AfD'nin zaferi Başbakan Merz için ne kadar riskli?

Seçimlerde aşırı sağcı AfD oyunu ikiye katladı, Merz baskı altında.

lmanya'nın doğusundaki Saksonya-Anhalt eyaletinde yapılan seçim, ülke siyasetinde büyük bir deprem yarattı. Başbakan Friedrich Merz'in partisi Hristiyan Demokrat Birlik'in (CDU) oyları, 2021'deki seçime göre yarı yarıya düşerek, yüzde 18'in altında kaldı. Aşırı sağcı Almanya İçin Alternatif (AfD) ise oy oranını ikiye katlayarak yüzde 44'e yaklaştı.

Böylece Almanya Federal Cumhuriyeti tarihinde ilk kez, Anayasayı Koruma Dairesi'nin Saksonya-Anhalt teşkilatı tarafından "kesinleşmiş aşırı sağcı aşırılıkçı grup" olarak sınıflandırılan bir partinin bir eyalet düzeyinde iktidara gelmesi ihtimali doğdu. 

Olası bir AfD iktidarı, ancak başka bir partinin desteğiyle mümkün. Sol popülist Sahra Wagenknecht İttifakı (BSW) dengeyi belirleyecek konumda bulunuyor. BSW, AfD ile iş birliği yapmaya sıcak baktığını açıklamıştı.

Başbakan dramı parti merkezinde izledi

Saksonya-Anhalt eyaletinde düzenlenen seçim, ülke genelinde popülaritesi dibe vuran Başbakan Friedrich Merz için önemli bir sınav niteliğindeydi. Kamuoyu araştırma şirketi Infratest dimap'ın yaptığı bir ankete göre, Merz'e verilen destek yüzde 9'a düştü.

Başbakan Merz, seçim sonuçlarının açıklanadığı akşam yaklaşık altı saat boyunca parti yönetimi ve federal kabineden bazı isimlerle birlikte Berlin'deki CDU genel merkezinde gelişmeleri takip etti. 

Merz, saat 22.16'da genel merkezden ayrıldığında kesin sonuçlar henüz açıklanmamıştı. Merz'in partisi, en kötümser tahminlerin bile ötesinde büyük bir çöküş yaşadı.

Seçim sonuçlarına ilişkin ilk değerlendirmeyi yalnızca birkaç haftadır görevde olan Genel Sekreter Franziska Hoppermann üstlendi. 

Hoppermann, "Bu bizim için her açıdan çok ağır bir sonuç ve Hristiyan Demokratlar olarak bizi de derinden etkiliyor" dedi. CDU meclis grup başkanı Thorsten Frei ise sonuçları bir "dönüm noktası" olarak nitelendirdi.

Merz sorumlu tutabilir mi?

Saksonya-Anhalt'ta nasıl bir hükümetin kurulacağı henüz belirsiz. Kesin olarak tek şey, CDU'nun yaşadığı seçim hezimetinin sorumlularının Berlin'de, daha somut olarak Başbakanlık'ta aranabileceği. Infratest dimap'ın yaptığı ankete göre, Saksonya-Anhalt'taki seçmenlerin yüzde 86'sı Merz'in seçim vaatlerini yerine getirmediği görüşünde.

Yüzde 82'si ise vergilerin azaltılması için Merz'in gereken çabayı göstermediğini belirtti. Ankete katılanların yüzde 70'i ise Merz'in ücretli çalışanların çıkarlarını korumadığını dile getirdi.

CDU'nun eyalet seçimlerindeki başbakan adayı Sven Schulze, seçim kampanyasının federal siyaset tarafından olumsuz şekilde gölgelendiğinden defalarca şikayet ett. 

Bu nedenle seçimden kısa süre önce Magdeburg'da planlanan CDU Federal Yönetim Kurulu toplantısı iptal edildi ve Başbakan Merz kampanya sırasında eyalete yaptığı iki ziyarette de gözlerden uzak tutuldu. Quedlinburg ve Leuna'da seçmenlerle hiçbir temas kurulmadı, gazetecilere soru sorma imkanı tanınmadan kısa açıklamalar yapıldı.

CDU federal yönetiminin AfD'nin zaferindeki payı konusunda da Merz'in büyük ölçüde tek başına sorumlu tutulması bekleniyor. Yaz tatilinden önce, CDU içindeki personel değişikliklerine yönelik hoşnutsuzluk yaşandığında da kimse ona destek olmamıştı. Merz'in zaten sallantıda olan otoritesinin, Saksonya-Anhalt hezimetinin ardından iyice sarsıldığı değerlendiriliyor.

Koalisyon ortağı SPD rahat bir nefes aldı

Ancak Başbakan Merz'in aşırı sağdan gelen baskıya karşı merkez siyaseti daha da güçlü bir şekilde savunacağı tahmin ediliyor. Merkez siyaset kendi içinde parçalanırsa, AfD bir hedefine daha ulaşmış olacak. Bu nedenle CDU ile Sosyal Demokrat Parti (SPD) ile koalisyonun bu süreçte daha da güçlenebileceği yorumları da yapılıyor.

Koalisyon ortağı SPD'nin eş genel başkanları Lars Klingbeil ve Bärbel Bas için tablo, ilk bakışta biraz daha iç açıcı. Uzun süre yüzde 5 barajını geçememe korkusu yaşayan Sosyal Demokratlar, seçim sonucunda hafif bir artışla yüzde 9'un üzerine çıktı.

SPD Genel Sekreteri Tim Klüssendorf, ARD televizyonuna yaptığı açıklamada, "Bu bizim için önemli bir işaret. SPD'nin hâlâ hesaba katılması gereken bir güç olduğunu gösteriyor" dedi.

Bas ise seçim sonucunun SPD saflarını daha da sıkılaştıracağını söyledi: "Çünkü burada çok farklı bir mücadele görevimiz var: Bu demokrasiyi ayakta tutmak."

Şimdi gözler iki hafta sonra yapılacak eyalet seçimlerine çevrildi. 20 Eylül'de Berlin ve Mecklenburg-Vorpommern'de yapılacak eyalet seçimlerinin sonuçları, Merz ve partisi CDU için kritik olacak.

Reuters / DW