Çin’in DeepSeek R-1 modelinin Ocak 2025’te piyasaya sürülmesinden bu yana, Çin yapımı yapay zekâ teknolojileri Pinterest’in altyapısının giderek daha büyük bir parçası hâline geldi.
Her ay yüz milyonlarca kullanıcı, en yeni stilleri keşfetmek için Pinterest’e akın ediyor.
“En saçma şeyler” başlıklı bir sayfa, yaratıcıları inspire eden pek çok tuhaf fikirle dolu. Saksı olarak yeniden kullanılan Crocs’lar. Cheeseburger şeklinde farlar. Sebzelerden yapılmış bir zencefilli ev.
Ancak potansiyel alıcıların bilmeyebileceği şey şu: bunun arkasındaki teknoloji mutlaka ABD yapımı değil. Pinterest, öneri motorunu geliştirmek için Çinli yapay zekâ modellerini deniyor.
Pinterest CEO’su Bill Ready: “Pinterest’i fiilen yapay zekâ destekli bir alışveriş asistanına dönüştürdük,”
Elbette San Francisco merkezli bu trend belirleyici şirket, perde arkasındaki sistemleri çalıştırmak için pek çok Amerikalı yapay zekâ laboratuvarından birini de seçebilirdi.
Ancak Çin’in DeepSeek R-1 modelinin Ocak 2025’te piyasaya sürülmesinden bu yana, Çin yapımı yapay zekâ teknolojileri Pinterest’in altyapısının giderek daha büyük bir parçası hâline geldi.
Ready, “DeepSeek anı” olarak adlandırılan bu süreci bir dönüm noktası olarak görüyor.
“Bunu açık kaynak yaptılar ve bu, açık kaynak modellerinde bir dalga başlattı,” dedi.
Çinli rakipler arasında Alibaba’nın Qwen’i ve Moonshot’un Kimi’si bulunurken, TikTok’un sahibi ByteDance de benzer teknolojiler üzerinde çalışıyor.
Pinterest’in Teknolojiden Sorumlu Başkanı (CTO) Matt Madrigal, bu modellerin en büyük gücünün şirketler tarafından serbestçe indirilebilmesi ve özelleştirilebilmesi olduğunu söylüyor — ki bu, ChatGPT’yi geliştiren OpenAI gibi ABD’li rakiplerin sunduğu modellerin çoğunda mümkün değil.
Madrigal, “Şirket içinde kendi modellerimizi eğitmek için kullandığımız açık kaynak teknikleri, piyasadaki en iyi hazır modellere kıyasla yüzde 30 daha isabetli,” dedi.
Ve bu gelişmiş öneriler çok daha düşük bir maliyetle geliyor. Ona göre, bazen ABD’li yapay zekâ geliştiricilerinin tercih ettiği tescilli modelleri kullanmaya kıyasla maliyet yüzde 90 daha az olabiliyor.
‘Hızlı ve ucuz’
Pinterest, Çin yapımı yapay zekâ teknolojilerine dayanan tek ABD şirketi değil.
Bu modeller, çok sayıda Fortune 500 şirketinde hızla yayılıyor.
Airbnb CEO’su Brian Chesky, ekim ayında Bloomberg’e verdiği demeçte, şirketinin yapay zekâ destekli müşteri hizmetleri ajanını çalıştırmak için Alibaba’nın Qwen modeline “büyük ölçüde” güvendiğini söyledi.
Üç basit gerekçe sundu: “çok iyi”, “hızlı” ve “ucuz”.
Daha fazla kanıt, insanların Meta ve Alibaba gibi büyük geliştiricilerden hazır yapay zekâ modelleri indirmek için gittiği Hugging Face platformunda bulunabiliyor.
Platformda ürün geliştiren Jeff Boudier, genç girişimlerin ABD’li muadillerine kıyasla Çinli modellere yönelmesinin temel nedeninin maliyet olduğunu söylüyor.
“Hugging Face’te en çok trend olan modellere — en çok indirilen ve topluluk tarafından en çok beğenilenlere — baktığınızda, genellikle Çinli laboratuvarlardan gelen modellerin ilk 10’da çok sayıda yer aldığını görürsünüz,” dedi.
“Bazı haftalar, Hugging Face’teki en iyi beş eğitim modelinin dördü Çinli laboratuvarlardan geliyor.”
Eylül ayında Qwen, Hugging Face platformunda en çok indirilen büyük dil modeli ailesi olarak Meta’nın Llama’sını geride bıraktı.
Meta, açık kaynaklı Llama yapay zekâ modellerini 2023’te yayımlamıştı. DeepSeek ve Alibaba’nın modelleri çıkana kadar, bu modeller özel uygulamalar geliştiren yazılımcılar için başlıca tercih olarak görülüyordu.
Ancak geçen yıl yayımlanan Llama 4, geliştiricileri hayal kırıklığına uğrattı ve Meta’nın, bu baharda piyasaya sürülmesi planlanan yeni bir model setini eğitmek için Alibaba, Google ve OpenAI’nin açık kaynak modellerini kullandığı bildiriliyor.
Airbnb ayrıca ABD merkezli modeller de dâhil olmak üzere birden fazla yapay zekâ modeli kullanıyor ve bunları şirketin kendi altyapısında güvenli biçimde barındırıyor. Şirketin açıklamasına göre veriler, kullanılan yapay zekâ modellerinin geliştiricileriyle paylaşılmıyor.
Çin’in başarısı
2025’e girerken hâkim görüş şuydu: ABD’li teknoloji şirketleri milyarlarca dolar harcamasına rağmen, Çinli şirketler öne geçme tehdidi oluşturuyordu.
Boudier, “Artık hikâye bu değil. Şu anda en iyi model, açık kaynaklı bir model.” diyor.
Stanford Üniversitesi tarafından geçen ay yayımlanan bir rapor, Çin yapay zekâ modellerinin hem yetenekleri hem de kullanıcı sayıları açısından “küresel muadillerini yakalamış hatta geride bırakmış gibi göründüğünü” ortaya koydu.
Bir röportajda, eski Birleşik Krallık Başbakan Yardımcısı Sir Nick Clegg, ABD’li şirketlerin bir gün insan zekâsını aşabilecek yapay zekâ peşinde aşırı derecede odaklandığını düşündüğünü söyledi.
Geçen yıl Meta’daki (Llama’nın geliştiricisi) küresel ilişkiler başkanlığı görevinden ayrılan Sir Nick’in ardından, şirketin CEO’su Mark Zuckerberg “süperzekâ” olarak adlandırdığı hedefe ulaşmak için milyarlarca dolar yatırım yapmayı taahhüt etmişti.
Bazı uzmanlar artık bu hedefleri belirsiz ve muğlak olarak nitelendiriyor — ve bunun Çin’e açık kaynaklı yapay zekâ alanında hâkimiyet kurma fırsatı verdiğini savunuyor.
Sir Nick Clegg bu konuda yaptığı değerlendirmede, “İşte ironisi...Dünyanın en büyük otokrasisi” ile “dünyanın en büyük demokrasisi” — yani Çin ve Amerika — arasındaki mücadelede, Çin “rekabet ettikleri teknolojiyi demokratikleştirmek için daha fazlasını yapıyor.” diye görüşlerini açıkladı.
Stanford raporu, Çin’in açık kaynaklı modeller geliştirmedeki başarısının kısmen devlet desteğiyle açıklanabileceğini öne sürüyor.
Dünyanın diğer tarafında ise OpenAI gibi ABD’li şirketler, gelirlerini artırmak ve kârlı hâle gelmek için yoğun baskı altında — ve bu nedenle reklamlara yönelmeye başlıyor.
Şirket, geçen yaz yıllar sonra ilk kez iki açık kaynaklı model yayımladı. Ancak kaynaklarının büyük kısmını para kazanmasına yardımcı olacak tescilli modellere yatırdı.
OpenAI CEO’su Sam Altman, ekim ayında bana verdiği demeçte, giderek daha fazla hesaplama gücü ve altyapı anlaşmaları sağlamak için agresif yatırımlar yaptıklarını söylerken, “Gelir çok hızlı artacak, ama önümüzdeki model, bir sonraki model ve ondan sonraki için eğitime tonla yatırım yapmamızı beklemelisiniz,” diyerek bu yarışta teknoloji, devlet desteği, strateji ve anlık kararların da etkili olabileceğini de belirtmiş oldu.
BBC
