Prof. Dr. Yiğit UYANIKGİL, "Sağlık ve Teknoloji felsefesinin arka planında insanın zihinsel faaliyetlerinin nörolojik yönetimden tekno-zihin evrenine geçişini, baskılanan zihinsel eylem ve hafıza yitimi denkleminde", TGM için kaleme aldı… Keyifli okumalar…
İnsan zihni doğduğunda boş bir sayfa mıdır?
17. Yüzyılda filozof John Locke, insan zihnini "tabula rasa", yani boş bir levha olarak tanımlamıştı. Ona göre insan dünyaya hazır fikirlerle gelmez; yaşadıkları, gördükleri ve öğrendikleriyle şekillenir. Hayat, bu boş sayfanın zamanla doldurulmasından ibarettir.
Aradan yüzyıllar geçti. Bugün ise farklı bir durumla karşı karşıyayız. Belki artık boş bir sayfa olarak doğmuyoruz; fakat dijital dünyanın içinde, sürekli unutmaya zorlanan insanlara dönüşüyoruz.
Çağımızın en büyük sorunu bilgi eksikliği değil, bilgi fazlalığıdır. Her gün sayısız haber, video, paylaşım ve mesajla karşılaşıyoruz. Ancak bu yoğun bilgi akışı bizi daha bilgili yapmıyor. Tam tersine, öğrendiklerimizi kalıcı hale getirmeden yenileriyle değiştiriyoruz.
Eskiden insanlar bilgiyi hafızalarında taşırdı. Hikâyeler, şiirler ve tarih kuşaktan kuşağa aktarılırdı. Günümüzde ise bilgiyi telefonlara, bilgisayarlara ve dijital sistemlere emanet ediyoruz. Bir şeyi hatırlamak yerine aramayı tercih ediyoruz. Böylece hafızamızın yükünü teknolojiye bırakırken, düşünme alışkanlığımızı da yavaş yavaş kaybediyoruz.
Modern insanın zihni, üzerine yazılar yazılan bir defterden çok, sürekli silinen bir beyaz tahtaya benziyor. Dün bizi derinden etkileyen bir olay, bugün birkaç ekran kaydırmasıyla unutuluyor.
Bir hafta önce tartışılan önemli bir konu, yerini yeni bir gündeme bırakıyor. Dijital kültür bize derin düşünceden çok kısa süreli dikkat sunuyor.
Toplumsal Hafızanın Kaybı
Bu yalnızca bireysel bir sorun değildir. Toplumlar da hafızaları kadar güçlüdür.
Geçmişini unutan toplumlar aynı hataları tekrar eder. Kültürel birikimini koruyamayan toplumlar kendi hikâyelerini yazamaz.
Geleceği kurabilmek için geçmişi hatırlamak gerekir. Çünkü gelecek sadece yeni teknolojilerle değil, geçmişten alınan derslerle inşa edilir.
Kendimize şu soruyu sormalıyız: İnsanı değerli kılan şey bilgiye hızlı ulaşabilmesi midir, yoksa o bilgiyi anlayıp anlamlı sonuçlara dönüştürebilmesi midir?
Eğer zihnimiz hâlâ bir sayfaysa, önemli olan ne kadar bilgiyle doldurulduğu değil; hangi bilgilerin silinmeden kaldığıdır.
Gerçek özgürlük, her gün yeni şeyler öğrenmekten çok, hangi değerleri ve hangi hatıraları koruyacağımıza karar verebilmektir.
Çünkü geleceğin insanı, en çok bilgiye sahip olan değil; herkesin unuttuğu bir çağda hatırlamayı başarabilen kişi olacaktır.
Prof. Dr. Yiğit UYANIKGİL
