ABD, NATO Müttefiklerinin Askerî Desteğini İnceliyor

Pentagon’un ikinci ismi Elbridge Colby, Avrupa’daki Amerikan kuvvetlerinin gözden geçirilmesi kapsamında Avrupa’nın savunma harcamalarını ve askerî erişim imkânlarını inceleyeceklerini söyledi.

Pentagon’un ikinci ismi Elbridge Colby, Avrupa’daki Amerikan kuvvetlerine ilişkin kritik bir değerlendirme öncesinde yapılan ilk sınamada, perşembe günü NATO ülkelerinin ABD’nin temel savunma hedeflerine verdikleri desteği yokladı.

Üst düzey bir ABD yetkilisinin gerçekleştirdiği bu nadir ziyaret, ABD’nin Avrupa ve Kanada’nın kendi savunmaları için daha fazla harcama yapmasını sağlama kampanyasında bir başka adımı oluşturuyor. 

Washington ayrıca, ABD-İsrail’in İran’la savaşıyla bağlantılı olarak bazı NATO ülkelerinin hava sahalarına ve Amerikan üslerine erişimi kısıtlamasının ardından bu ülkelerin bağlılığını da sınamak istiyor.

Colby, yayımlanan konuşma metnine göre NATO’nun 32 büyükelçisine yaptığı açıklamada, genel olarak değerlendirmenin “kıtanın daha kalıcı ve daha güçlü, Avrupa liderliğindeki konvansiyonel savunmasına geçişi teşvik edeceğini, mümkün kılacağını ve hızlandıracağını” söyledi.

Bazı NATO müttefikleri ise bu yaklaşımdan rahatsız oldu. İki Avrupalı savunma yetkilisine göre ABD, bu ayın başlarında müttefiklere savunma harcamalarından ABD dış politikasına kadar uzanan konulardaki görüşlerini ayrıntılı olarak belirtmelerini isteyen bir anket gönderdi.

Bir NATO diplomatı, anketi müttefiklerin “krala bağlılık yemini etmesini” sağlamaya yönelik bir girişim olarak nitelendirerek bunun “korkutucu bir uygulama” olduğunu söyledi.

Colby, perşembe günü yaptığı açıklamada anketin şartları “dayatmayı” veya ABD’nin askerî erişimi konusunda “tam ve sınırsız bir yetki” elde etmeyi amaçlamadığını söyledi ve ülkeleri “ortak savunma için askerî güçlerini yeniden inşa ettikleri” gerekçesiyle övdü.

Ancak şunları da ekledi:

“Etkili şekilde operasyon yürütebilme kapasitesine sahip olmamız gerekiyor; öngörülebilirliğe ihtiyacımız var.”

Colby, Avrupa’daki Amerikan üslerine erişimin, Washington’un kıtadaki askerî varlığını altı ay boyunca gözden geçirme sürecindeki temel kriterlerden biri olduğunu da vurguladı.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, değerlendirmeyi haziran ayında, kısmen Fransa, İtalya ve İspanya’nın da aralarında bulunduğu ülkelerin getirdiği hava sahası ve üs kullanımına ilişkin kısıtlamalara yanıt olarak duyurmuştu.

Başkan Donald Trump ise bu yılın başlarında söz konusu kısıtlamalar nedeniyle ABD’nin NATO’dan ayrılabileceği tehdidinde bulunmuştu.

Değerlendirme kapsamında ABD, konuyla ilgili bilgi sahibi ancak serbestçe konuşabilmek için isminin açıklanmasını istemeyen bir kişiye göre, bu ay müttefiklere bir “referans şartları” belgesi gönderdi. Belgede, savunma harcamaları ve Avrupa’da genişletilmiş askerî erişim gibi konuların inceleneceği belirtiliyordu. 

Reuters bu belgeyi ilk kez duyuran haber kuruluşu olmuştu. Değerlendirme süreci ayrıca müttefiklerin kendi topraklarında Amerikan askerî varlığını korumak için birbirleriyle rekabete gireceği yönündeki endişeleri de artırıyor.

Bir NATO diplomatı, perşembe günü elçilerle yapılan toplantıda “müttefiklerin bir ‘güzellik yarışmasına’ girdiğini” söyledi ve herkesin kendi ülkesinin NATO 3.0 uygulamasındaki ilerlemelerini öne çıkardığını belirtti. 

Bu ifade, Avrupa’nın konvansiyonel savunmasının sorumluluğunu üstlenmesini sağlamayı amaçlayan ABD öncülüğündeki girişime atıfta bulunuyor.

Polonya Savunma Bakan Yardımcısı Paweł Zalewski, Varşova’nın ülkede Amerikan askerlerinin kalıcı olarak konuşlandırılmasına yönelik bir teklif için farklı yerler, “finansman” ve gerekli “lojistik” imkânları sunmaya “hazır olduğunu” söyledi. 

Ancak Zalewski, “bu değerlendirmenin güzellik tekliflerine değil, ortak çıkarlara dayandığını” vurguladı.

İki NATO diplomatına göre büyükelçiler, perşembe günkü toplantıda Colby’ye belirli teklifler sunmadı. Ancak ittifakın askerî kabiliyet hedefleri, savunma harcamaları ve ittifakın savaş planlarının bir parçası olarak ABD kuvvetlerinin yerini alabilecek kapasite teklifleri konusunda kaydettikleri ilerlemeyi öne çıkardılar. Diplomatlardan biri toplantıyı genel olarak “son derece yapıcı” şeklinde tanımladı.

Avrupa’daki Amerikan birliklerine komuta eden ABD’li General Alexus Grynkewich’in, konuyla ilgili bilgi sahibi kişinin aktardığına göre, gelecek ay değerlendirme kapsamında askerî tavsiyelerini Colby’ye sunması bekleniyor.

Bunun ardından değerlendirme sonucuna ilişkin daha resmî kararın kasım ayında Hegseth tarafından verilmesi öngörülüyor.

Politico