İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi, 2035’e kadar kapalı ameliyatların 10’undan 9’unun robotlarla yapılmasını istiyor.
En yeni sistemi kullanan Londra’daki bir hastanede cerrahlar ve hastalar, değişimin şimdiden hissedildiğini söylüyor.
Başını bir hastanın akciğerinin derinliklerine bakan sürükleyici bir 3D gözlükten kaldırırken, Dr. Sasha Stamenković, bir tümörün robotlar kullanılarak çıkarıldığı ameliyatın son aşamalarını anlattı.
60 yaşındaki kıdemli göğüs cerrahı, "Bugün son derece, son derece ince bir ameliyat yaptık" - "Akciğer dokusunun büyük bir kısmını koruduk, son derece küçük damarların ve çok ince hava yollarının etrafından dolaştık." dedi.
Bu sözleri, ABD’li Intuitive şirketinin ürettiği yeni da Vinci 5 robot destekli cerrahi sistemini kullanırken onu izleyen, İngiltere'deki başka bir hastaneden üç cerraha hitaben söyledi.
Bu ekipman, Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi genelinde kapalı ameliyatlarda robot kullanımını artırma çabasının parçası olarak, yılın ilerleyen dönemlerinde kendi ameliyathanelerine kurulacak.
Yaklaşık iki saat süren ameliyat boyunca Stamenković’in talimatları, aralarında robotik cerrahide birinci asistan olarak özel eğitim almış hemşirelerin de bulunduğu cerrahi ekibine, mikrofon aracılığıyla ameliyathanede yankılandı.
Barts Health NHS Trust bünyesinde robotik cerrahi ve araştırma direktörü olarak, Londra merkezindeki St Bartholomew's Hastanesi'nde burs programları yürütüyor ve kendi sözleriyle "geleceğin cerrahını" yetiştiriyor.
Hükümet, 2035 yılına kadar İngiltere’deki kapalı ameliyatların her 10’undan 9’unda robotik yardım kullanılmasını hedefliyor.
Kapalı ya da laparoskopik cerrahi, tek bir büyük kesi yerine küçük kesilerden ameliyat yapmayı içeriyor; bu da genellikle hasta için daha az ağrı, daha az iz ve daha hızlı iyileşme anlamına geliyor.
Cerrahi bir 'sanat dalı' olarak
İlk bakışta kurulum bir video oyununu andırıyor.
Stamenković ameliyatı, odanın bir kenarındaki konsoldan gerçekleştirdi; el hareketleri, birkaç metre ötedeki hastanın üzerinde yükselen ve cerrahi aletleri tutan üç robot kolun hareketlerine dönüştü.
Dördüncü kol ise bir kamera taşıyor; cerraha ve ameliyathanedeki iki ekrana 3 boyutlu görüntü sağlıyor.
Robotik sistemler, üroloji, jinekoloji, kolorektal, göğüs ve karın ya da genel cerrahi gibi pek çok alanda kullanılabiliyor.
Bir yıllık burs programına katılan kıdemli kalp ve göğüs cerrahisi asistanı Ali Ansaripour, onun yetiştirdiği doktorlardan biri.
Ansaripour, hastadan "uzaklaşmak" ve bu düzene alışmanın "en büyük zorluk" olduğunu söylüyor.
"Bence bu, sizi hastadan hafifçe de olsa neredeyse uzaklaştırıyor" diyor.
"Ama inanılmaz bir görüş alanı sağlıyor ve hastayla nasıl ilgileneceğiniz konusunda sizi son derece objektif kılıyor."
Geleceği andıran görünümüne rağmen, Stamenković’e göre robotik sistemler, kapalı ameliyatı aslında "klasik açık ameliyatın yapılış biçimine" yeniden yaklaştırdı.
Bunun nedeni, ince robot kolların, kapalı ameliyatın sınırlı alanında alet tutan insan ellerine göre çok daha rahat hareket edebilmesi.
"Robotik cerrahi, cerrahların yapmak istediği şeye, yani elleriyle bir şey yaratabildikleri bir sanat dalına geri dönmelerini sağladı" diye konuşuyor.
Artan hassasiyet, akciğer ameliyatlarından sonra hastanede kalış süresini uzatan yaygın bir neden olan hava kaçağı gibi komplikasyon riskini de azaltıyor.
Hızlanan iyileşme
Daha küçük bir kesiden, daha büyük hassasiyetle yapılan bu ameliyat, daha kısa hastanede kalış ve iyileşme süresi anlamına gelmeli.
Zaten kapasitesini zorlayan kamu sağlık sistemi için beklenti, hastaların hastaneden daha çabuk taburcu olması, böylece yatakların boşalması ve bekleme listelerinin kısalması.
Ian Macleod, yeni sistemle akciğer kanseri ameliyatı geçiren ilk NHS hastası olacağını, ameliyat önlüğünü giyip anesteziye alınmak üzereyken "fark ettiğini" söylüyor.
76 yaşındaki emekli dedektif, bu haberin kendisini "hiç tedirgin etmediğini" söyleyerek, servise döndükten 30 dakika sonra ayağa kalktığını anlatıyor.
Macleod, iyileşme sürecinin "olağanüstü" olduğunu söylüyor.
Daha önce başka bir kanser için robotsuz kapalı ameliyat geçirdiğini ve o zamanki iyileşme süresinin "çok daha uzun" olduğunu belirtiyor.
Bu kez hastaneden sadece bir dikişle çıkan Macleod, bir haftadan kısa süre sonra eşini kahve içmek için bahçe marketine arabayla götürüyordu.
Eğitimle desteklenen robotlar
Hükümet, İngiltere için hazırlanan 10 yıllık sağlık planında robotik sistemleri beş "büyük iddia"dan biri olarak öne çıkardı.
Ancak İngiltere Kraliyet Cerrahlar Koleji, ülkenin farklı bölgelerinde bu ameliyata erişimde bir tür "posta kodu piyangosu" yaşandığını sert sözlerle eleştirdi.
Kurum ayrıca, NHS genelinde robotik için "standart, tutarlı bir finansman modeli" bulunmamasını; bazı hastanelerin ekipmanı karşılamak için hayırsever bağışlarına bel bağlamak zorunda kalmasına yol açtığı gerekçesiyle eleştirdi.
Stamenković, "Robotik cerrahiyi eğitim programlarına yerleştirmemiz gerekiyor" diyor.
Henüz uzmanlık düzeyine gelmemiş genç asistan cerrahların, daha kıdemli meslektaşlarına göre genellikle "daha becerikli" olduğunu söylüyor.
"Tek yapmamız gereken, onların enerjisini, tutkularını ve yeteneklerini doğru şekilde yönlendirip doğru hamleleri öğretmek."
