Mesajlar, AB-ABD anlaşmasına ilişkin erken kaygıları ortaya koyuyor
Komiserin ABD’li muhataplarına yazmasının üzerinden altı ay geçmesine rağmen, Avrupa’nın yüksek çelik tarifelerine yönelik şikâyetleri hâlâ karşılık bulmuş değil.
AB’nin ticaretten sorumlu yetkilisi, geçen sonbaharda Avrupa’daki şirketler, başkentler ve yasa yapıcılardan gelen endişeleri, Washington’ın genişleyen tarifelerinin yalnızca haftalar önce varılan ticaret anlaşmasını ihlal edebileceği uyarısıyla Donald Trump yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti.
30 Eylül 2025 tarihli ve mektup ve mesajlarda, Maroš Šefčovič, çelik içeren ürünlere uygulanan yüksek ABD tarifelerinin bir aydan biraz daha önce ortak bir açıklamayla resmileştirilen ticaret ateşkesini zayıflattığını yazdı.
ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick’e hitaben yazdığı mektupta Şefçoviç, Washington’ın başlattığı ek ticaret soruşturmalarına ve Trump yönetiminin bazı Avrupa ürünlerini ABD vergilerinden muaf tutmamasına dair endişeleri de aktardı.
Bilgi edinme başvurusu sonrası açıklanan yazışmalar, Ursula von der Leyen’in 27 Temmuz’da İskoçya’daki Turnberry golf tesisinde Trump ile vardığı anlaşmaya Avrupa’daki güvenin ne kadar hızlı aşındığını gösteriyor.
Çoğu Avrupa ihracatına %15 ABD vergisi öngören ve AB’nin ABD sanayi ürünlerine uyguladığı tüm vergileri kaldırmasını içeren bu “el sıkışma anlaşması”, o dönemde tek taraflı olduğu gerekçesiyle eleştirilmişti.
Şefçoviç bu endişeleri kamuoyu önünde de dile getirmiş olsa da, hâlâ bir yanıt alınmış değil. Avrupa Parlamentosu, Perşembe günü Turnberry anlaşmasını uygulamaya koyacak yasayı bazı değişikliklerle kabul etti.
Bu değişikliklerden biri, ABD yüzlerce çelik türevi ürüne uyguladığı yüksek tarifeleri kaldırana kadar anlaşmanın yürürlüğe girişini ertelemeyi öngörüyor.
“AB paydaşları, seçmen grupları ve işletmeler giderek artan şekilde güçlü endişeler dile getiriyor,” diyen Şefçoviç, geçen Eylül ayında Greer’e WhatsApp üzerinden ve Lutnick’e Signal üzerinden mesaj gönderdi.
Şefçoviç mektubunda ayrıca, 1962 tarihli ABD Ticaret Genişletme Yasası’nın 232. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturma sonrası çelik ve alüminyum içeren 400’den fazla ürüne %50 gümrük vergisinin genişletilmesini ele aldı. Bu yasa, ulusal güvenlik gerekçesiyle tarifelerin uygulanmasına izin veriyor.
Yeni 232. Bölüm soruşturmalarına da değinen Şefçoviç, bunların “transatlantik ticarette öngörülebilirlik ve istikrar sağlamayı amaçlayan anlaşmanın temel ruhundan uzaklaşıldığını gösterdiğini” yazdı.
Politico, 2 Aralık’ta Komisyon’dan anlaşmaya ilişkin yazışmalara erişim talep etti. Komisyon, 23 Ocak’taki son tarihi uzatma talebinde bulunmadan kaçırdı ve belgeleri ancak 25 Mart’ta bir takip başvurusunun ardından yayımladı.
Anlaşma anlaşmadır
21 Ağustos’ta yayımlanan ortak açıklama, AB mallarının çoğu için %15’lik bir gümrük tavanı belirliyordu.
Bu oran; otomobiller, ahşap ürünler, ilaçlar ve yarı iletkenler için de geçerli olacaktı.
Ancak çelik ve alüminyum konusunda net taahhütler içermiyor, yalnızca tarafların aşırı arzdan korunmak ve güvenli tedarik zincirleri sağlamak için iş birliğini değerlendireceğini belirtiyordu.
Ortak açıklama yayımlanmadan önce bile Trump yönetimi 19 Ağustos’ta, AB’ye göre anlaşmayı ihlal eden bir adım attı.
Şefçoviç, mektubunda Washington’ın çelik içeren ürünleri %50 vergiye tabi ürünler listesine eklemesinden duyduğu endişeyi dile getirdi:
- “Anlaşmamıza ve çok sayıda görüşmeye göre bu ihracatların azami %15 tek ve kapsayıcı bir vergiye tabi olması gerekiyordu.
- Ancak şimdi çelik ve alüminyum içerikleri nedeniyle %50 vergi ve önemli idari yüklerle karşı karşıyalar.”
Şefçoviç, ABD tarifelerinin genişletilmesinin AB’nin 55,7 milyar dolarlık ihracatını etkilediğini tahmin etti.
“ABD’nin, artık çelik ve alüminyum türevi olarak sınıflandırılan AB ihracatının yalnızca %15’lik tek ve kapsamlı vergiye tabi olmasını ve ek vergi ya da idari yüklerle karşılaşmamasını sağlamasını talep ediyorum,” diye ekledi.
Yanıt yok
Greer’e gönderilen WhatsApp mesajının ekran görüntüsünde iki mavi tik yer alıyordu; bu da mesajın okunduğunu gösteriyor.
ABD tarafının belgelerde yer almamasının yanıt verilmediği anlamına gelip gelmediği sorulduğunda, Komisyon’un baş sözcü yardımcısı Olof Gill, Şefçoviç’in ABD’li muhataplarıyla düzenli temas halinde olduğunu söyledi:
“Komiser ABD’li muhataplarıyla sürekli iletişim halinde. Buradan böyle bir sonuç çıkarmak doğru değil.”
Washington ise Turnberry anlaşmasını uygulayacağına dair sözlü güvenceleri defalarca yineledi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu ayın başlarında Şefçoviç ile yaptığı bir telefon görüşmesinde bunu dile getirdi.
ABD Ticaret Temsilcisi Greer de geçen ay ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump’ın ilk tarifelerini iptal etmesinin ardından Avrupa Parlamentosu ticaret komitesi başkanı Bernd Lange’ye benzer güvenceler verdi. Şu anda geçici olarak %10’luk bir tarife uygulanıyor.
Şefçoviç, 30 Eylül tarihli mektubunda ayrıca ABD’li muhataplarını, ortak açıklamada yer alan “çelik ve alüminyum sektörlerindeki küresel aşırı kapasiteye karşı ekonomilerimizi koruyacak ortak çözümler geliştirme” taahhüdünü hayata geçirmeye çağırdı.
Bu çağrıdan kısa süre sonra Komisyon, 7 Ekim’de AB’nin çelik tarifelerini %50’ye çıkarmayı ve gümrüksüz ithalat kotalarını neredeyse yarıya indirmeyi önerdi.
Brüksel, bu önlemlerin Dünya Ticaret Örgütü kuralları gereği mevcut koruma önlemlerinin süresinin dolacağı Haziran sonuna kadar yürürlüğe girmesini istiyor.
Politico
