Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, iki ülke arasındaki gerilen ilişkileri onarmaya çalıştı.
Starmer, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırılara İngiltere’nin yeterli destek vermediği yönündeki eleştirilerinin ardından pazar günü görüşme yaptı.
Eski başbakan Tony Blair’in İngiltere’nin ABD’nin İran’a yönelik ilk hava saldırılarını desteklemesi gerektiğini söylemesi, İşçi Partisi içinde yeni bir tartışma dalgası başlattı.
Başbakan, Trump’ın cumartesi günü yönelttiği sert eleştirilerin ardından pazar öğleden sonra ABD başkanıyla telefonda görüştü.
Trump, ABD İran’a yönelik operasyonlarda İngiltere’deki üsleri kullanmaya devam etmesine rağmen, Londra’nın başlangıçta verdiği sınırlı destek nedeniyle müttefikine tepki göstermiş ve İngiltere’nin yardımına ihtiyaç duymadıklarını söylemişti.
Trump ile Starmer arasındaki ilişkilerde yaşanan gerilim sonrasında ABD Başkanı sosyal medyada “Savaşa biz kazandıktan sonra katılanlara ihtiyacımız yok” ifadelerini kullanmıştı.
Bunun ardından iki lider pazar günü yaptıkları görüşmede ülkeleri arasındaki askerî iş birliğini ele aldı.
Başbakanlık ofisi Downing Street tarafından yapılan açıklamada, liderlerin görüşmeye Orta Doğu’daki son gelişmeleri ve bölgedeki müttefiklerin kolektif meşru müdafaası kapsamında İngiltere’deki RAF üslerinin ABD tarafından kullanılmasına dayanan askerî iş birliğini değerlendirerek başladıkları belirtildi.
Görüşme, Starmer’ın başlangıçta ABD askerî uçaklarının İngiliz hava üslerini kullanmasına izin vermemesinin iki ülke arasındaki “özel ilişkiye” zarar verdiği yönündeki uyarıların ardından gerçekleşti.
Eski Genelkurmay Başkanı Richard Dannatt, GB News’e yaptığı açıklamada, “Onların bize, bizim de onlara ihtiyacımız var. Keir Starmer’ın dar bir hukuki noktaya dayanması bu ilişkiyi mahvetti” dedi.
Bir hükümet yetkilisi ise Dannatt’ın değerlendirmesini reddederek İngiltere’nin aynı zamanda Avrupa Birliği müttefiklerini ve Ukrayna’yı desteklemesinin de önemli olduğunu vurguladı.
Yetkili, ABD ile Birleşik Krallık arasındaki özel ilişkinin mevcut liderlerin görev süresinin ötesinde devam edeceğini ifade etti.
Yetkili ayrıca, askerlerin tehlikeye atılması söz konusu olduğunda bunun için hukuki bir yetki ve ayrıntılı bir plan gerektiğini belirterek ABD’nin İran konusundaki yaklaşımında bu unsurların yeterince net görünmediğini söyledi.
Yetkiliye göre, siyasi veya kişisel çıkar için yapılan yorumların aksine hükümet bu konuda “tarihin doğru tarafında” yer alacak.
Starmer, özel bir etkinlikte yaptığı ve daha sonra basına sızan açıklamalar nedeniyle selefi Tony Blair tarafından da eleştirildi.
Blair, cuma günü düzenlenen bir etkinlikte Starmer’ın “başından itibaren Amerika’yı desteklemesi ve Trump yönetiminin İngiliz hava üslerini kullanmasına izin vermesi gerektiğini” söylemişti.
Trump’ın Birleşmiş Milletler’e alternatif olarak görülen “Barış Kurulu”nun yürütme kurulunda yer alan Blair, ABD’nin İngiltere’nin güvenliği açısından vazgeçilmez bir müttefik olduğunu belirterek “Müttefikiniz sizi çağırdığında yanında olmanız gerekir” dedi.
İngiltere İçişleri Bakanı Yvette Cooper ise Blair’in açıklamalarını reddederek Irak savaşından çıkarılması gereken derslerin unutulmaması gerektiğini söyledi.
Cooper, Sky News’e yaptığı açıklamada “Bu iki yaklaşımın da Birleşik Krallık’ın ulusal çıkarına hizmet ettiğini düşünmüyorum. Başbakanın görevi İngiliz vatandaşlarının çıkarları doğrultusunda hareket etmektir” dedi.
Pazar öğleden sonra iki ABD Hava Kuvvetleri nakliye uçağı Gloucestershire’daki RAF Fairford üssüne iniş yaptı. Bu uçakların gelişi, cumartesi günü bölgeye konuşlandırılan dört ABD bombardıman uçağının ardından gerçekleşti.
Savunma Bakanlığına göre B-1 Lancer bombardıman uçakları İran’ın Orta Doğu’ya füze saldırıları düzenlemesini engellemeye yönelik “belirli savunma operasyonları” için kullanılacak.
İşçi Partisi içinde bazı isimler İngiltere tesislerinin ABD operasyonlarında kullanılmasına karşı çıkarken, birçok İşçi Partili milletvekili Blair’in sözlerine karşı Starmer’a destek verdi.
Dışişleri Komitesi Başkanı Emily Thornberry, Starmer’ın yaklaşımının doğru olduğunu ve hem parti milletvekilleri hem de kamuoyu tarafından desteklendiğini söyledi.
Bu hafta yayımlanan bir YouGov anketine göre Britanyalıların yüzde 49’u ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ilk saldırılarına karşı çıkarken, yalnızca yüzde 28’i destek veriyor.
Katılımcıların yaklaşık yarısı ise İngiltere’nin askerî tutumunun yalnızca savunma amaçlı olması gerektiğini düşünüyor.
Eski bir RAF kanat komutanı ve şu anda İşçi Partisi milletvekili olan Calvin Bailey, Blair’e Irak savaşını inceleyen Chilcott Inquiry raporunu okuması çağrısında bulundu.
Bailey, “Tony Blair’e söyleyeceğim tek şey var: Sevgili Tony, Chilcott raporunu oku” dedi.
Benzer eleştiriler İşçi Partisi milletvekili Karl Turner’dan da geldi. Turner, Blair’in Trump’ın çizgisini takip ettiğini savunarak ilerici siyasette artık kimsenin Blair’i dinlemeyeceğini söyledi.
Muhafazakâr Parti ise Starmer’a yönelik eleştirilerini sürdürdü. Gölge İçişleri Bakanı Chris Philp, savaş gemilerinin daha erken Kıbrıs veya Orta Doğu’ya gönderilmemesini “görevin ihlali” olarak nitelendirdi.
Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch ise sosyal medya paylaşımında Starmer’ın “bu kritik dönemde gerekli kararlılığa sahip olmadığını” söyledi.
Öte yandan Irak savaşının başladığı dönemde Muhafazakâr Parti lideri olan Iain Duncan Smith, Badenoch’u savunarak Starmer’ın Orta Doğu’daki gelişmelere hazırlıksız yakalandığını ileri sürdü.
İngiliz Donanması’na ait HMS Dragon adlı muhrip gemisinin Kıbrıs’ı savunmak için bölgeye gönderilmesi beklenirken, BBC İngiltere’nin iki uçak gemisinden biri olan HMS Prince of Wales’in de bölgeye sevk edilmek üzere hazırlandığını bildirdi.
The Guardian
