NATO İçin Yeni ve Belki Benzeri Görülmemiş Bir Meydan Okuma Oluşturuyor
ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’a yönelik son tehditleri, dış tehditlere odaklanan bir ittifak için belki bile varoluşsal sayılabilecek yeni ve benzeri görülmemiş bir meydan okumayı NATO’ya dayatıyor.
NATO’nun en güçlü üyesinin bir silahlı çatışmada diğer üyelerle karşı karşıya kalması mümkün bir senaryoda, ittifakın işleyişi ciddi şekilde risk altına girebilir.
Beyaz Saray, yönetimin stratejik konumdaki ve mineral zengini adayı kontrol etmek için askeri eylemi de içerebilecek “seçenekler” üzerinde değerlendirme yaptığını söyledi. Grönland, NATO müttefiki Danimarka’ya bağlı özerk bir bölge olarak biliniyor.
Trump’ın Grönland’a yeniden ilgi göstermesi, 1949’da Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’nin Avrupa güvenliğine tehdidine karşı kurulan NATO’nun tüm geleceğini riske atabilir.
İttifak, normalde Rusya ve uluslararası terör örgütleri gibi dış tehditlere odaklanıyor ve ABD’nin liderliği ile askeri gücü olmadan işlev göremez.
NATO’nun kuruluş anlaşmasının 5. maddesinde yer alan ve ittifak üyelerinden herhangi birine yapılan saldırının diğer üyeler tarafından ortak yanıtla karşılanmasını öngören güvenlik garantisi, ittifakı güçlü kılmıştı. Ancak oybirliğiyle karar alınan bir yapıda, bir üye diğer bir üyeyi hedef alırsa Madde 5’in işlemesi mümkün değildir.
Grönland’ın stratejik önemi, ittifak üyeleri tarafından da sıkça vurgulanıyor. Bir NATO yetkilisi, “Arktik, kolektif güvenliğimiz için önemli bir bölge ve ittifakın yüksek kuzeyde güvenlik, istikrar ve iş birliğini koruma çıkarı açık”dedi.
Ancak analistler, Trump’ın pozisyonunun Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesi için ABD öncülüğündeki çabaların kritik bir evresine girildiği bir dönemde ittifakı istikrarsızlaştırma riski taşıdığını belirtiyorlar.
Avrupa Politika Merkezi’nden savunma analisti Maria Martisiute, “Önde gelen bir ittifak üyesi başka bir üyeyi zayıflatırsa, bu NATO’nun uyumuna ve güvenilirliğine zarar verir ve bu sadece Rusya ve Çin gibi düşmanlarımızın işine yarar” diye uyardı.
Geçen yaz, NATO liderleri savunma harcamalarının artırılması talebi konusunda Trump’ın arkasında birleşmişlerdi; İspanya hariç tüm üyeler, ABD ile aynı kişi başı harcamayı on yıl içinde gerçekleştirmeyi kabul etmişti.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, geçtiğimiz Noel öncesinde Trump için, “NATO’nun Berlin Duvarı’nın çöküşünden bu yana hiç olmadığı kadar güçlü olduğuna” inandığını söylemişti. Yine de Rutte, Almanya’daki yılsonu konuşmasında Rusya’nın Ukrayna’da kazanması durumunda Avrupa’da başka yerlerde saldırı başlatabileceği konusunda uyarıda bulunmuştu.
Uzmanlar, Trump’ın savunma harcamaları zaferi ile Grönland’a yönelik planları arasında uzlaştırmanın zor olduğunu söylüyorlar. Bir analist, “Eğer NATO fonksiyonel bir siyasi ittifak olmaktan çıkarsa, bu Moskova’ya ve Pekin’e bir hediye olur” diye ekliyor.
WKMG
