Avrupa Komisyonu, düşük karbonlu sektörlerdeki yerli sanayiyi güçlendirmek ve kıtanın Çin ile rekabet edebilmesini sağlamak amacıyla bir “Buy EU” (AB’den Al) planı önerdi.
Komisyon çarşamba günü “Sanayi Hızlandırma Yasası” (Industrial Accelerator Act) adlı taslak düzenlemeyi yayımladı.
Taslak, kamu kaynağı harcayan kurumlar için AB’de üretilmiş ve düşük karbonlu içerik şartları getiriyor.
Bu kurallar, uzun süredir açık piyasaların kalesi olarak görülen Brüksel’in ekonomik yaklaşımında önemli bir değişime işaret ediyor.
Ancak kurum içi anlaşmazlıkların ardından, AB yetkilileri Birleşik Krallık gibi birlikle yakın ekonomik bağlara sahip ülkelerin, karşılıklı pazar erişimi sağlanması halinde plana dahil edilebileceği kapısını açık bıraktı.
Sanayiden sorumlu Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Stéphane Séjourné, yasayı “bir doktrin değişimi” olarak nitelendirdi ve bunun “birkaç ay öncesine kadar bile düşünülemez” olduğunu söyledi.
Orta Doğu’daki çalkantıların enerji fiyatlarını yükselttiğine atıfta bulunan eski Fransa Dışişleri Bakanı Séjourné, İran’daki gelişmelerin Avrupa sanayisini güçlendirecek bir plana duyulan ihtiyacı ortaya koyduğunu belirtti.
“Güçlü bir sanayi temeli ve Avrupa sosyal modeli olmadan ne iklim dönüşümünü gerçekleştirebiliriz ne de stratejik özerklik sağlayabiliriz,” dedi.
Fransız hükümetinin fikirlerinden esinlenen plan, Pekin’le artan yoğun rekabete bir yanıt niteliğinde. Avrupa, bir zamanlar güçlü olan güneş paneli sanayisini Çin’e kaptırmıştı.
Séjourné, “Hiçbir şey yapmazsak, çok yakında teknolojinin yüzde 100’ü Çin’de üretilecek,” dedi.
AB yetkilileri, pazarları açık olduğu için Birleşik Krallık ve Japonya’nın elektrikli araç tedarikinde yerli üretici olarak değerlendirilebileceğini ima etti.
Buna karşılık, ABD ve Hindistan gibi daha kapalı pazarlara sahip ülkelerin kısıtlamalarla karşılaşması muhtemel.
Séjourné “kimin dahil, kimin hariç” olduğunu belirtmekten kaçınırken, önümüzdeki aylarda AB’nin ticaret ortaklarına yönelik bir “karşılıklılık değerlendirmesi” yapılacağını söyledi.
Ayrıca, önlem alınmazsa Avrupa’nın çimento ve çelik sanayilerinin önümüzdeki birkaç yıl içinde tamamen yurt dışına kayabileceğini ifade etti.
AB yetkililerine göre bugün AB’de kullanılan bataryaların yaklaşık %50’si ve güneş fotovoltaik modül ve hücrelerinin %94’ü Çin’den ithal ediliyor.
Plan, Avrupa’nın sanayideki gerilemesini tersine çevirmeyi hedefliyor.
2035 yılına kadar imalat sanayisinin Avrupa GSYH’sinin %20’sini oluşturması amaçlanıyor. Bu oran 2024’te %14,3 seviyesindeydi.
Bu hedefe ulaşmak için yerel ve ulusal makamların, kamu harcaması yaparken veya yeşil teknoloji ve otomotiv gibi “stratejik sektörlerde” sübvansiyon programları tasarlarken “AB’de Üretilmiştir” içerik hedeflerini karşılaması gerekecek.
Örneğin, hükümetler tarafından satın alınan veya kamu fonlarından yararlanan elektrikli otomobillerde – batarya hariç – bileşenlerin en az %70’inin AB’de üretilmiş olması gerekecek.
Yetkililer ayrıca daha pahalı düşük karbonlu çelik, alüminyum ve çimento satın almak zorunda kalabilecek.
AB içinde önemli sektörlere yatırım yapan yabancı şirketlerin de birlik içinde istihdam yaratmayı garanti etmesi gerekecek.
Bu, Çin’in uygulamalarını yansıtma girişimi olarak görülüyor.
Örneğin, temiz teknoloji alanında 100 milyon avro veya daha fazla yatırım yapan yabancı bir şirket, istihdamın en az %50’sini AB çalışanlarına sağlamalı ve ayrıca mülkiyet, inovasyon ve araştırma konularında başka koşulları yerine getirmeli.
Komisyon, planın temiz teknoloji ve düşük karbon sektörlerinde 150 bin istihdam yaratabileceğini veya koruyabileceğini düşünüyor.
Planlar, Birleşik Krallık, Japonya ve Türkiye dahil olmak üzere ticaret ortakları arasında endişe yarattı. Birleşik Krallık İş Bakanı Peter Kyle, geçen hafta Brüksel ziyareti sırasında AB’yi “engeller koymayı bırakmaya” çağırdı.
Taslak düzenlemeye göre, AB ile serbest ticaret alanı veya gümrük birliği anlaşması bulunan ülkeler yerel olarak değerlendirilecek.
Bu, Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleri Norveç ve İzlanda’nın yanı sıra AB ile gümrük birliği bulunan Türkiye’yi de kapsayabilir.
Benzer açıklık, Birleşik Krallık ve Kanada dahil olmak üzere DTÖ’nün kamu alımları anlaşmasını imzalayan 21 ülke için de geçerli olabilir.
Avrupa Parlamentosu’ndaki Yeşiller grubunun eş lideri Bas Eickhout planları genel olarak memnuniyetle karşıladı.
Nihai yayımlanma öncesinde gazetecilere konuşan Eickhout, “Avrupa’nın biraz saflığını geride bırakması gerekiyor,” dedi.
“Küresel açık bir piyasa yok. ABD’ye bakın, Çin’e bakın, tüm büyük aktörler sanayi politikaları uyguluyor. Avrupa’nın da bunu yapmasının zamanı geldi ve Sanayi Hızlandırma Yasası bu yönde atılmış ilk temkinli adım.”
3.000 küçük ve orta ölçekli şirketi temsil eden Alman Makine Mühendisliği Federasyonu (VDMA) ise yerel içerik kurallarının son derece dikkatli tasarlanması gerektiği uyarısında bulundu.
VDMA Genel Müdürü Thilo Brodtmann, “Yerel içeriğe odaklanmak, Avrupa’nın yüksek idari maliyetler, zayıflamış iç pazar ve teknolojik liderlik eksikliği gibi gerçek sorunlarından dikkati dağıtıyor,” dedi.
The Guardian
Haber Galerisi
