ABD Başkanı, göstericilerin öldürülmesi nedeniyle Tahran'a karşı askeri harekât başlatabileceğine dair şimdiye kadarki en net sinyali verdi.
Donald Trump, İranlılara protestolarına devam etmeleri çağrısında bulundu ve yardımın yolda olduğunu söyledi.
Bu, ABD başkanının Tahran'a karşı askeri harekâta hazırlanıyor olabileceğine dair şimdiye kadarki en açık işaret oldu.
Trump, Salı günü Truth Social'da yaptığı bir paylaşımda, "İranlı vatanseverler, protestolarınıza devam edin – kurumlarınızı ele geçirin!!!… yardım yolda," dedi.
Bu açıklama, Beyaz Saray basın sözcüsünün hava saldırılarının ABD başkanının değerlendirdiği "birçok seçenek" arasında olduğunu söylemesinden bir gün sonra geldi.
Trump, protestocuların "anlamsızca öldürülmesi" durana kadar İranlı yetkililerle tüm görüşmelerini iptal ettiğini de ekledi.
Bu açıklamalar, İran'ın nükleer programı konusunda görüşmeleri yeniden başlatma teklifinin, protestolarda 2.000'e kadar İranlının öldürüldüğüne dair giderek daha güvenilir hale gelen raporlar karşısında Trump tarafından reddedildiğini gösteriyor. İranlı yetkililer daha önce 600 ölüm olduğunu kabul etmişti.
Protestolara devam etme çağrısı, gösterilerin baskının şiddeti nedeniyle görünüşte azaldığı bir günün ardından geldi. Trump, alabileceği eylem konusunda yetkililerle görüşmeye devam ediyor. Ancak sözleri, daha fazla ekonomik baskıyla yetinmeyeceğini ima ediyor.
Avrupalı diplomatların mevcut değerlendirmesi, rejimin iktidara tutunma konusunda çok kararlı olduğu ve bunu yapacak iç birlik ve azme sahip olduğu yönünde. Bu güç dengesinin değişmesi için çok uzun süreli bir ABD bombardıman kampanyasının gerekeceğine inanıyorlar.
Trump'ın yeni destek açıklaması gösterileri güçlendirebilir, ancak ABD'nin güç gösterisinin İran rejimini geri adım atmaya zorlayıp zorlayamayacağı belirsizliğini koruyor. Protestolara yönelik baskıdan kaynaklanan ölü sayısı binlere ulaştı ve İran morglarının göstericilerin cesetleriyle dolu görüntüleri internete sızdı.
Trump, çevrimiçi paylaşımlarında İranlı protestoculara "katillerin ve tacizcilerin isimlerini saklamaları" çağrısında bulunarak, ABD'nin onları hesap vermeye zorlayabileceğini ve "büyük bir bedel ödeyeceklerini" ima etti.
Trump ayrıca İran hükümetinin yabancı destekçilerini hedef alacağına söz verdi ve İran'la ticaret yapmaya devam eden tüm ülkelere %25 gümrük vergisi uygulayacağını duyurdu; bu da İran'ın en büyük ihracat ortağı olan Çin'in misilleme tehdidinde bulunmasına yol açtı. ABD Başkanı, yeni gümrük vergilerinin "derhal yürürlüğe gireceğini" söyledi, ancak daha fazla ayrıntı vermedi.
Geçen yıl Mart ayında Trump, Venezuela ile ticaret yapan ülkelere benzer bir gümrük vergisi uygulama önerisinde bulunmuştu, ancak ayrıntıları tamamlamak ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya bırakılmıştı ve hiçbir zaman uygulanmamıştı.
Trump, Pazartesi günü Truth Social'da yaptığı bir paylaşımda, "Derhal yürürlüğe girecek şekilde, İran İslam Cumhuriyeti ile iş yapan herhangi bir ülke, Amerika Birleşik Devletleri ile yapılan tüm işlerde %25 gümrük vergisi ödeyecektir" dedi. Gümrük vergileri, bu ülkelerden mal ithal eden ABD'li ithalatçılar tarafından ödeniyor.
Washington'daki Çin Büyükelçiliği sözcüsü Liu Pengyu, Trump'ın küresel ticaret savaşını tırmandırma tehdidinin ardından Pekin'in "meşru hak ve çıkarlarını korumak için gerekli tüm önlemleri alacağını" söyledi.
Diğer önemli ticaret ortakları arasında Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye yer alıyor.
Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, ABD'nin İran üzerindeki baskısını şu sözlerle nitelendirdi: "İran'a düşman dış güçler, artan kamuoyu gerilimini kullanarak İran devletini istikrarsızlaştırmaya ve yok etmeye çalışıyor."
İngiltere ve Fransa, Almanya ve İtalya dahil olmak üzere diğer Avrupa ülkeleri, baskıyı kınarken Salı günü İran büyükelçilerini çağırdı, ancak ABD askeri müdahalesinden kaçınmanın yollarını arıyor gibiydiler. İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, İran büyükelçilerinden ülkedeki şiddet olaylarına ilişkin "korkunç raporlar" hakkında hesap vermelerini istedi.
Trump'ın müttefiki olan ABD Senatörü Lindsay Graham şunları söyledi: "Bu uzun yolculuğun dönüm noktası Başkan Trump'ın kararlılığı olacak. Kara birlikleri göndermeyecek, ancak söz verdiği gibi, her kırmızı çizgiyi çiğneyen rejime karşı cehennem azabını salacak. Büyük bir askeri, siber ve psikolojik saldırı dalgası, 'yardım yolda'nın özünü oluşturuyor."
Dünya Bankası'na göre, 140'tan fazla ülke hala İran ile ticaret yapıyor, ancak bazen sadece küçük miktarlarda.
Trump'ın İranlı ticaret ortaklarına yönelik gümrük vergisi tehditleri, İran'ın halkına yönelik bazı kısıtlamaları hafifletmesi ve günlerdir ilk kez Salı günü cep telefonlarıyla yurt dışına arama yapmalarına izin vermesiyle aynı zamana denk geldi. İnternet üzerindeki kısıtlamaları hafifletmedi veya mesajlaşma hizmetlerinin yeniden başlatılmasına izin vermedi.
Raporlama kısıtlamaları ve çevrimiçi kapatma, ölü sayısını belirlemeyi zorlaştırıyor. Ancak Associated Press, daha önceki ayaklanmalarda doğru haberler veren bir grup olan İran İnsan Hakları Aktivistleri haber ajansının en az 2.000 kişinin öldüğünü, bunların 135'inin hükümetle bağlantılı olduğunu bildirdiğini aktardı.
İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, İran'a finans, enerji, ulaşım ve yazılım sektörlerini kapsayan sektörel yaptırımlar uygulayacağını açıkladı. Barışçıl protestocuların "korkunç ve vahşice öldürülmesini" kınayan Cooper, İngiltere'nin İran büyükelçisini çağırdığını söyledi.
The Guardian
