Yapay zekâ, insanlar adına karar veren ve eyleme geçen bir role bürünüyor.
Yapay zekâ ajanları denilen otonom sistemlerin ekonomi ve istihdam piyasası üzerindeki olası etkileri korku yaratıyor.
Günlük yaşamımızda giderek daha önemli yer tutan yapay zekâ bazıları için tüm insanlığın kontrolünü ele geçirmeyi hedefleyen bir canavar, bazıları içinse zaman alan sıkıcı ve karmaşık işleri hallederek süreçleri hızlandıran değerli bir yardımcı.
Günümüzde yaygın olarak kullanılan ve "üretken" (jeneratif) olarak adlandırılan yapay zekâ sistemleri, öğrendiği kalıpları kullanarak bizim verdiğimiz komutlar doğrultusunda çalışıyor. Bizim için araştırıyor ve karar vermemiz için gerekli bilgi ve verileri sunuyor.
Örneğin internet üzerinden yapılan alışverişlerde satın almak istediğimiz ceketin rengi, modeli, fiyat aralığı gibi bilgileri girdiğimizde bizim için arama sonuçları çıkarıyor. Ya da bizim verdiğimiz komutlar doğrultusunda bizim için üretiyor, örneğin fotoğraflar, videolar oluşturuyor, seslendirme yapıyor.
Şimdi ise yapay zekanın tüm süreçleri otonom bir şekilde yönettiği ve bizim adımıza karar alarak işi tamamladığı yapay zekâ ajanlarına geçiş süreci yaşanıyor.
Yapay zekâ artık bize sadece seçenekler sunmuyor, varmak istediğimiz sonuç doğrultusunda harekete geçerek planlıyor, kararlar veriyor, işlemler yapıyor. Örneğin internet alışverişinde farklı seçenekleri karşılaştırarak karar vermekle kalmıyor, sipariş veriyor ve banka hesabımızdan ödemeyi de kendisi gerçekleştiriyor.
"Üretken" yapay zekâdan, aldığı kararları eyleme dönüştüren "ajan" yapay zekâya geçiş şu an pek çok kişiyi ürkütse de yakın geleceğe yapay zekâ ajanlarının damgasını vuracağı düşünülüyor.
Çoğunluk yapay zekâ ajanlarına kuşkulu bakıyor
Berlin merkezli ödeme hizmetleri sağlayıcısı Unzer şirketinin yaptırdığı araştırma, Almanya'da internet üzerinden ödeme işlemlerinin yapay zekâya havale edilmesi konusunda önemli kuşkular olduğunu ortaya koydu.
Ocak ayında 18 yaşın üstündeki bin 4 kişiyle yapılan anketlerde katılımcıların yüzde 54'ü, internet alışverişinde yapay zekâ ajanı kullanma olasılığını "pek olası değil" ya da "hiç olası değil" diye yanıtladı.
Yüzde 37'lik kesim, internet alışverişinde yapay zekâ ajanlarına "açık" olduğunu belirtirken katılımcıların yüzde 9'u ya "emin değilim" dedi ya da soruyu yanıtsız bıraktı.
İnternet alışverişlerinde şu an kullanılan "üretken" yapay zekâ çoğunlukla kullanıcıya yönelttiği sorularla ürün arayışında yardımcı olmakla sınırlı.
Yapay zekâ ajanları ise bizim için sipariş verme ve onayımızın ardından bizim için ödemeyi gerçekleştirme gibi yeni görevler üstleniyor. Ya da uzun bir alışveriş listesini bizim için planlayıp sipariş ediyor, ödemeyi yapıyor.
Almanya'daki ankete katılanların yüzde 64'ü, para ödemeleri konusundaki kontrolü yapay zekâya devretmek istemiyor ve ödeme sürecinin her aşamasında kendisinden onay alınmasını önemli görüyor. Bu oran, kadınlarda ve 70 yaş üstü grupta daha yüksek.
Microsoft'tan yapay zekâ ajanı uyarlaması
Mevcut kuşkulara ve henüz pek yaygın olmamasına rağmen yapay zekâ ajanlarının yakın gelecekte günlük yaşamın parçası haline gelmesi bekleniyor. Sadece internet alışverişlerinde değil, iş hayatında da.
ABD'li teknoloji devi Microsoft, sayısız şirket ve kurum tarafından kullanılan ofis yazılımını; randevu planlamasından e‑posta yığınlarının taranmasına, tablo hesaplamaları ve yazılım programlamaya kadar uzanan çok sayıda alanda yapay zekâ ajanı fonksiyonları içerecek şekilde genişletti.
Borsalarda panik yaratan yapay zekâ senaryosu
Yapay zekanın insanlığı kontrol eder hale gelmesi, insanı değersizleştirmesi ve kitlesel işten çıkarmaların yaşandığı yeni bir iş dünyası modeli yaratması korkuları giderek daha da artıyor.
Araştırma şirketi Citrini Research'ün Pazar akşamı sosyal medyadan yayınladığı 2028 yılı dünyasına yönelik senaryolar piyasaları altüst etti.
Şirket, raporun 2028 yılına dair beklentileri değil varsayımsal senaryoları yansıttığını vurgulamasına rağmen ABD'de yazılım şirketlerinin hisseleri yüzde 20 değer kaybetti, gelecekte yapay zekâdan etkilenmesi olası alanlarda faaliyet gösteren şirketlerin hisselerinde de güçlü düşüşler yaşandı.
"2028 Küresel Zekâ Krizi" başlıklı raporda yapay zekânın şirketlerde rekor verimliliğe yol açtığı, kitlesel işten çıkarmaların yaşandığı, tüketim ekonomisinin sona erdiği bir dünya resmediliyor.
Yayınlandıktan sonra kısa süre içinde milyonlarca kez görüntülenen raporda, yapay zekânın giderek yayılmasıyla 2028 Haziranında ABD'de işsizliğin yüzde 10,2'ye yükseldiği, Manhattan'da şu an 10 bin kişinin yaptığı işi Kuzey Dakota'da bir Grafik İşlem Birimi kümesinin (GPU-Cluster) üstlendiği bir tablo çiziliyor.
İki yıl sonrasının ekonomisinde verimlilik ile birlikte kâr baskısı da artıyor, şirketler artık çalışanlara değil, yapay zekâyı daha da geliştirmeye yatırım yapıyor.
Bu rapor korkuları tetikleyip paniğe ve yoğun tartışmalara yol açınca Citrini Research, çizilen tablonun sadece senaryoları yansıttığını ancak gözardı edilemeyecek tehlikeler barındırdığını belirterek bu senaryoların gerçek olmaması için kolların şimdiden sıvanması gerektiği uyarısında bulundu.
DW
