Anlık mesajlaşma hizmetinin gevşek içerik denetim politikası, onu suç faaliyetlerinin merkezlerinden biri hâline getirdi.
Telegram’ın İspanya’daki sekiz milyon kullanıcısının büyük bölümü, Çarşamba gecesi uygulamanın kurucusu ve CEO’su Pavel Durov’dan bir mesaj aldı.
Rus milyarder, İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’in Salı günü açıkladığı ve 16 yaş altındakilerin sosyal medya kullanımının kısıtlanmasını ve olası platform ihlallerinden şirket yöneticilerinin hukuki sorumluluk üstlenmesini içeren “tehlikeli düzenlemelere” değindi.
“Bu önlemler, koruma kisvesi altında İspanya’yı bir gözetim devletine dönüştürebilir,” diye yazdı.
Ancak belirtmediği şey, Telegram’ın hem kendi denetimine hem de üçüncü taraf gözetimine karşı bağışık olduğu; İspanya ve diğer ülkelerde asılsız haberlerin ve dezenformasyonun yayılmasına katkıda bulunduğu ve yıllardır siber suçlular için tercih edilen bir iletişim kanalı olduğudur.
Durov tarafından kurulan uygulamanın itibarı pek parlak değildir. Yetkililer, Telegram’ın suçlular arasında son derece popüler olduğunu bilmektedir.
Bu nedenle ve bu duruma karşı herhangi bir önlem almaması sebebiyle, Rus, Fransız ve Birleşik Arap Emirlikleri pasaportlarına sahip olan Durov, 24 Ağustos 2024’te özel jetiyle Paris’e iner inmez gözaltına alındı.
Kendisi, yönettiği anlık mesajlaşma ağı üzerinden çocuk pornografisi dağıtımına iştirak etmek de dâhil olmak üzere çeşitli suçlamalarla karşı karşıya kaldı. Hakkındaki suçlamalar 10 yıla kadar hapis cezası öngörüyor.
Bu arada, Fransız makamlarının yürüttüğü soruşturmaya rağmen, iş insanı geçen yılın mart ayında, 2014’te sürgüne gittiği Dubai’ye geri döndü.
Durov, kendisini özgürlüğün savunucusu olarak sunan tekno-oligark arketipini temsil ediyor. 2006 yılında, henüz 22 yaşındayken Facebook’un Rusya’daki karşılığı olan VKontakte’yi (VK) kurdu.
30 yaşına geldiğinde gözden düştü ve Vladimir Putin’in güvenlik servislerinin baskısı altında hisselerini satmak zorunda kaldı. Hayatın tadını çıkarıp servetini harcamak yerine, Telegram’ı kurmaya karar verdi. Şirketin kendi verilerine göre bugün yaklaşık 1 milyar aylık aktif kullanıcıya sahip.
Paris’teki tutuklanmasından birkaç gün önce kendi platformunda, “1995’te 11 yaşıma girdiğimde kendime her gün daha zeki, daha güçlü ve daha özgür olacağıma dair bir söz verdim. Bugün Telegram 11 yaşında ve aynı sözü vermeye hazır,” dedi.
Bu söylemler, gerçeklikle keskin bir tezat oluşturuyor. Platformda olan biten üzerindeki denetim eksikliği, Telegram’ı siber suçlar için bir araca dönüştürdü.
2024 yılında İspanya Sivil Muhafızları, siber suçluların iletişim kanalı olarak Telegram’ı kullandığı bir banka oltalama (phishing) ağını çökertti.
Ağ, “Büyükannelerden her şeyi çalmak” gibi açık ifadeler içeren başlıklara sahip kanallar kullanıyordu.
Telegram’da çok sayıda çocuk pornografisi de dolaşımda. İki yıl öncesine kadar bu durum tamamen cezasız kalıyordu.
Ancak Durov’un tutuklanması, şirketin polisle —İspanyol polisi dâhil— daha fazla iş birliği yapmasına yol açtı ve bu da bazı pedofili ağlarının dağıtılmasına yardımcı oldu.
Siber suç var, ancak daha az
Telegram’da başka birçok şey de yaşanıyor. Uygulamanın özellikleri, onu gizli faaliyetler yürütmek için son derece elverişli kılıyor.
Telegram’ın otomatik botları, siber suçluların müşterilerden gelen talepleri yönetmesine ve hizmetlerini otomatik biçimde sunmasına olanak tanıyor (örneğin şifre satışı, fidye yazılımı saldırısı başlatma ya da cihaz ele geçirme).
Ayrıca kripto para ödemelerinin işlenmesine ve çalıntı banka kartları, bilgi hırsızlığı yapan zararlı yazılımlara ait kayıtlar, oltalama kitleri ya da dağıtık hizmet engelleme (DDoS) saldırıları gibi yasa dışı ürünlerin, insan müdahalesi olmaksızın dağıtılmasına imkân veriyor.
Bunun yanı sıra sınırsız depolama kapasitesi, sızdırılmış veritabanlarının veya çalınmış kurumsal belgelerin paylaşılmasını kolaylaştırıyor.
Bununla birlikte siber güvenlik şirketi Kaspersky tarafından hazırlanan bir rapor, suçluların Telegram’ı terk etmeye başladığını ortaya koyuyor.
2021–2024 yılları arasında engellenen 800 suç kanalını takip eden analistler, bu kanalların eskisine kıyasla daha uzun süre ayakta kalmasına rağmen, platformun politikalarını sıkılaştırdığını ve bunun kapatılma hızını önemli ölçüde artırdığını belirtiyor.
Kaspersky raporunu hazırlayan Digital Footprint ekibinden analist Vladislav Belousov, “Telegram dolandırıcılar için hâlâ kullanışlı bir araç, ancak risk-getiri dengesi değişiyor,” diyor.
“Bazı kanallar eskisinden daha uzun süre çevrimiçi kalsa da, artan engellemeler istikrarı imkânsız kılıyor. Bir mağaza ya da hizmet bir gecede ortadan kaybolup haftalar sonra yeniden ortaya çıktığında ve tekrar kapatıldığında, bir işi sürdürmek çok zor hâle geliyor. İlk göç belirtilerini şimdiden görüyoruz,” diye ekliyor.
Raporda ayrıca, hacktivizmin de özellikle sorunlu kanalların şikâyet edilerek kapatılmasına katkı sunduğu belirtiliyor.
Telegram, siber suçlular için başka zorluklar da barındırıyor. Bunlardan biri, WhatsApp ve Signal gibi hizmetlerde bulunan ve mesajları yalnızca gönderen ile alıcının görebilmesini sağlayan uçtan uca şifrelemenin varsayılan olarak sunulmaması.
Ayrıca Telegram’ın merkezi altyapısı ve kapalı kaynaklı sunucu kodu nedeniyle, siber suçlular iletişimlerini kendi sunucularından yönetemiyor ve platformun gerçek işleyişi doğrulanamıyor.
Tüm bu nedenlerle, yaklaşık 9 bin üyesi bulunan BFRepo gibi yerleşik siber suç grupları ya da kötü amaçlı yazılımı hizmet olarak satan Angel Drainer gibi oluşumlar, ana faaliyetlerini başka platformlara veya kendi geliştirdikleri özel mesajlaşma sistemlerine kaydırmaya başladı.
Dezenformasyonun eşek arısı yuvası
Son yıllarda Telegram, dezenformasyon yayanlar ve kışkırtıcılar için tercih edilen bir kanal hâline geldi.
Neredeyse her şeye izin veren gevşek içerik denetim politikası ve dağıtım kanalları aracılığıyla on binlerce kullanıcıya ulaşabilme imkânı, bu anlık mesajlaşma hizmetini doğrulanmamış ya da tamamen asılsız içeriklerin kitlesel biçimde yayılması için ideal bir araç kılıyor.
Üstelik bu tür içeriklerin hukuki takibi, çocuk pornografisi ya da zararlı yazılım gibi materyallere kıyasla daha belirsiz.
İki hafta önce, İspanya’nın güneyindeki Adamuz’da meydana gelen ölümcül tren kazasının ardından, bu platformda akıl dışı teorilerle dolu her türlü asılsız haber dolaşıma girdi.
Geçen yaz ise Telegram, Murcia bölgesindeki Torre Pacheco’da göçmenlere yönelik “avların” organize edilmesinde kullanıldı.
Aşırı sağcı gruplardan gelen ve “İspanya’nın temizlenmesi” çağrısı yapan mesajlarla dolu telefonlara sahip onlarca genç bu kasabaya gitti.
El Pais
