AB ile Tayland, bu hafta Phuket’te ticaret anlaşması müzakerelerinin son aşamasına giriyor.

Avrupa Birliği, önerilen ticaret anlaşması kapsamında Tayland’a konserve ton balığı için daha geniş pazar erişimi sunuyor. 

Ancak AB’nin balıkçılıktan sorumlu komiseri Costas Kadis’e göre bu imkân yalnızca AB filolarının avladığı balıklardan üretilen konserve ton balıkları için geçerli olacak. 

Kadis, bunun bir AB serbest ticaret anlaşmasında daha önce görülmemiş bir koşul olduğunu belirtti.

AB ile Tayland, serbest ticaret anlaşmasına ilişkin müzakerelerin son aşamasına bu hafta Phuket’te giriyor. Görüşmelerin gündeminde, tarafların birbirlerinin pazarlarına erişimini artırmaya yönelik teklifler ilk sırada yer alıyor.

Dünyanın en büyük konserve ton balığı ihracatçısı olan Tayland, aynı zamanda AB’de en çok tüketilen balığın başlıca tedarikçilerinden biri. Avrupalı işleme şirketleri ve balıkçılar, Brüksel’e ticari tavizlerin dışında tutulması için ton balığını gündeme getiren baskılarını sürdürüyor.

Kadis, Rapporteur’a yaptığı açıklamada, “Tayland’ın ton balığı avlayan bir filosu bulunmadığından, konserve ton balığı için önerilen tarife kontenjanı (TRQ) yalnızca AB filosunun avladığı balıklardan üretilen konservelere uygulanacak. Bu da AB balıkçılık sektörü için yeni fırsatlar yaratacak” dedi.

Tayland’ın böyle bir anlaşmaya açık olduğu belirtiliyor. Kadis, bu koşulun anlaşmaya dâhil edilmesinin “diğer tüm serbest ticaret anlaşmalarından farklı” olduğunu vurguladı.

Diğer filoların avladığı balıklardan üretilen konserve ton balıkları ise mevcut yüzde 24’lük gümrük vergisine tabi olmaya devam edecek.

Komiser ayrıca, ton balığı ve kümes hayvanları eti gibi hassas ürünlerde Tayland’a tanınacak tarife kontenjanlarının geçmişteki ticaret hacimlerini aşmayacağını söyledi. AB, hâlihazırda Tayland’dan yılda yaklaşık 40 bin ton balıkçılık ürünü ithal ediyor. Bu ithalatın büyük bölümünü ton balığı oluşturuyor.

Artan İthalat Endişeleri Büyütüyor

AB’li balıkçıları temsil eden Europêche, ton balığı ithalatındaki artış konusunda özellikle endişeli.

Temmuz 2025 ile Haziran 2026 arasında dondurulmuş ton balığı filetolarının ve sırt etlerinin ithalatı sırasıyla yüzde 22 ve yüzde 37 arttı. Aynı dönemde fiyatlar yüzde 6-7 geriledi.

Avrupa Komisyonunun Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından hazırlatılan AB-Tayland Sürdürülebilirlik Etki Değerlendirmesi’nin (SIA) yayımlanmasının ardından endişeler eylül ayında yeniden gündeme geldi.

Değerlendirmeye göre bir serbest ticaret anlaşması, ihtiyatlı senaryoda Tayland’ın ton balığı ihracatını yüzde 39, iddialı senaryoda ise yüzde 94 artırabilir.

Raporda ayrıca Tayland’daki işleme faaliyetlerinin büyümesini desteklemek için ihtiyaç duyulacak ilave ham ton balığının Avrupa filoları tarafından sağlanabileceği belirtildi. Kadis’in açıkladığı koşul da bu yaklaşımı temel alıyor.

Bununla birlikte, İspanya’nın Galiçya bölgesi ile Portekiz’e bağlı Azor Adaları ve Madeira gibi bölgelerdeki işleme tesisleri, artan ithalatın etkilerini hissedebilir.

Yeni Ticaret Anlaşmaları

Tayland, AB balıkçılık sektörünün endişe duyduğu tek ülke değil. Avrupa Komisyonu kısa süre önce Filipinler ile ticaret anlaşması müzakerelerinin neredeyse tamamlandığını açıkladı. Bu arada Endonezya ile üzerinde anlaşmaya varılan ticaret anlaşmasının da yıl sonundan önce iki tarafça imzalanması planlanıyor.

Endonezya anlaşması yürürlüğe girdiğinde, taze ve dondurulmuş ton balığı filetolarına uygulanan gümrük vergilerini miktar sınırlaması olmaksızın kaldıracak. İşlenmiş ton balığı ürünleri içinse sırt eti kategorisinde 5 bin ton, konserve ton balığında 800 tonluk kontenjan öngörüyor.

AB’li balıkçılar, Hint Okyanusu’nun en büyük ton balığı filosuna sahip Endonezya’nın avladığı balıklar için Filipinler’in yeni bir geçiş kapısına dönüşmesinden endişe ediyor. Bu balıklar Filipinler’de işlendikten sonra AB’ye ihraç edilebilir.

Europêche, “Bu durum, Endonezya ton balığının Avrupa pazarına girmesi için fiilen yeni ve potansiyel olarak sınırsız bir güzergâh oluşturacaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Rapporteur