekâ destekli hedef belirleme ve savaş alanı yönetim sistemi olarak, savaşta “öldürme zinciri” (tespitten imhaya kadar olan süreç) hızını büyük ölçüde artırıyor.
- Nasıl çalışıyor?
Maven, savaşın hem hava trafik kontrolü hem de kokpiti gibi çalışır.
Aalok Mehta, sistemi “sensör verilerini, düşman istihbaratını, uydu görüntülerini ve birlik konuşlanma bilgilerini birleştiren bir üst katman” olarak tanımlıyor.
Bu, pratikte uydu görüntülerini hızla tarayarak birlik hareketlerini tespit etmek, hedefleri belirlemek ve aynı zamanda “operasyonel sahnenin anlık görüntüsünü” çıkararak en uygun saldırı yöntemini belirlemek anlamına geliyor.
Pentagon’un paylaştığı bir demoda, bir yetkili Maven’ın gözlemlenen bir tehdidi “adeta sihirli şekilde” hedefleme sürecine dönüştürdüğünü, mevcut kaynakları değerlendirerek komutana seçenekler sunduğunu anlattı.
ChatGPT’nin ortaya çıkışı da önemli bir sıçrama yarattı; çünkü kullanıcıların Maven ile doğal dilde etkileşim kurmasını mümkün kıldı.
Şu anda bu yetenek Anthropic’nin Claude modeliyle sağlanıyor. Ancak Pentagon ile yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle bu iş birliği sona ermek üzere.
- Google neden çekildi?
Etik tartışmalar, Maven’ın ilk yıllarında önemli bir rol oynadı. Programın ilk yapay zekâ yüklenicisi Google idi.
2018’de 3.000’den fazla çalışan, şirketin projeye katılımını protesto eden bir açık mektup imzaladı; bazı mühendisler istifa etti.
Google, sözleşme süresi dolunca yenilemedi ve daha sonra silah sistemlerinde yer almayacağını belirten yapay zekâ ilkelerini yayımladı.
Bu olay, Silikon Vadisi’nde etik çizgiyi aşmak istemeyen mühendisler ile bunu askeri açıdan gerekli gören savunma yetkilileri arasındaki ayrımı ortaya koydu.
Son dönemde ise Google bu kısıtlamaları gevşetti ve ulusal güvenlik projelerine daha fazla yöneldiğini açıkladı.
Pentagon, Google’ın yanı sıra xAI ve OpenAI’nin Maven için potansiyel yeni ortaklar arasında olduğunu belirtti.
- Palantir’in rolü nedir?
2024’te Palantir Technologies, Google’ın bıraktığı boşluğu doldurdu.
CIA desteğiyle kurulan ve devlet istihbarat projelerine odaklanan şirket, Maven’ın ana teknoloji sağlayıcısı haline geldi.
Şirketin yapay zekâ sistemi artık programın operasyonel omurgasını oluşturuyor.
Palantir CEO’su Alex Karp, durumu şöyle özetledi: “Bu, sahip olanlar ve olmayanlar dünyası.”
Karp’a göre, öldürme zincirini saatlerden saniyelere indiren bir sistem, rakipleri etkisiz hale getirir.
- Nasıl performans gösterdi?
Pentagon ve Palantir, İran ile devam eden savaşta Maven’ın performansına ilişkin yorum yapmadı.
Ancak ABD saldırılarının yüksek tempoda sürdüğü ve Maven’ın hedefleme sürecini hızlandırma kapasitesinin bu süreçte önemli rol oynadığı varsayılıyor.
Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi (Center for Strategic and International Studies) verilerine göre, üç hafta sonunda ABD saldırıları günlük 300 ila 500 hedefe ulaşan bir tempoya oturdu.
İlk 24 saat içinde gerçekleştirilen Epik Öfke Operasyonu (Operation Epic Fury) kapsamında ise 1.000’den fazla hedef vuruldu.
Medya raporlarına göre vurulan hedefler arasında daha önce askeri kompleks olarak kullanılan bir binadaki okul da bulunuyordu.
İran, bu saldırıda 7 ile 12 yaş arasındaki 168 çocuğun hayatını kaybettiğini ve çok sayıda kişinin yaralandığını açıkladı.
Euractiv
