Yapay zekâ modern savaşı nasıl değiştiriyor
ABD-İsrail’in İran ile yürüttüğü savaş, yapay zekânın savunma sistemlerindeki kullanımını daha önce hiç olmadığı kadar gündeme taşıdı.
Yapay zekânın ordudaki tam rolü, doğruluğu ve olası sonuçları yavaş yavaş ortaya çıkmaya başlasa da, bugüne kadar savaşta ne ölçüde ve nasıl kullanıldığı büyük ölçüde hâlâ bir gizem olarak kalıyor.
İran’daki savaş, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta ülke genelinde bir dizi sürpriz saldırı başlatmasından bu yana baş döndürücü bir hızla ilerliyor.
Sadece “Epic Fury” operasyonunun ilk 24 saatinde tam 1.000 hedef vuruldu ve birkaç gün içinde Dini Lider Ali Hamaney ile çok sayıda üst düzey İranlı yetkili nokta atışı saldırılarla öldürüldü.
Temmuz 2025’te 200 milyon dolarlık bir savunma sözleşmesi açıklandıktan sonra, yapay zekâ şirketi Anthropic hızla askeri iş akışına entegre oldu ve “Claude” adlı yapay zekâ modeli, gizli askeri ağlarda çalışmasına izin verilen ilk model oldu.
Sonrasında kamuoyuna yansıyan bir tartışma yaşandı.
İran’a yönelik saldırılardan günler önce, Anthropic yönetimi Pentagon’un Claude’a “sınırsız” erişim talebini reddetti.
Şirketin kurucu ortaklarından Dario Amodei, yayımladığı açıklamada Anthropic’in Pentagon’un taleplerini “vicdanen” kabul edemeyeceğini söyledi ve “bazı kullanım alanlarının mevcut teknolojinin güvenli ve güvenilir şekilde yapabileceklerinin sınırlarının dışında olduğunu” ekledi.
Anthropic, ABD Savunma Bakanlığı’nın iki koşulu ortadan kaldırmaya çalıştığını ima etti: Yapay zekânın kitlesel iç gözetim için kullanılması ve tamamen otonom silah sistemlerinde kullanılması.
Açıklamadan sadece saatler sonra, Sam Altman’ın şirketi OpenAI devreye girerek Savunma Bakanlığı’nda Anthropic’in yerini aldı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ise Anthropic’i yasakladı ve Pentagon’un sözleşmesini reddetme kararını “kibir ve ihanetin ders niteliğinde bir örneği” olarak nitelendirdi.
Ayrıca bakanlığı Anthropic’i ulusal güvenlik açısından “tedarik zinciri riski” olarak sınıflandıracağını belirtti (son raporlar, kara listeye alınmasına rağmen Anthropic’in araçlarının hâlâ kullanıldığını ve Pentagon personelinin diğer modelleri kullanma konusunda isteksiz olduğunu öne sürüyor).
Anthropic ise buna karşılık Savunma Bakanlığı ve diğer federal kurumlara dava açtı.
11 Mart’ta X platformunda yayımlanan bir videoda ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Başkanı Amiral Brad Cooper, Amerikan güçlerinin o tarihe kadar İran içinde 5.500’den fazla hedefi vurduğunu söyledi.
Cooper, bu operasyonların en azından bir kısmındaki başarıyı gelişmiş yapay zekâ araçlarına bağladı. “İnsanlar her zaman neyin vurulacağına, neyin vurulmayacağına ve ne zaman vurulacağına dair son kararı verecek.
Ancak gelişmiş yapay zekâ araçları, saatler hatta günler süren süreçleri saniyelere indirebilir,” dedi. Bu açıklama, modern savaşta yapay zekânın kullanımına dair nadir bir içgörü sundu.
Bu tartışma, yapay zekânın yüzeysel içerik üretimiyle ilişkilendirilen sorunlardan çok daha endişe verici bir yönünü ortaya çıkardı.
Savunmadaki rolü rahatsız edici bir hızla artıyor ve ABD bu alanda yalnız değil. İsrail, Çin, Rusya, Fransa ve Birleşik Krallık da büyük dil modellerini (LLM) savunma sistemlerine entegre eden ülkeler arasında yer alıyor.
Yapay zekânın nasıl, nerede ve neden kullanıldığına dair bilgiler ise yavaş yavaş ortaya çıkıyor.
Doğruluk ve denetim eksikliği
ABD ordusunun İran operasyonlarında Palantir tarafından geliştirilen Maven Smart System ve Anthropic teknolojisini kullandığı bildiriliyor.
Wall Street Journal’a göre Maven sistemi, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun yakalanmasında da kullanıldı.
Sistemin tam olarak nasıl kullanıldığına dair detayların kamuya açıklanması pek olası değil. AI Now Institute’ta baş yapay zekâ bilimcisi olan Dr. Heidy Khlaaf’a göre bu sistemlerin temel rolü “öldürme zinciri” olarak bilinen süreci sadeleştirmek.
“Bu süreç; gözetleme, istihbarat toplama, hedef seçimi ve nihayetinde hedefin vurulmasını içerir,” diyor Khlaaf.
Yapay zekânın bu adımların her biri için gereken süreyi ve personel sayısını ciddi şekilde azaltabileceğini belirtiyor.
“Örneğin Maven, Anthropic ve Palantir sistemi, sadece 20 kişilik bir ekibin 2.000 kişinin yaptığı işi yapabildiğini iddia ediyor. Burada satılan şey hızdır.”
Bu yapay zekâ araçlarının çoğu, “karar destek sistemleri” olarak bilinen yapılar içinde verileri toplar, analiz eder ve birleştirir.
Teoride bu sistemler sadece öneriler sunar ve insan denetimi gerektirir. Ancak Khlaaf’a göre bu denetim çoğu zaman etkili değildir.
“İnsanlarda ‘otomasyon yanlılığı’ dediğimiz bir eğilim vardır; yani insanlar yapay zekâ gibi otomatik sistemlerin önerilerini tercih etme eğilimindedir.
Bu nedenle denetim pratikte yüzeysel kalır, özellikle de otomasyon yanlılığının en yüksek olduğu askeri alanda.
İnsanlar bu noktada sadece onay veren birer ‘mühür’ hâline gelir. Bu durum otonom sistemlere doğru kayar,” diye belirtiyor.
Otonom silah sistemleri, insan denetimi olmadan hedef seçme ve saldırı gerçekleştirme kapasitesine sahiptir.
Pentagon’un yapay zekâyı sınırsız kullanma isteğinin bu tür sistemlerin kullanımına işaret edip etmediği ise belirsizliğini koruyor.
ABD, öldürme zincirini hızlandırmak için yapay zekâ kullanan tek ülke değil. İsrail’in istihbarat servisleri, İran’ın başkenti Tahran’daki hacklenmiş trafik kameralarını izlemek ve iletişimleri kesmek için uzun süredir yapay zekâ kullanıyordu.
İsrail ordusunun (IDF) bugün kullandığı ana platform ise “Habsora” (İncil) adlı bir yapay zekâ sistemi.
Bu sistemin, özellikle Gazze’de Hamas ile bağlantılı olduğu düşünülen kişilere ait konutlar da dâhil olmak üzere çok sayıda hedef önerisi üretmek için kullanıldığı iddia ediliyor.
France 24
