Trump, gümrük tarifeleri için yeniden savaşacak

ABD Hazinesi geçen yıl, Başkan Donald Trump'ın dünyanın neredeyse tüm ülkelerinden yapılan ithalata uyguladığı çift haneli gümrük vergileri sayesinde önemli ölçüde gelir elde etmişti.

Ancak Yüksek Mahkeme'nin Şubat ayında Trump'ın en kapsamlı ve en iddialı gümrük tarifelerini iptal etmesinin ardından bu gelir kaynağı kurudu.

Şimdi soru şu: Başkanın ticaret ekibi kaybedilen bu geliri telafi etme sözünü yerine getirebilecek mi?

Ve hızla yaklaşan bir son tarih bulunuyor.

Yüksek Mahkeme kararının ardından Başkan Trump, ilk olarak 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 122. Maddesine (Section 122) dayanarak küresel çapta yüzde 10 gümrük vergisi uygulamaya koydu. Ancak Section 122 yalnızca 150 gün süreylegümrük tarifesi uygulanmasına izin veriyor. Trump'ın bu kapsamda uyguladığı tarifelerin süresi 24 Temmuz'da doluyor.

Bu tarifelerin uzatılabilmesi için Kongre'nin onayı gerekiyor. Ancak 3 Kasım'da yapılacak ara seçimler yaklaşırken ve seçmenlerin yüksek yaşam maliyetinden duyduğu memnuniyetsizlik artarken, Kongre üyelerinin bu yönde adım atması beklenmiyor.

Bununla birlikte yönetimin elinde daha kalıcı seçenekler bulunuyor.

Aynı 1974 Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi (Section 301), "haksız", "makul olmayan" veya "ayrımcı" ticaret uygulamalarında bulunduğu tespit edilen ülkelere karşı Başkanın gümrük vergileri ve diğer yaptırımları uygulamasına izin veriyor.

Trump ilk başkanlık döneminde Çin'e yönelik yüksek tarifeleri Section 301 kapsamında uygulamıştı ve şimdi bunları yeniden devreye sokuyor. Nitekim Çarşamba günü de Brezilya'nın çok sayıda haksız ticaret uygulamasında bulunduğunu öne sürerek bazı Brezilya ithalatına yüzde 25 gümrük vergisi uygulanacağını açıkladı.

Ticaret hukuku uzmanları ve analistler, tarifeleri destekleyen Trump yönetiminin 24 Temmuz son tarihinden önce Section 122 tarifelerini Section 301 kapsamındaki daha yüksek tarifelerle değiştirmeyi başaracağına inanıyor.

King & Spalding hukuk firmasının ortağı ve hem Trump'ın ilk döneminde hem de Joe Biden yönetiminde ticaret yetkilisi olarak görev yapan ticaret avukatı Ryan Majerus, "Tarife duvarını yeniden yükseltecekler." dedi.

Trump geçen yıl, ithalat vergileri koyma konusunda yetkilerinin sınırlarını test etmiş ve hatta aşmıştı. ABD Anayasası bu yetkiyi Kongre'ye veriyor.

Trump, 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası'nı (IEEPA) kullanarak dünyanın büyük bölümüne yüksek gümrük tarifeleri uygulamıştı.

On yıllardır ABD'nin düşük gümrük vergileri ve serbest ticaret politikası izlemesinin tersine dönüş anlamına gelen bu kararları, Amerika'nın uzun süredir devam eden dış ticaret açıklarını "ulusal acil durum" olarak nitelendirerek gerekçelendirmişti.

Ancak Yüksek Mahkeme bu gerekçeyi kabul etmedi ve Şubat ayında verdiği kararla Başkanın acil durum yetkileri yasasını kullanarak gümrük vergisi uygulayamayacağına hükmetti.

Bu hukuki yenilgi sonucunda yönetim, daha önce bu vergileri ödeyen ithalatçılara geri ödeme yapmak zorunda kaldı.

Bunun sonucunda gümrük vergileri, en azından geçici olarak, Hazine için gelir kaynağı olmaktan çıkıp mali yük haline geldi.

İthalat vergilerinden elde edilen gelir geçen yıl Ekim ayında 31,4 milyar doların üzerine kadar çıkmıştı.

Ancak Yüksek Mahkeme kararının ardından gelirler azalmaya başladı ve Mart ile Nisan aylarında 22 milyar dolarseviyesine geriledi.

Section 122 ve diğer tarifelerden elde edilen gelirler, yapılan geri ödemeleri karşılayamayınca tablo tersine döndü.

Mayıs ayında 42 milyon dolarlık sınırlı bir açık oluşurken, Haziran ayında bu rakam 25,6 milyar dolarlık devasa bir kayba dönüştü.

Trump ile Hazine Bakanı Scott Bessent, kaybedilen gelirleri telafi etmek için başka yasal yetkileri kullanacaklarını açıkladılar.

Bu noktada devreye Section 301 giriyor.

Bu madde, Başkan'a diğer ülkelerin ticaret uygulamalarına karşılık olarak gümrük vergileri uygulama ve bunları değiştirme yetkisi veriyor.

Ancak yönetimin öncelikle kamuoyundan görüş toplamak ve duruşmalar düzenlemek gibi yasal prosedürleri tamamlaması gerekiyor.

• Section 301 kapsamındaki tarifeler için herhangi bir üst sınır bulunmuyor.
• Bu tarifeler dört yıl sonra sona eriyor ancak yenilenebiliyor.
• Dolayısıyla Başkan, Section 301 tarifelerini kullanırken önemli bir esnekliğe sahip.

Trump gerekli prosedürleri tamamladıktan sonra bu tarifeleri değiştirebilir. Ancak IEEPA kapsamında olduğu gibi bunları istediği anda artırıp azaltamaz.

Trump'ın sürekli değişen tarife politikası iş dünyasında belirsizlik yaratıyor.

Şirketler, ticaret kurallarının nasıl şekilleneceğini bilemedikleri için yatırım ve iş kararlarını ertelemek zorunda kalıyor.

Eski ABD ticaret yetkilisi ve şu anda Evercore ISI yatırım araştırma şirketinde uluslararası siyasi işler baş stratejisti olarak görev yapan Sarah Bianchi, Section 301'e geçişin "belirsizliği tamamen ortadan kaldırmayacağını ancak önemli ölçüde azaltacağını" söyledi.

Trump yönetimi, kaybedilen tarife gelirlerini telafi etmek amacıyla iki büyük Section 301 soruşturmasını devreye aldı.

Bunlardan biri, ABD ithalatının yüzde 99'unu oluşturan 60 ülkeyi, zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatını engellemek için yeterince çaba göstermemekle suçluyor.

Diğer soruşturma ise Çin, Avrupa Birliği ve Japonya'nın da aralarında bulunduğu 16 ticaret ortağının aşırı üretim yaparak küresel fiyatları düşürdüğü ve Amerikan üreticilerini dezavantajlı duruma düşürdüğü iddiasını inceliyor.

Yönetim, zorla çalıştırma dosyasında nasıl hareket edeceğine şimdiden karar vermiş durumda.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, geçen ay Section 301 kapsamında, 16 ülkeye yüzde 10, 44 ülkeye ise yüzde 12,5 oranında gümrük vergisi uygulanmasını önerdi.

Bu oranlar, yerini alacağı yüzde 10'luk Section 122 tarifeleriyle aynı ya da biraz daha yüksek seviyede bulunuyor.

Ancak Greer'in ofisi halen kamuoyundan görüş toplamaya devam ediyor ve tarifeler henüz yürürlüğe girmedi.

Baker McKenzie hukuk firmasının ortağı ve eski ABD ticaret yetkilisi Nathaniel Halvorson, Greer'in ofisinin zorla çalıştırma gerekçeli tarifeleri zamanında yürürlüğe koyarak Section 122 tarifeleriyle arasında neredeyse hiç boşluk bırakmayacağını düşünüyor.

Halvorson, "Gerçekten de hukuken mümkün olan en hızlı şekilde hareket ediyorlar." dedi.

Yönetim, 16 ülkeye yönelik aşırı üretim soruşturmasını ise henüz tamamlamadı.

Ticaret avukatı Ryan Majerus, bu dosyada da yönetimin muhtemelen bir veya iki ay içinde yeni ve yüksek tarifeler önereceğini tahmin ediyor.

Majerus, bu tarifelerin "çok açık nedenlerle" ara seçimlerden sonra yürürlüğe girecek şekilde zamanlanacağını düşünüyor.

Kendisini gururla "Tarife Adamı (Tariff Man)" olarak tanımlayan Trump, 2025 yılında uygulamaya koyduğu küresel yüksek ithalat vergilerini yeniden yürürlüğe sokmak istediğini açıkça ortaya koydu.

Bu nedenle Sarah Bianchi'ye göre yeni Section 301 soruşturmaları, aslında bunu gerçekleştirmek için oluşturulmuş bir gerekçe niteliği taşıyor ve mahkemelerde hukuki itirazlarla karşılaşabilir.

Bianchi, "Section 301 uygulamaları bugüne kadar hukuken oldukça dayanıklı oldu." dedi.

Ancak şu değerlendirmeyi de ekledi:

"Fakat hiç kimse Section 301'i esasen evrensel gümrük tarifeleri uygulamak amacıyla kullanmaya çalışmadı. Bu nedenle hukuki itirazların geleceğini düşünüyorum."

AP News