SpaceX’in geçen yıl Avrupa üzerinde yaklaşık 100 kilometre yükseklikte büyük bir lityum bulutu oluşturduğu ortaya çıktı.
Bilim insanları bunun “uzay enkazının yeniden girişinden kaynaklanan üst atmosfer kirliliğine dair ilk kanıt” olduğunu belirtiyor.
Yaklaşık bir yıl önce, SpaceX’e ait bir Falcon 9 roketinin üst aşaması, 23 adet Starlink uydusunu alçak Dünya yörüngesine bıraktıktan sonra kontrolsüz şekilde atmosfere geri dönmüştü.
Yüzlerce benzer görevden yalnızca biri olan bu rutin uçuş, Avrupa üzerinde yaklaşık 100 kilometre yükseklikte büyük bir lityum ve diğer kirleticiler bulutu oluşturdu.
Bu bulutun varlığı, hakemli dergi Communications Earth & Environment’ta yayımlanan yeni bir makalede ayrıntılarıyla açıklandı.
KİMYASAL MADDE POMPALANIYOR
Uydu fırlatmalarının hızla artması, bilim insanlarını Dünya’nın üst atmosferi üzerindeki çevresel etkiler konusunda endişelendiriyor.
Yalnızca SpaceX değil; birçok şirket ve devlet de kendi uydu takımyıldızlarını kurmayı planlıyor. Üstelik bu uyduların kullanım ömrü sınırlı olduğundan, sürekli yenilerinin fırlatılması gerekiyor. Bu da atmosfere istemeden kimyasal madde pompalanması anlamına gelebilir.
Araştırmacılar, Almanya’daki bir rezonans lidar sistemiyle İrlanda’nın batısında roketin kontrolsüz düşüşü sırasında oluşan büyük bir lityum bulutunu gözlemledi.
“İLK KANIT” NİTELİĞİNDE
Falcon 9’un üst aşamaları, ağırlığı azaltmak için havacılık sınıfı özel bir alüminyum-lityum alaşımından üretiliyor. Atmosfere yeniden giriş sırasında aşırı ısınan bu malzeme parçalanarak metal ve oksit bileşiklerinin yayılmasına neden oluyor.
Ekip, bunun “uzay enkazının yeniden girişinden kaynaklanan üst atmosfer kirliliğinin ilk ölçümü ve buna dair ilk kanıt” olduğunu belirtiyor.
YENİ BİR ARAŞTIRMA ALANI
Şimdilik bu kirleticilerin atmosferin iklim ve sıcaklık düzenleme kapasitesi üzerindeki kesin etkileri bilinmiyor.
Artan uydu trafiği ve yeniden girişler göz önüne alındığında, uzmanlar üst atmosfer kirliliğinin gelecekte daha büyük bir bilimsel ve çevresel gündem maddesi haline gelebileceği görüşünde.
NTV
